Hamshahri corpus document

DOC ID : H-800218-51388S1

Date of Document: 2001-05-08

زبان استوار فارسي در گذرگاه تاريخ زبان استوار فارسي در طول تاريخ با فراز و نشيبهاي فراواني روبه رو بوده است، زيرا به علت موقعيت خاص ايران زمين، در ادوارمختلف با هجوم اقوام متفاوت از شرق و غرب و شمال و جنوب مقابله نموده و دربعضي موارد سپاهيان مهاجم غلبه كرده و با خودتغيير وتحولاتي را همراه داشته اند. وقتي مردم فرومايه، بدون هيچ گونه تربيت و تضميني، زمام امور را در دست گيرند، طبعا به همه مكارم پشت پا مي زنند و همه رذايل را مباح مي شمرند، رواج انواع مفاسد از دروغ و تزوير، دزدي، ارتشاء و بي اعتنايي به ملكات فاضله و نظاير اين امور، نتيجه جبري و قسري چنين وضعي بدترين است نتيجه و ثمره اوضاعي كه با حمله اقوام مغول پيش آمد، انحطاطعقلي و فكري است و اين سقوط وحشت انگيز فكري و عقلي در آغاز دوره مغول نامحسوس و بعد از آن روزبه روزمحسوس تر و آشكارتر است. چنان كه چون به اواخر دوره استيلاي مغولان برسيم ابتذال فكري و عقلي را در نهايت قوت مي بينيم. ( ) 1 حاصل هجوم اقوام در ادوار گوناگون موجب آميختگي شديد در نوشتار وگفتار زبان فارسي گرديد. از قرن نهم به اين طرف سست گويي و كم مايگي دامنگير ادب و زبان فارسي شد و آن زبان آميخته فارسي، همه جا به كار رفت و در واقع زبان مكتوب همگان بوده و يقينادر گفت وگو نيز از همين زبان استفاده شده است. زبان عاميانه كه زبان مردم تحصيل نكرده و عامي است و شامل لغت هاي غلط يا نيمه غلط كه در زبان گفت وگوو ادبي نبايد ديده شود، علاوه بر اين داراي غلطهاي دستوري نيز هست و يكي از مواردي است كه در طول تاريخ پرفراز و نشيب اين كشور، ناديده گرفته شده و همگان بدون توجه به كار مي برند. زبان گفتار به خصوص گفتار و كلماتي كه هنگام مواجهه و روبه رو شدن با يكديگر از آنها استفاده مي كنيم، كلمات و عباراتي كه به نظر مي رسداز دوران انحطاط تاريخي باقي مانده و ميراث ادوارتسلط اقوام مهاجم، زبان گفتاري افراد ضعيف، مغلوب و زبون بوده است. در روزگار كنوني نيز علاوه بر مردم عادي كه اغلب هم باسواد متاسفانه هستند، تحصيل كردگان، روشنفكران و افرادمتجدد نيز از همان كلمات سخيف، بدون در نظر گرفتن معنا و مفهوم آنها و به صورت عادتي مذموم، استفاده در مي كنند بسياري موارد افرادمتفاوت هنگام، مواجهه واحوالپرسي، عبارات و كلماتي مانند: قربان شما، نوكرم، چاكرم، غلامتم، خاكپاتم، دست بوسم، فدايت بشوم و نظاير اينها به كار مي برند. حالا جا دارد كه مفهوم كلمات و عباراتي كه در تداول زبان محاوره است و از لغت نامه دهخدا استخراج شده است با دقت و بينش كافي توجه نماييد: قربان: نديم خاص پادشاه - درمحاوره فارسيان به معني كمان دان. قربان شدن: بگرد كسي گرديدن - بلاگردان شدن. نوكر: چاكر - خدمتكار خوب - فرمانبردار - زيردست. چاكر: نوكر - ملازم - خادم - خدمتكار - گماشته - مزدور. چاكر پيشه: نوكرماب - مستخدم - كسي كه پيشه وحرفه وي نوكري و خدمتكاري منعمان و محتشمان باشد. غلام: مطلق بنده و پسر - پسري يا مردي كه با وي عشق ورزند - نوكر و بنده خاكپا: فرد ذليل - فرو افتاده. ( ) 2 دقت در بيان الفاظ وكاربردكلمات لازمه برقراري روابط حسنه با كليه افراد است، چون يكي از معيارهاي داوري اشخاص، زبان و گفتار طرف هاي مقابل است. اغلب افراد هنگام گفت وگو از تكيه كلام كه از مصاديق حشو است استفاده به مي كنند هر حال اصلح آن است كه در هنگام مصافحه و روبه رو شدن با يكديگر، گفتار خود را از حشو و زوائدپاك گردانيم و جنبه هاي زباني و محتواي كلام خودرا مورد بررسي قرار دهيم و در اين راه از انديشه والاو ارزشمند سودبريم وگفتار خويش را پالايش نموده و به جاي استفاده از كلمات سخيف، نابخردانه، متكلفانه و واژه هايي كه حاوي تملق و ريا است، از عبارات و تعبيرهاي زيبا و استوار، اسلامي و ايراني سود بريم تا گفتاري پاك، خالي از تملق وظاهرسازي داشته وارتباطو مراوده اي بي ريا و صادقانه برقرار نماييم. اگر چه به قول دوستي كاربرد اين گونه كلمات لازمه كارو زندگي است. به هر حال پيشنهاد مي گردد هنگام روبه رو شدن با ديگران واحوالپرسي، از عبارات و كلماتي مانند: از ديدارشما (تو ) خرسندم يا زنده خوشحالم، باشيد، پايدار باشيد، شكر خدا، سلامت خدا باشيد، الحمدالله، نگهدارت باد، سپاسگزارم، سپاس خدا را درود، بر شما ونظاير آنها استفاده گردد. قواعد و اصول يك درست زبان، درحكم قوانين يك كشوراست بنابراين بايستي از هرج ومرج در زبان خودداري ورزيد. وظيفه همه ايرانيان است كه اين ميراث ارجمند را با كمال امانت به اخلاف خود بسپارند و بكوشيم تا خلل و فساد بدين حص حصين راه نيابد. حجت الله مهرياري - 1 تاريخ ادبيات ايران - دكتر ذبيح الله صفا - انتشارات فردوس - چاپ دهم - تهران - - 1372 جلد سوم - صفحه 83. - 2 لغت نامه دهخدا - 6 101214 4 5 جلدهاي.