Hamshahri corpus document

DOC ID : H-800225-51435S3

Date of Document: 2001-05-15

گزارشي از وضعيت بخش آي. يو سي در بخش پاياني از بيمارستان هاي كشور - خودگرداني بيمارستان ها تا بيماران سرگرداني اشاره; بخش نخست گزارش همشهري كه به بررسي وضعيت بخش هاي آي. سي. يو در بيمارستان هاي كشور پرداخته بود يكشنبه 23 ارديبهشت ماه در همين صفحه به چاپ رسيد. امروز بخش پاياني اين گزارش را با هم مي خوانيم. عشق و علاقه مشكلات را حل مي كند درباره حق الزحمه پزشكان در آي. سي. يو بيمارستان ها گفتيم. اما مطلب ناگفته اين است كه پزشك مي بايست با عشق و علاقه به طبابت بپردازد و مسائل مادي در نحوه طبابت او تاثيرگذار نباشد. البته پرستاران و ساير كاركنان بيمارستان ها نيز از اين مساله مستثني نيستند. بويژه كساني كه در آي. سي. يو يا سي سي يو و به عبارتي در حساس ترين بخش هاي بيمارستان ها كار مي كنند. در جريان تهيه اين گزارش شاهد بوديم كه پرستاران آي. سي. يو به محض اين كه شيفت كاري شان تمام مي شد فورا بيمارستان را ترك مي كردند و ادامه كار را به ديگري مي سپردند. در حالي كه در مواردي لازم است كه دستكم يك يا دو ساعت در بيمارستان به خاطر مريض بدحال شان بمانند. با تني چند از اين پرستاران گپي دوستانه زديم و شايد مهم ترين دليلي كه ابراز داشتند حقوق پايين بيمارستان ها بويژه در بيمارستان هاي خصوصي بود. اگرچه پايين بودن حقوق، دليل كم انگيزه بودن پرستاران نمي شود دكتر حميدي پيشنهاد جالبي در مورد نحوه كار پرستاران بخش سي سي يو دارد و مي گويد هر سال دانشگاهها تعداد زيادي پرستار تربيت مي كنند. ممكن است برخي از آنها با نمره هاي بالا فارغ التحصيل شوند و در دوران تحصيل نيز مسلط نشان دهند، اما انگيزه لازم را براي كار در بخش سي سي يو نداشته بهتر باشند است از ميان خيل عظيم پرستاران، كساني براي كار درآي سي يو انتخاب شوند كه با انگيزه تر باشند و علاقه مندي شان به كار در بخش سي سي يو بيشتر باشد. به همين منظور نيز مي توان ارزشيابي صورت داد تا كساني كه عشق وافر به كارشان دارند در اين بخش مشغول شوند. چون علي رغم شرايط كاري طاقت فرسايي كه در بخش آي سي يو نسبت به ساير بخش هاي بيمارستان وجود دارد ولي محدوديت هايي نيز از لحاظ پرداخت دستمزد به چشم مي خورد. بنابراين با توجه به كثرت فارغ التحصيلان رشته پرستاري مي بايست انتخاب اصلح در دستور كار روساي بيمارستان ها قرار بگيرد. حضور متخصص هزينه دارد دكتر موسوي رئيس يكي از بيمارستانهاي خصوصي، كيفيت آي سي يو بيمارستان تحت مديريت خود را نسبت به سي سي يو بيمارستان هاي پيشرفته جهان در حد پائين ولي نسبت به ساير بيمارستان هاي كشور در حد خوب توصيف مي كند و مي گويد: در كل دليل اين كه وضعيت آي سي يو در بيمارستان هاي كشور خيلي خوب نيست به گران بودن وسايل و تجهيزات مورد نياز آي سي يو و گران بودن پرسنل مربوط مي شود. چون ما هر سال با تورم و افزايش حقوق كاركنان مواجه هستيم ولي دولت هيچ كاري در اين زمينه انجام نمي دهد كه مثلا تعرفه ها را تغيير دهد. ضمن اين كه نگهداري دستگاهها نيز هزينه زيادي دارد. چون اگر دستگاهها ايرادي پيدا كند مي آيند و يك دستكاري كوچك انجام مي دهند و مبالغ هنگفتي طلب مي كنند. درواقع همه چيز روي دروغ و كلك انجام مي شود. مي پرسيم آقاي دكتر موسوي شما كه رئيس يك بيمارستان خصوصي هستيد، آيا دولت بايد هزينه هاي شما را تامين؟ كند پاسخ مي دهد برعكس گفته شما هم مي شود. يعني دولت ما را آزاد بگذارد تا ما كارمان را انجام دهيم. چون دولت است كه تعرفه هاي ما را تعيين مي كند و ما براساس ضوابطي كه آنها تعيين كرده اند عمل مي كنيم و قيمت تخت ها، اتاق ها و.. را دولت مشخص كرده است. اگرچه وضعيت بخش آي سي يو بيمارستان هاي كشور را نمي توان جداي از نظام بهداشت و درمان كشور بررسي كرد ولي نمي توان هم نحوه مديريت در بيمارستان ها و عملكرد روساي بيمارستان ها را در بهبود وضعيت آي سي يو در بيمارستان ها ناديده چون انگاشت بخش مهمي از عملكرد بيمارستان ها به عملكرد روساي بيمارستان ها برمي گردد. دكتر موسوي مي گويد: آي سي يو تحت كنترل متخصص بيهوشي و جراح اعصاب بيمارستان است. طبق قانون هم بايد يك پزشك آي سي يو مسئول بخش باشد و رئيس بيمارستان بايد وسايل مورد نياز را تامين كند. مي پرسيم، همان طور كه جنابعالي اظهار داشتيد مي بايست همواره يك پزشك متخصص در آي سي يو باشد، در حالي كه در بيمارستان تحت مديريت شما چنين چيزي مشاهده نمي شود. ولي دكتر موسوي تاكيد مي كند كه پزشك مقيم در بيمارستان ما وجود دارد براي او ثابت مي كنيم كه پزشك متخصص بيهوشي و يا جراح مغز و اعصاب درآي سي يو بيمارستان تحت مديريت وي وجود ندارد و پزشكان متخصص در روز به صورت موردي تنها به بيمار تحت معالجه خودشان سر مي زنند و آن پزشك مقيم هم پزشك عمومي است نه پزشك متخصص. با طرح يك سوال پاسخ مي دهد كه آيا شما مي دانيد كه حضور يك متخصص بيهوشي در آي سي يوبيمارستان چقدر هزينه دارد. آيا مي دانيد كه حضور اين متخصص چه بار مالي سنگيني براي آي سي يو دارد و خود پاسخ مي دهد كه دستكم هر شب 40 هزار تومان هزينه خواهد داشت. توضيح آيا مي دهيم، معتقد نيستيد كه حضور يك پزشك متخصص بيهوشي و يك پزشك متخصص مغز و اعصاب مي تواند باعث نجات جان بيماران شود. مي گوئيم حضور پزشك متخصص، ممكن است شبي حتي 100 هزار تومان هم خرج داشته باشد اما اگر در ماه حتي جان يك نفر را برگرداند، بسيار باارزش خواهد بود و حتي نياز به يك محاسبه سرانگشتي هم ندارد. چون كه اين مبالغ قطعا در مقابل نجات جان انسان ها رقمي نخواهد بود. در جريان تهيه اين گزارش با كساني آشنا شديم كه اگر چه عزيزشان بر روي تخت آي سي يو در حال ازدست رفتن بود، ولي براي تسويه حساب با ارقام ميليوني مواجه مي شدند، اما راضي بودند كه عزيزشان برگردد ولي همه دار و ندار خود را به حراج بگذارند. در حال حاضرمشكلات مالي برخي ازبيمارستان ها باعث شده است كه بسياري از موارد ناديده انگاشته شود. با دكتر نورالدين پيرموذن نماينده مردم اردبيل در مجلس شوراي اسلامي درباره مسايل و مشكلات آي سي يو صحبت كرديم. وي كه عضو كميسيون بهداشت و درمان مجلس شوراي اسلامي است وفوق تخصص جراحي قفسه سينه دارد، با مسائل بخش آي سي يو كاملا آشنا است و مي گويد: در مجلس بسيار بحث كرده ايم كه رابطه پولي بين بيمار و بيمارستان برداشته شود. چون شخص بيمار بايد معيار باشد نه جيب ولي آنها آن چه به جايي نرسد، فرياد است. اين استاد دانشگاه شهيد بهشتي تهران مي افزايد: يك آي سي يو مجهز در بيمارستان بر سه پايه اداره مي شود. نخست داشتن نيروي انساني كارآزموده و متخصص كه دوره هاي پيچيده مراقبت هاي ويژه و تنفسي را گذرانده باشد. دوم داشتن سيستم مونيتورينگ و كنترل تجهيزاتي آي سي يو كه به يك مركز متمركز در ايستگاه پرستاري متصل باشد و از آنجا نيز مجددا به اتاق پزشكان اورژانس وصل شود و سوم نحوه مديريت درآي سي يو. دكتر پيرموذن مي افزايد: در كشورهاي پيشرفته ثابت شده است كه مهم ترين زمان براي يك مصدوم، زماني است كه حادثه براي شخص اتفاق مي افتد و او را به اولين مركز اورژانس مي رسانند. اين مدت را فرصت طلايي مي گويند كه براي نجات جان بيمار بسيار اهميت