Hamshahri corpus document

DOC ID : H-800204-51245S1

Date of Document: 2001-04-24

گفت وگو با علي آبچوري استاد پيشكسوت و نوازنده قشمه: عاقبت ندارد، كاش كنار مي گذاشتم! درآمد; زماني كه نوار شب، سكوت، با كوير آواز شجريان به بازار آمد، نام قشمه كه يكي از سازهاي محلي كردهاي شمال خراسان ( بجنورد، شيروان و قوچان ) است، شهرتي بسزا پيش يافت، از آن نيز در مراسم مختلفي چون ايام دهه فجر از اين ساز در جشنواره ها استفاده مي شد كه در ميان اهل فن، سازي شناخته شده علي بود آبچوري (علي يزداني ) در نوار شب، سكوت، كوير و نيز بسياري از جشنواره ها نوازنده اين ساز بوده و هست. به هر ترتيب او را در بجنورد _ يعني محل سكونتش _ يافتيم و به گفت وگو نشستيم. گفت وگو از: محمدهاشم اكبرياني چند سال داريد و از چند سالگي قشمه زدن را شروع؟ كرديد - ساله 70 هستم و از 1210 سالگي شروع كردم. آن قدر هم به قشمه علاقه داشتم كه در زمان بچگي وقتي در روستايمان با دوستان به بيابان وكوه و دشت مي رفتيم، من دنبال ني در كنار جوي آب مي گشتم و قشمه درست مي كردم و مي زدم. كسي هم به شما آموزش؟ داد -هيچكس. براي ياد گرفتن قشمه تا چه حد آموزش مهم؟ است -تا اندازه اي. بايد فرد خودش استعداد و علاقه داشته باشد وگرنه اصلا با آموزش ياد نمي گيرد. من خودم كه اصلا سواد نداشتم، فقط زدم و زدم تا به اينجا رسيد. براي نواختن قشمه چه چيزي بيشتر از همه مورد نياز است. - بايد نفس چون داشت يك ساز بادي است، فقط نياز به نفس است. الان بعضي ها بيشتر از ده دقيقه نمي توانند بزنند و اسم اين را نمي شود قشمه زدن گذاشت. خود شما الان شاگرد؟ داريد - نفر 1510 هستند. چطور آموزش؟ مي دهيد - من آهنگ ها را مي زنم و آنها به انگشتها نگاه مي كنند وياد مي گيرند. البته خود من هم درمورد حركت انگشتها توضيح مي دهم و براي اين كه ياد بگيرند، اول يك آهنگ را آن قدر تمرين مي كنيم تا ياد بگيرند و بعد مي رويم به سراغ آهنگ ديگر. اسم آهنگهايي كه با قشمه مي زنيد؟ چيست - لو، هرايي، مقام، دژنه و چندتاي ديگر. اين آهنگ ها هم تمامشان از 200 سال 500تا قبل به امروز رسيده اند. شاگردان شما تا چه اندازه توانسته اند ياد؟ بگيرند - بد نيست، ولي كامل نيستند. چند تا بچه؟ داريد - هفت تا. چهار تا دختر و سه تا پسر. البته تعداد نوه هايم را نمي دانم (مي خندد ). منبع درآمدتان؟ چيست - همين قشمه. جوابگوي نيازهايتان؟ هست - اصلا، وقتي جوان بودم يك لقمه بخور و نمير بود، ولي الان نه. يادم مي آيديك بار در جواني 34 شبانه روز فقط قشمه مي زدم كه الان فكر مي كنم، خودش يكي از عجايباست. با اين حال همان زمان هم وضع خوبي نداشتم. يعني در حال حاضر نياز تان تامين؟ نمي شود - اگر مي شد كه خانه و منزل مي خريدم. با اين كه هفتاد سال سن دارم و نوه هايم هم ازدواج كرده اند، ولي هنوز در خانه آن اجاره اي مي نشينم هم در شهر كوچكي مثل بجنورد كه خانه خيلي هم گران نيست. در همين اجاره خانه كه به جز پول رهن بايد ماهي 30 هزار تومان بدهم مانده ام. اگر الان دوباره جوان مي شديد، باز هم سراغ قشمه ؟ مي رفتيد - اصلا و ابدا. چرا - قشمه عاقبت ندارد. من اين را به جوانهايي كه مي آيند و قشمه را از من ياد مي گيرند مي گويم كه سراغ قشمه نرويد، عاقبت ندارد. شما كه اين موضوع را مي دانستيد چرا سالها قبل قشمه زدن را رها؟ نكرديد - كار ديگري نداشتم كه بروم. چاره نداشتم. بقيه اطرافيان شما هم همين نظر را؟ دارند - بله. افرادي بودند كه سالها قبل شايد 3020 سال قبل از من قشمه زدن را يادگرفتند و الان مي گويند كاش حرف تو را گوش مي كرديم و قشمه راكنار مي گذاشتيم. در وضعي كه الان داريد و استاد اين كار هستيد، اگر كار ديگري پيشنهاد كنند كه درآمدش بهتر باشد، قشمه راكنار ؟ مي گذاريد - حتما شك نكنيد.، بيمه؟ هستيد -كارهاي من زير پوشش ارشاد است. حقوق نمي گيرم و ارشاد حتي پول بيمه مارا نمي دهدسال 60 قبل از ارشاد گفتند بيمه شويد، ما پول بيمه را مي دهيم، ولي از همان اول ندادند و تا الان خودم مي دهم. حتي چندبار نامه هم به ارشاد خراسان نوشتيم ولي نشد. البته الان مرد نيكي در ارشاد بجنورد هست كه دارد پي گيري مي كند. به چه شهرهايي سفر؟ كرده ايد -همه اش يادم نيست، اما شهرهاي زيادي از طرف سازمان تبليغات اسلامي رفته ايم. چطور شد با آقاي شجريان در كاست شب، سكوت، كوير همكاري ؟ كرديد - سال 78 روزهاي دهه فجر براي اجراي برنامه درهتل بزرگ تهران بوديم. پس از دو سه روز كه كارما براي اجراي مراسم تمام شد، آقاي شجريان - كه چند بار هم در ايام برگزاري مراسم و اجراي موسيقي آمدند و به من اجازه ندادند كه از گروه خارج شوم و با ايشان بروم - آمدند و به منزل ايشان رفتيم و نوار پر كرديم. هماهنگي و تمرين قبلي؟ نداشتيد - نه. من صداي قشمه را با صداي آقاي شجريان هماهنگ مي كردم. الان هر خواننده اي هر طور كه بخواند، من مي توانم هماهنگ با او قشمه بزنم. استقبال از نوار چطور؟ بود - خيلي خوب بود. اگرچه آقاي شجريان بعد از آن هيچ تماسي نگرفتند كه حال و احوالي كنيم. حق الزحمه كه ندادند و من هم خيلي دنبال آن نبودم، ولي يك تلفن كاري حتي نداشت من دو سه بار با دفتر ايشان تماس گرفتم و پيغام گذاشتم ولي متاسفانه تلفن نزدند. با قشمه، موسيقي به سبك جديد هم؟ مي زنيد - اصلا نمي شود اين كار را كرد. من هر آهنگي مي زنم اصيل است و متعلق به 200 تا 500 سال پيش است. در كدام شهرها قشمه؟ مي زنند - بجنورد، شيروان و قوچان، ولي مركزش بجنورد است. وقتي قشمه مي زنيد، خودتان هم لذت؟ مي بريد -خيلي. قشمه، دل را به طغيان در مي آورد. قشمه ساز خوبي است، هيچ وقت از آن خسته نشده ام ولي حيف كه عاقبت ندارد و براي همين اگر اول كار بودم آن را حتما كنار مي گذاشتم. از پسرهايتان كسي دنبال قشمه رفته است؟ يانه -يكي قشمه مي زد وانصافا خوب هم مي زد، ولي كنار گذاشت. مي گفت تو قشمه زدي به كجا رسيدي كه ما بخواهيم بزنيم و برسيم. گفتم كه عاقبت ندارد. بقيه پسرهايم هم اصلا به سراغ قشمه نيامدند. فقط يكي شان دايره (دف كوچكي كه همراه قشمه مي زنند ) مي زند كه آن هم فقط براي اقوام و نزديكان است، براي ديگران اصلا نمي رود. چرا -او هم مي گويد عاقبت ندارد. مي گفت اگر براي ديگران ساز بزنم و پول بدهند، لاي دندانم مزه مي كند وبعد طوري مي شود كه دنبال كار را مي گيرم. براي همين اصلا براي ديگران ساز نمي زند. همراه ] با آهي ادامه [مي دهد اين طوري است ديگر. با دستگاههاي موسيقي آشنايي؟ داريد - به هيچ وجه. اصلا نمي دانم چي هستند. باقشمه چه سازهايي مي توانند همراهي؟ كنند - فقط دايره و با هيچ سازي حتي ساز اصيل مثل تار سازگاري ندارد با چه كساني به عنوان نوازنده دايره همكاري؟ مي كنيد - از اول با يك نفر بودم. يعني نزديك پنجاه سال است با حسين ببي كار مي كنم. دليل هم دارد. اگر زننده دايره عوض شود، پنجه ها را گم مي كنم و نمي توانم قشمه بزنم.