Hamshahri corpus document

DOC ID : H-800226-51446S2

Date of Document: 2001-05-16

ديدگاه جاي خالي برنامه در انتخابات ايران دكتر علي صباغيان تابستان سال گذشته در آستانه انتخابات رياست جمهوري مكزيك كه از لحاظ جغرافيايي فاصله زيادي با كشور ما دارددر همين صفحه برنامه هاي پنج نامزد آن انتخابات بررسي زيرا شد برنامه هاي آنان روشن بود. به طوري كه همه منابع خبري جهان از جمله مطبوعات ما توانستند آن را به خوبي درك و بررسي كنند. اگر امروزه بحث و بررسي درباره نامزدهاي شاخص هشتمين دور انتخابات رياست جمهوري كشورامري مشكل تلقي مي شودعلت آن فقدان چنين برنامه هايي است. علت بي برنامگي؟ چيست شايد بتوان علت اصلي نبود برنامه هاي منسجم انتخاباتي بويژه در انتخابات رياست جمهوري كشور را در مولفه هاي فرهنگ سياسي و تاريخ جامعه ايران جستجو كرد. در تاريخ گذشته ايران مردم جايگاهي در اداره امور جامعه نداشته اند. آنها به عنوان رعايايي محسوب مي شده اند كه در برابر قدرت بي حد و حصر حاكمان هيچ اراده و اختياري نداشته اند. در چنان شرايطي آنان هميشه براي رفع مشكلات خويش منتظر قهرمانان اسطوره اي بوده اند تا همچون رستم با اتكا بر زور و بازوي خويش به ميدان آيد و كاستي ها را برطرف كند. طبيعي است در اين نگرش چنين قهرماناني بيش از آن كه به برنامه نياز داشته باشند به نيروي ذهني و بدني فردي متكي بوده اند. شايد هنوز هم تحت تاثير اين نگرش است كه با وجو د اينكه دو دهه از انقلاب و تجربه مردم سالاري گذشته است برخي، از افرادي كه در عرصه انتخابات حاضر مي شوند دم از رفع يكجاي همه مشكلات آن هم يك شبه مي زنند. بايد واقعيت را پذيرفت. واقعيتهاي سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي امروز جامعه ما جايي براي قهرمانان اسطوره اي كه يك تنه با زور فكر و بازوي خويش به مصاف همه مشكلات بروند باقي نگذارده است. شايد به علت درك صحيح اين واقعيتها بوده كه طي چند سال گذشته به كرات اين نكته به مردم گوشزد شده كه براي حل مشكلات نبايد منتظر قهرمان باشند. در عصر مردمسالاري قهرمانان واقعي خود مردم هستند. آنها با اتكاي به خرد جمعي خويش و اقتدار ملي قادر به رفع هر گونه مشكل خواهند بود. اما پرسش اين است كه اين قهرمانان واقعي چگونه بايد به مصاف مشكلات بروند. يكي از راههايي كه تجربه عقلايي بشر كارآمدي آن را در پرتو آزمون هاي متعدد نشان داده است انتخابات است. اما براي اين كه انتخابات از عرصه انتخاب قهرمانان به عرصه انتخاب برنامه ها تبديل شود يك عنصر ديگر سياسي نيز لازم است و آن احزاب سياسي اند. جامعه ما تا اين واقعيت را به خوبي درك نكند كه بين نظام انتخاباتي و وجود احزاب سياسي واقعي و قدرتمند ارتباط وثيقي وجود دارد به طوري كه اين دو لازم و ملزوم يكديگر هستند هميشه در زمان انتخابات اعم از انتخابات مجلس، شوراها و رياست جمهوري با مشكل نامزدهاي بي برنامه روبه رو خواهد بود. عوارض بي برنامگي نامزدها نبود برنامه هاي منسجم و دقيق در رقابتهاي انتخاباتي عوارض منفي گسترده اي مي تواند به دنبال داشته باشد. اولين معضل كه بيش از هر كس دامن خود نامزدها را مي گيرد تبديل نقد برنامه ها به نقد افراد است. طبيعي است در جو ملتهب انتخابات اين وضعيت بازي سياسي را به نازل ترين سطح تنزل مي دهد كه در آن بسياري از ارزشهاي اخلاقي و انساني قرباني مي گردد. علاوه بر اين فقدان برنامه ها زمينه را براي عوام فريبي و فرصت طلبي فراهم مي كند. وقتي كه برنامه اي در كار نباشد از آن سو نقد آن نيز امكان پذير نيست. در چنين شرايطي ميدان براي شعارهاي كلي و وعده هاي جذاب فراخ مي شود. هر كس در طرح چنين شعارها و وعده هايي هر چند بي بنياد بتواند گوي سبقت را بربايد بهتر مي تواند خود را مطرح كند. اگرچه بحث درباره جوانب و پيامدهاي گوناگون معضل برنامه گريزي در انتخابات ايران بسيار زياد است اما بدون ترديد يكي از اموري كه تا حدودي مي تواند به رفع اين معضل كمك كند تاسيس احزاب سياسي واقعي و مستقل است تا بتوانند رقابت هاي شخصي را به رقابت برنامه ها تبديل كنند.