Hamshahri corpus document

DOC ID : H-800130-51205S4

Date of Document: 2001-04-19

اعجاز طبيعت دركناره هاي درياچه نمك كوير، سرشار ازرازهاي ناگفته است كاشان، تركيبي از دو آبوهواي سرد و كوهستاني در قمصر ونياسر و خشك و بياباني در نوش آباد و مركز شهرستان است. معمولا خاطرات كاشان با همان آب و هواي ييلاقي قمصر و نياسر آميخته است و هرگاه نام كويرمي آيد، ناخودآگاه خشكي و مرگ و نيستي در ذهنها تداعي مي كند. كمتر كسي خاطره آغوش گرم ريگستانها و دامن پر مهر شنها را شنيده است، كتاب ناگشوده كوير، سرشار از رازهاي ناگفته است و گويي تنها مردمان سختكوش كويرمحرم اين رازند! نوش آباد با جاذبه هاي ناگفته و ناشنيده اش، نگين ناحيه كويري كاشان است. قدمت نوش آباد به هزاره هاي قبل از ميلاد مسيح ( ع ) مي رسد. آن زمان كه شهر باستاني سيلك به آتش كشيده شد، قسمتي از ساكنان آن درزير شعله هاي آتش سوخته و جمعيتي با ترك آنجا، بر سر سرچشمه كوچك فرود آمدند و براي حفاظت از خود و دامها و محصولات، حصارهايي مي ساختند كه به چهل حصاران معروف گرديد. از جمله آنها نوش آباد، بيدگل، قمصر و... در كتاب تاريخ كاشان اثر حسن نراقي مي خوانيم: اين ده را از آن جهت انوش آباد نام نهادند كه يكي از اكاسره بدان ناحيت گشت و كنار چشمه اي كه آنجاست فرود آمد تا آن چشمه را موضعي خوش يافت بفرمود در آنجا ديهي بنا نهادند كه انوشه آباد نام گرفت. در اقوال عامه، سينه به سينه نقل گشته كه در عهد ساسانيان، انوشيروان در بازگشت از يك لشكركشي با سپاهيان خود به سرچشمه نوش آباد فرود آمد و چون آنجا را خوش مي يابد مدتي اقامت مي كند و به اين مناسبت آن مكان را انوشيروان آباد مي نامند. وجود محلي به نام تختگاه و زنجيرهايي موسوم به زنجير عدالت در بازار مسجد جامع و كشف قلعه شاسوسا در نزديكي كاشان منسوب به دوران ساساني، اين ادعا را به حقيقت نزديك مي كند كه نوش آباد مانند چهل حصاران كاشان، همواره مطمح نظرشاهان و مهاجمان بوده كه حمله چنگيز و افاغنه از آن جمله است. و در مقابل محل اوليه آبادي معروف به قطعه سي زان دژ نظامي مردم بوده است كه در زير محوطه نقبهايي است كه مردم به آنجا پناه مي بردند و هيچ گاه انتهاي آن شناسايي نشد و امروزه در زير زمين مدفون است. قلعه تاريخي سي زان، مربع چهارگوشي است كه دروازه اصلي در شمال و دروازه فرعي در غرب آن و دو محل ديده باني در بالاي دروازه ها ديده مي شود. در بعضي اتاقها ظروف سفالي و آثار گچ بري و منبت كاري ديده مي شود كه شايد به قرن يازدهم هجري برسد. قلعه سي زان در قرن پنجم توسط سلجوقيان و در قرن سيزدهم توسط قاجاريان و پيشتر از آن به دستور زبيده خاتون همسر هارون الرشيد تعمير شده است كه در تخريب قسمتي از قلعه كوزه سفالي محتوي سكه هايي از دوران صفوي به دست آمد. از آن زمان كه چراغ پرفروغ تشيع در ايران افروخته شد كاشان و همراه با آن نوش آباد و آران و بيدگل مامن خاندان علوي بوده است و اوج ارادت مردم اين نواحي در قالب خشت و آجر و هنر معماري سر برآورده است. زيارتگاه امامزاده محمدبن زيد با معماري هنرمندانه گنبد مخروطي و كاشيهاي فيروزه اي آن به جا مانده از سال 1003 هجري قمري مي باشد. ماذنه مسجد علي ( ع ) و مسجد حاج سيدحسين از سال مسجد 1042 جامع و مناره منحصربه فرد آن به جا مانده از دوران مغول در كنار بازار، امامزاده و آب انبار، يك مجموعه ديدني و تاريخي است و چندين بقعه و قلعه تاريخي كه در اثر بي توجهي در آستانه انهدام و نابودي است. اگر در شمال نوش آباد دل به درياي كوير بزني، با طي مسافتي حدود 180 كيلومتر به ورامين و تهران مي رسي كه چنانچه اين مسير مورد توجه قرار گيرد مسافت 330 كيلومتري كاشان به تهران به نصف تقليل مي يابد. مردم خونگرم كوير با ساختن قلعه ها و آب انبارهايي در مسير راه، سفر در گرماي طاقت فرساي 48 درجه تابستان را ممكن و خاطره ساز مي سازند كه قلعه ها و آب انبارهاي تاريخي نيز به نوبه خود ديدني صفاي است نوشيدن يك چاي صحرايي از دستان پينه بسته كشاورز سالخورده و مزارع سرسبز در طول مسير بياباني، هميشه در خاطره كوير نوردان، با طراوت باقي خواهد ماند. بعد از مزارع، امامزاده اي در دشت فيض آباد با گنبد و بارگاه خود، سنگ نشان راه پيمايان كوير است. شتر سواري در تقي آباد، در خلوت جدايي از ماشين و آهن، به روياها پروازت مي دهد. در ادامه مسير راه به آبادي كديش مي رسي كه در ابتداي آن بر يك بلندي، آرامگاه مرحوم سرهنگ علي اكبر سياه پوش به چشم مي آيد كه باني آباداني كوير بوده است و بر سنگ مزار آن مرحوم مي خواني: اي كديش، اي لولو لالاي من اي كديش اي مدفن و ماواي من من بسا زحمت كشيدم پاي تو عاقبت دادي تو مزد پاي من در ادامه مسير، استراحت در كاروانسراي مرنجاب مربوط به دوران صفوي به ياد ماندني است. اين كاروانسرا در 50 كيلومتري آران و بيدگل است. چشم بازكني به كناره هاي درياچه نمك مي رسي كه كوير را رو سفيد كرده است و گونه هاي مختلف پرندگان مهاجر، كه زودتر از انسان به همزيستي با كوير روي آورده اند. سر سبزي و آباداني در شوري كوير خود اعجاز بزرگ طبيعت است كه از لابه لاي گنبدهاي مخروطي قلعه ها و بادگيرها چشمان هر بيننده را خيره مي كند و در هشتي هاي جلوخانه ها لبخند پيرمردان بر سكوها نشسته و بازي هفت سنگ بچه ها در زير بازار و كوچه هاي تنگ و پرپيچ ديدني است. سيد جلال جليلي نوش آبادي - كاشان