دارد. در كشورهاي مترقي تلاش مي شود كه اين مدت به كمتر ازدقيقه 15 برسد. وي مي افزايد: خوشبختانه در برنامه سوم توسعه، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موظف شده است تا با ايجاد مراكز تروماسنتر (مركز آسيب ) در مراكز استان هاي شهرهاي بزرگ و بين جاده، به كمك مصدومان حوادث رانندگي بشتابند. مراكز تروماسنتر مجموعه اي از مراكز مجهزآي سي يو، آمبولانس ها و حتي هلي كوپترهاي پيشرفته است كه متولي اين مركز در كشور، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي است. از دكتر پيرموذن مي پرسيم در ميان سه پايه نيروي انساني، تجهيزات و مديريت درآي سي يو بيمارستان ها كدام را ناكارآمدتر مي دانيد، مي گويد: در حال حاضر بهترين متخصصان در كشور مشغول به كار هستند و تجهيزات را نيز مي توان به راحتي فراهم كرد. تنها مديريت اين بخش ها ناكافي بوده به است عنوان نمونه در حال حاضر در يكي از بيمارستان هاي كشور 300 تخت آي سي يووجود دارد كه بدون استفاده مانده است و تجهيزات مدرني كه براي اين بيمارستان خريداري شده است در انبارها خاك مي خورند. در حال حاضر مشكل اين است كه مديريت كارآمد و شجاع نداريم تا به امور بخش بهداشت و درمان كشور سامان دهد. ولي با تغيير و تحولاتي كه در وزارت بهداشت و در حوزه درمان صورت گرفته است، انتظار داريم تحولي در مديريت درمان كشور صورت پذيرد. مسئولان وزارت بهداشت چه؟ مي گويند براي تكميل اين گزارش و براي اين كه يكي از مسئولان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي نيز پاسخگو باشد به سراغ دكتر مسعود پزشكيان معاون درمان ( سلامت ) وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي رفتيم. ولي وي به دليل اين كه به تازگي به اين سمت منصوب شده است دريافت پاسخ پرسش هاي ما را به دكتر مجتبي سالاري فر مدير كل خدمات درماني وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي واگذار كرد. با دكتر سالاري فر به طور مفصل صحبت كرديم و تمام اشكالات عمده اي را كه درباره آي. سي. يومطرح بود با وي در ميان گذاشتيم. از دكتر سالاري خواستيم آمارهاي موجود را درباره بخش آي. سي. يو بيان كند كه اظهار داشت، در سال هيچ 76 آماري در وزارت بهداشت از تعداد تخت هاي آي. سي. يو و سي سي يو وجود نداشت. ولي در سال 77 كه طرح سطح بندي خدمات بستري در كشورآغاز شد حدود 994 تخت يو سي آي اطفال تخت 247 آي N سي يو ( آي. سي. يو نوزادان ) و 111 تخت Post آي. سي. يو (جايي با مراقبت هاي نزديك با آي. سي. يو كه مربوط به بيماراني است كه از آي. سي. يو مرخص مي شوند ) در كشور سرشماري شد. تعداد تخت هاي آي. سي. يو در سال 78 به تخت 1259 رسيده است. وي در اين باره كه چه كسي بايد مسئول بخش آي. يو سي باشد توضيح داد: يكي از مشكلات سي آي. يو اين است كه معلوم نيست چه كسي بايد مسئول بخش آي. سي. يو در باشد سي سي يو مشخص است كه پزشك مسئول بيمار بايد متخصص قلب باشد ولي در آي. سي. يو به خاطر تنوع بيماري ها اين مسئله چندان مشخص نيست. مدير كل خدمات درماني وزارت بهداشت در خصوص مشكل تجهيزات در بخش آي. سي. يو تصريح كرد: در حال حاضر مشكل آي. سي. يو در بيمارستان هاي كشور كمبود تجهيزات نيست و در بيمارستان هاي شهرهاي بزرگ مشكل چنداني نداريم. به همين خاطر كمبود تجهيزات در بيمارستان ها را نبايد در رسانه هاي گروهي پررنگ كرد. يكي از عيبهاي ما اين است كه به جاي بازنگري در عملكرد خودمان، مشكلات را به كمبود تجهيزات نسبت در مي دهيم حالي كه اين طور نيست و در زمينه سخت افزاري از نظر كلان مشكلي نداريم و مشكل اصلي ما در مديريت بخش هاست و مشكل اين است كه در آي. سي. يو مشخص نيست كه مسئول چه كسي است و چه كسي بايد بيمار را ببيند و جوابگوي بيمار؟ باشد چه كسي بايد بيمار را به بخش هاي ديگر منتقل يا مرخص كند. در واقع اگر بتوانيم مديريت بهتري داشته باشيم مي توانيم مسئوليت پذيري نيروي انساني را تقويت كنيم. دكتر سالاري فر در ادامه سخنانش درباره كم بودن تعداد پرستاران مجرب در مراكز فوريت هاي پزشكي و آي. سي. يو مي گويد: كم بودن پرستاران آي. سي. يو واقعيتي است كه در نظام بهداشت و درمان كشور مشاهده مي شود و ما در مراكز درماني با مشكل كمبود پرسنل پرستاري و پيراپزشكي روبه رو هستيم. مشكل ما اين است كه در رديف هاي تعريف شده براي استخدام آنها مي بايست با سازمان مديريت و برنامه ريزي به توافق برسيم كه متاسفانه اختلاف نظرهايي براي دستيابي به اين توافق وجود دارد. در واقع مي بايست براي آنها مشخص كنيم كه به فرض يك بيمارستان 96 تختخوابه چه تعداد پرستار مي خواهد. پس بايد استانداردهاي لازم مشخص شود و اين مشكل وجود دارد. البته در مورد بخش هاي ويژه اين استاندارد متفاوت و بالاتر است. يعني در بخش هاي ويژه به ازاي هر تخت در كل شيفت ها مي بايست دست كم چهار پرستار داشته باشيم. يعني براي هر تخت بايد يك پرستار داشته باشيم. بنابر اين مي پذيريم كه از نظر نيروي انساني دربخش سي آي. يو كمبود داريم. از دكتر سالاري فر در مورد ضعف هايي كه در نحوه مديريت بيمارستان ها وجود دارد مي پرسيم، مي گويد: البته من شخصا اعتقاد دارم كه مديريت علمي در كشور ما جايگاه ضعيفي دارد. هركسي هم در هر سازماني ادعا كند كه به اين مديريت رسيده است به نظر من اغراق است. بنابر اين قبول داريم كه در مديريت بيمارستان ها مشكلات عديده داريم. اين مشكل در افرادي كه مديريت مي كنند وجود دارد و مشخص نيست كه آيا اين مديران با نحوه مديريت آشنا هستند. در واقع فاقد مديراني هستيم، مديراني كه به صورت كلاسيك آموزش ديده باشند. ولي در چند سال گذشته تلاش شده است كه مديران كارآمد كه از علم روز نيز برخوردار هستند جايگزين مديران ناكار آمد شوند. بحث با دكتر سالاري فر به درازا كشيد و او از همايش هايي كه براي آموزش روساي بيمارستان ها برگزار شده است و مي شود گفت و در باره نحوه ارزشيابي و استاندارد سازي سالانه بيمارستان ها، درجه بندي بيمارستان ها، نظارت مستمر ادارات نظارت بر درمان دانشگاهها بر بيمارستان ها توضيح داد و از طرحي كه براساس آن بازرسان ادارات نظارت بر درمان دانشگاهها مي بايست درساعت هايي كه احتمال عدم حضور نيرو بيشتر است مثلا در نيمه هاي شب در بخش هاي ويژه مانند اورژانس آي. سي. يو و يا سي سي يو حضور پيدا كنند تا بر عملكرد كاركنان اين بخش ها نظارت كافي صورت گيرد. اين مدير ارشد وزارت بهداشت درباره بودجه هايي كه به بيمارستان ها تخصيص داده مي شود، اظهار داشت: براساس طرح خودگرداني بيمارستان ها كه از چند سال پيش اجرا مي شود، دولت مي بايست تنها حقوق كاركنان را پرداخت كند كه البته رقم بالايي مي شود. به همين خاطر بيمارستان ها مي بايست بقيه هزينه هاي خود را از طريق درآمدها تامين كنند. درآمدهاي بيمارستان ها نيز تابعي از شرايط بيمار و بيمه ها است. مواردي كه ذكر شد در واقع سياست هايي است كه درسالهاي گذشته نيز اعمال مي شده است و تغيير و تحول چنداني نسبت به سالهاي قبل نشان نمي دهد. در واقع سير تغيير و تحول در وزارت بهداشت بسيار كند پيش مي رود و به اين ترتيب احتمالا تا چند سال آينده نبايد احتمال تحولي چشمگير را دربخش بهداشت و درمان داشته باشيم. گزارش از: سيدافشين اميرشاهي