Hamshahri corpus document

DOC ID : H-800130-51199S4

Date of Document: 2001-04-19

گفت وگو با مرتضي جمشيدنژاد مدير نشر وارش و كتابفروش از ساري; كتابفروشي شغلي تخصصي است اشاره: برخي از مشاغل به دليل نام خود در منظر افكار عمومي و البته آناني كه از پيچيدگي ها و ظرايف اين گونه شغل ها آگاهي ندارند، جدي گرفته نمي شوند و در ارزيابي ها جزو مشاغل سطح پايين قرار مي گيرند، اما اگر اندكي دقيق تر شويم و شرح وظايف يك شغل را با مصاديق آن مقايسه كنيم، درمي يابيم كه خطاي فراوان و ظلمي فاحش در برخي موارد صورت گرفته است. شغل كتابفروشي از جمله اين مشاغل است كه اگر به درستي و دقت در آن نظاره كنيم، با پيچيدگي ها و ظرايف فراواني روبه رو است و به قول خواجه شيراز: نه هر كه چهره برافروخت دلبري داند نه هر كه آينه سازد سكندري داند و نه هر كه مغازه اي باز كرد و در آن چند كتاب جاي داد، مي تواند ادعا كند كه كتابفروشي راه انداخته است. البته در ظاهر امر كتاب فروخته مي شود اما كتابفروش واقعي، (كه متاسفانه در اين زمينه كشور ما، دچاركمبود شديدي است )، علاوه بر علاقه مندي به كار، دانش كتابشناسي اش نيز فراوان است و از جمله مشاغل واسطه فرهنگي مهم است كه تاثيري عظيم در نهادينه ساختن و گسترش كتابخواني دارد. با يكي از كتابفروشان و ناشران شهرستاني كه با عشق و علاقه اي وافر به كارش ادامه مي دهد گفت وگويي انجام داده ايم كه از نظر شما گراميان مي گذرد: *** * ابتدا از پيشينه كاري خود و علت علاقه مندي به كار نشر و كتاب؟ بگوئيد باداشتن چندين سال تجربه كاردر زمينه مالي و با توجه به رشته تحصيلي خود (ليسانس بازرگاني ) و چندين و چند بار جابه جايي در شركتهاي مختلف و نبود انگيزه كافي براي ادامه در كارهاي پيشين و با توجه به علاقه وافر از گذشته هاي دورتر به خواندن كتاب و عشق و جذابيت كارهاي فرهنگي اجتماعي با روحيه اي مضاعف از حدود 12 سال پيش جهت تاسيس يك مركز نشر و فروش كتاب، كتابفروشي نشر وارش را ايجاد كردم. لذا از همان ابتدا با اميدواري به كار كتابفروشي ادامه داده و با علاقه مندي تا امروز آن را پيش برده و از ماحصل كار نيز رضايت كامل دارم. فكر مي كنم در تمام طول عمر خود اگر توانسته باشم بيشترين خدمات اجتماعي - فرهنگي را انجام داده باشم، در همين دوره بوده است. در واقع بايد بگويم كه به داشتن اين شغل افتخار مي كنم. * به نظر شما وضعيت كتاب در شهرستانها و به خصوص ساري در مقايسه با شهرهاي بزرگ چگونه؟ است وضعيت كتاب در تهران و شهرستانهاي بزرگ و كوچك تابعي است از وضعيت كلي فرهنگي سياسي در سرتاسر ايران. اما به هر حال شهرهاي بزرگتر به خصوص تهران با داشتن بيشترين امكانات در تمامي زمينه ها نسبت به شهرهاي كوچك از وضعيت بهتري برخوردارند. شهرستان ساري به دليل غير صنعتي بودن و داشتن يك اقتصاد كشاورزي سنتي و نيز به دليل هجوم زياد روستائيان به سمت شهرساري و تاثيرگذاري منفي بر روي فرهنگ شهري - بر خلاف شهرهاي صنعتي و پيشرفته كه روستائيان پس از ورود به آن شهرها تحت تاثير فرهنگ شهري، در آن ادغام و ذوب مي شوند، بيشتر داراي فرهنگ روستايي است تا شهري. لذا با توجه به وضعيت ياد شده و در قياس با شهرهاي پيشرفته تر از جمله رشت - مركز استان مجاور - از وضعيت نامطلوبتري برخوردار است. * در ساري چه تعداد فروشگاه كتاب وجود دارد. وضعيت فروش كتاب چگونه است و نيز استقبال شهروندان از كتاب به چه صورت؟ است اگر از معدود كتابفروشي هاي وابسته به نهادها - كه فروشندگان فقط نوعي خاص از كتاب هستند - بگذريم، بقيه كتابفروشي ها از تعداد انگشتان يك دست نيز تجاوز نمي كنند كه سه تاي آنها به فروش كتابهاي درسي - دانشگاهي و دوتاي ديگر به فروش كتابهاي غير درسي اشتغال دارند. ميزان استقبال مردم از كتاب با توجه به وضعيت متغير سياسي و تيراژ محدود كتاب از يك طرف تابعي است از شرايط كلي جامعه ايران و از طرف ديگر با توجه به بافت فرهنگي كه در پرسش قبلي نيز راجع به آن توضيح داده شد، چندان مطلوب به نظر نمي رسد. * ارتباط فروشگاههاي كتاب با ناشران و شركتهاي پخش چگونه است و آيا اين ارتباط داراي عيوب و خلل است و اگر جواب مثبت است، موانع عمده آن چيست و راه حل هاي آن كدام؟ است اجازه بدهيد جهت اطلاع خوانندگان در اين مورد توضيح بيشتري بدهيم. از سالهاي قبل از انقلاب مراكز پخش كتاب جهت توزيع گسترده و سراسري كتاب وجود نداشتند و الزاما ناشر و كتابفروش يك رابطه مستقيم و بدون واسطه داشتند. ناشران - معمولا - تعداد زيادي از كتابهاي خود را به دست فروشندگان كتاب در شهرستانها مي رساندند و پس از مدتي مثلا شش ماه بعد كتابهاي فروش نرفته براي ناشر مرجوع مي شد. ولي بعدها با افزايش تعداد ناشران و تنوع بيشتر توليد كتاب و افزايش كتابفروشيها در تهران و شهرستانها، خلا موجود، لزوم تاسيس مراكزي جهت پخش گسترده و منطقي تري را ايجاب كرد. لذا به مرور موزعين بيشتري پيدا شدند كه به صورت پلي بين ناشران و كتابفروشان تهراني و شهرستاني درآمدند كه كتاب را از ناشران مختلف گرفته و بين كتابفروشان توزيع كنند. اين راهكار جديدتر به كتابفروشان - به خصوص در شهرستانها - كمك مي كند تا با صرف وقت كمتري به كتابهاي ناشران مختلف در يك مكان دسترسي پيدا كنند. اما ضعف اين شيوه، اين است كه عملا ارتباط مستقيم ناشران و كتابفروشان - كه به دلايل متعدد لازم و ضروري به نظر مي رسد - قطع مي شود. * به نظر شما سطح و معيار سليقه خريداران كتاب را مي توان دسته بندي كرد و بر همين اساس نتيجه گيري كرد كه ناشر مي بايد براي كتابهايش، بيشتر بر روي چه آثاري سرمايه گذاري؟ كند اگر از بخشي از ناشران كه صرفا به خاطر مسائل مادي وارد عرصه توليد كتاب مي شوند بگذريم، بقيه ناشران با هدف گسترش آگاهي و بالا بردن سطح دانش و فرهنگ جامعه پاي در اين ميدان مي گذارند. طبيعي است كه اين قبيل ناشران با توجه به اهداف كلي خود بايد كليت فرهنگ جامعه را مدنظر قرار بدهند و مي دانيم كه فرهنگ جامعه در بستر تاريخ و در طول زمان دچار تغييرات كمي و كيفي مي شود و ثابت نمي ماند. توجه به اين نكته و نيز وجود ديدگاهها و سليقه هاي متنوع در جامعه و نيز عملكرد اقتصادي كالاهاي فرهنگي كه سازوكاري مشابه مكانيزم ساير كالاهاي اقتصادي دربازار عرضه و تقاضا دارند، ناشران را وامي دارد تا با شناخت اين موارد، هم به تقاضاي موجود پاسخي درخور و شايسته بدهند و هم با ايجاد تقاضاي جديد از طريق توليدات فرهنگي نوين بر مبناي ضروريات اجتماعي در جهت پيشرفت اجتماعي حركت كنند. بنابراين اگر تقسيم بندي خاصي در سطح سليقه هاي خوانندگان صورت بگيرد بايد بر اين مبنا باشد. * در ماههاي آخر سال گذشته، ناشران و كتابفروشان از ماليات معاف شدند، اين كار چه تاثيري بر رواج كتابخواني دارد و آيا كتابفروشان در اين ميانه مي توانند به گسترش كتاب و كتابخواني كمك؟ كنند به اعتقاد من حذف ماليات باري را - هر چند كوچك - از روي دوش ناشران و كتابفروشان - بيشتر از روي دوش ناشران - برمي دارد. گرچه اين قانون در مورد كتابفروشي ها برخوردي ابهام آميز دارد و معلوم نيست كه بتواند شامل حال آنها بشود، ضمن اين كه هنوز اين قانون به تاييد شوراي نگهبان نرسيده است تا به شكل يك قانون رسمي درآيد. اما اين كه حذف ماليات از اين صنف بتواند در رواج كتابخواني موثر باشد، به نظر يك شوخي مي آيد. چون مشكل عدم رواج كتابخواني يك مشكل ساختاري است تا مشكل گراني يا ارزاني كتاب. زيرا حذف ماليات صرفا مي تواند تا حدودي قيمت كتاب را پايين بياورد ولي نمي شود ادعا كرد كه اين امر باعث رشد كتابخواني مي شود. چون اگر مي شد - لااقل در شرايط كنوني - اهداي كتاب - يعني كتاب را به طور مجاني در اختيارهديه گيرنده قرار دادن - به جاي اهداي ظرف و ظروف و.. در مراسم تولد وچشم روشني و حتي عروسيها و... با بي ميلي روبه رو نمي شد و در فرصت مناسب از مطالعه آن لذت مي بردند. * نظر شما راجع به تشكيل نمايشگاه در شهرستانها چيست آيا كتابفروشان تمايل يا توانايي شركت در اين گونه نمايشگاهها را؟ دارند براي پاسخ به اين سوال لازم است جهت روشن شدن مطلب، راجع به قيمت گذاري كتاب كمي توضيح براي دهيم قيمت گذاري كتاب پس از محاسبه كليه هزينه هاي انجام شده حداقل 30 درصد قيمتي كه براي روي جلد كتاب تعيين مي گردد را به جمع مخارج انجام شده براي توليد كتاب اضافه مي كنند، اين درصد 30 به عنوان مجموع سود فروشندگان كل و جزء در نظر گرفته مي شود كه معمولا 10 درصد متعلق به مراكز پخش كتاب و 20 درصد ديگر سود كتابفروشان است. با توجه به اين توضيح، اگر ناشري در هر مكان چه در فروشگاه خودش و چه در نمايشگاههاي مختلف بخواهد حتي تا 30 درصد به خريداران تخفيف بدهد، هيچ لطمه اي به سود در نظرگرفته شده او نمي خورد. چون سود ناشر قبلادر جمع مخارج توليد كتاب محاسبه شده است. حال اگر يك كتابفروش چه در تهران وچه در شهرستان بخواهد در نمايشگاه شركت كندو كتابهاي خود را با 10 درصد تخفيف به خريدار عرضه كند چون هنگام تهيه و تدارك كتاب از تهران براي شهرستانها (چون در تهران ويزيتور كتاب، مستقيماكتاب را به دست كتابفروش تهراني مي رساند و از اين بابت هيچ گونه هزينه اي به كتابفروش تحميل نمي گردد. ) بايد براي هزينه هايي چون هزينه حمل و باربري از تهران به شهرستان حدود 5 درصد و براي انتقال كتاب از فروشگاه به نمايشگاه و برگرداندن كتابهاي فروش نرفته در نمايشگاه به كتابفروشي و ساير هزينه هاي جنبي، مبلغي در حدود 5 درصدمتقبل اكنون شود با جمع هزينه هاي فوق به همان 20 درصد سود كتابفروش مي رسيم كه تماما هزينه مي شود يعني كتابفروش شهرستاني باشركت خود در نمايشگاه هيچ گونه سود نمي برد ضمن اين كه نتوانسته توقعات را برآورده سازد چون اغلب تقاضاي تخفيف بيش از 10 درصد را هم دارند. اگر تشكيل نمايشگاه در شهرستان بابت اجاره غرفه، هزينه اي براي كتابفروش داشته باشدبه هزينه هاي اعلام شده اضافه گردد! گفت وگو از: سيد ابوالحسن مختاباد