Hamshahri corpus document

DOC ID : H-800229-51467S6

Date of Document: 2001-05-19

يادداشت اقتصادي عدالت اجتماعي - 3 پويائي فقر دكتر مسعود نيلي سئوالي كه در يادداشت هفته گذشته مطرح نموديم آن بود كه به چه دليل، عليرغم عزم جدي مسئولين كشور در مبارزه با فقر و نيز عليرغم صرف مبالغي كه براساس محاسبات كارشناسي، چندين برابر منابع مورد نياز براي خارج كردن گروههاي فقير جامعه از زير خط فقر و تامين حد معيني از امنيت، سلامتي در پناه براي آنان، برآورد مي گردد، فقر همچنان در مقياسي غيرقابل قبول، چهره مي نمايد و تهيه برنامه هاي جديد را براي مبارزه با فقر طلب؟ مي كند اين سئوال طولاني، يك پاسخ اجتنابناپذير مياني كوتاه دارد كه از آن، مي توان، نقبي به پاسخ نهائي زد. پاسخ مياني آنست كه، روشها و سياستهاي بكار گرفته شده در اين زمينه طي دو دهه گذشته، فاقد كارآيي لازم بوده است. سئوال بعدي كه ما را در حصول به پاسخ نهايي ياري مي كند آنست كه عناصر اصلي ناكارآئي در سياستهاي اعمال شده براي مبارزه با فقر؟ كدامند اولين و مهمترين موضوعي كه در هر برنامه مبارزه با فقر مورد توجه قرار مي گيرد آنست كه كدام گروههاي اجتماعي، تامين كنندگان منابع مورد نياز براي اين برنامه هستند. علي الاصول گروههاي پردرآمد جامعه، چنين نقشي را به عهده دارند كه در نتيجه، مبارزه با فقر، خود به فرآيندي در جهت بهبود توزيع درآمد نيز تبديل مي شود. اما در كشور ما وضع چگونه بوده؟ است مروري بر عوامل اصلي كه سبدي از كالاها و خدمات را به قيمت ارزانتر در اختيار مصرف كننده قرار مي دهد، ما را در يافتن پاسخ راهنمائي مي كند: ارز حاصل از صادرات نفت خام كه به قيمتي پايين تر از ارزش اقتصادي آن در اختيار مصرف كننده قرار مي گرفته، يكي از مهمترين نقش ها را در اين زمينه ايفا مي كرده است و امروز همه مي دانند كه اين به معني آنست كه نسل بعد كه در مناقشات نسل حاضر فاقد حق راي مي باشد، اصلي ترين تامين كننده اين منبع محصولات است كشاورزي، به دليل سهمي كه در تامين غذاي مورد نياز جامعه به عهده دارد، شايد دومين نقش را ايفا مي كرده كه اين نيز بيانگر آنست كه جامعه روستائي يكي ديگر از تامين كنندگان مهم منابع براي مبارزه با فقر بوده است!! محصولات صنعتي و خدماتي در مواردي كه از وزن و اهميت زيادي در بودجه خانوار برخوردارند، با پائين نگه داشتن قيمت محصولشان، مجبور به حمايت از مصرف كننده شده اند. اين نيز به معني آنست كه توليدكننده صنعتي و خدماتي گروه بعدي تامين كننده منابع مورد نياز براي مبارزه با فقر بوده است. طبيعتا در چنين وضعيتي كه توليد، حاشيه سود محدودي پيدا مي كند، اولين گروهي كه آسيب مي بينند، كارگران و شاغلان خرده پا در توليد و خدمات خواهند بود كه از سطح رفاه پائين تري برخوردار خواهند شد. با توجه به آنچه كه به اختصار ذكر شد: نسل آتي جامعه، روستائي و توليدكننده صنعتي و خدماتي اصلي ترين، تامين كنندگان منابع مورد نياز براي مبارزه با فقر بوده اند. همانگونه كه مشخص است، اين شيوه مبارزه با فقر، خود مولد فقر است و اين يكي از منشاهاي بروز پديده اي به نام فقر پويا در اقتصاد شده كه با ايجاد سازگارهائي قوي، فقر را از يك گروه به گروهي ديگر و سپس به نسل بعدي منتقل نموده و ويروس فقر را در طول زمان تكثير مي كند.