Hamshahri corpus document

DOC ID : H-800129-51194S13

Date of Document: 2001-04-18

اصلاح ساختار شهري با نگاه به توسعه كلان نماي شهرهابيروت، نزديك در شماره هاي گذشته درباره طرحهاي موضوع عمده اصلاح ساختار شهري و توسعه كلان شهرها به دوبخش برنامه ريزي و مديريت توسعه و تامين منابع مالي در شرايط مخاطره آميز اقتصادي اشاره شد. درمطلب حاضربه نمونه هاي عملي اين مبحث خواهيم پرداخت با اين هدف كه ذكر اين موارد موجبات آشنايي و شناخت بيشتر اعضاي شوراهاي اسلامي كشور را با طرحهاي انجام شده درتوسعه كلان شهرها و بويژه اصلاح ساختار شهري در ساير كشورهاي جهان فراهم آورد. طرح بازسازي منطقه مركزي با پايان يافتن درگيريها و جنگ داخلي لبنان در سال 1990 ميلادي، دولت اين كشور وظيفه و مسئوليت تهيه يك برنامه اضطراري براي نوسازي زيرساخت هاي اساسي و بازسازي مناطق خسارت ديده يا به كلي منهدم شده را به شوراي توسعه وبازسازي لبنان (CDR) واگذار اين كرد شورامسئول برنامه ريزي، تامين منابع مالي واجراي پروژه هاي بازسازي زيرساخت هاي لبنان مي باشد. منطقه بيروت بزرگ در طول دوران جنگ هاي داخلي لبنان، صحنه نبردهاي سنگين و هولناكي بود كه بر اثر آنها متحمل خسارات فراوان و انهدام فرم فيزيكي خود شد. مركز شهر بيروت عملا نابود و حومه شهر به وسيله خط جبهه به دو قسمت تقسيم شده بود، به اين دليل برنامه بازسازي مركز شهر براي دولت از اولويت بالايي برخوردار بود. اين برنامه شامل اجراي يك طرح ضروري به منظور تجديد حيات بخش مركزي پايتخت بوده و سمبل اتحاد و هماهنگي در خط مشي اجتماعي و سياسي در سطح ملي مي باشد. - 1 دستورالعمل ها و راهكارهاي طرح جامع منطقه اي سال 1986 بازسازي مركز تاريخي شهربيروت، تصميم گيري عمده اي در رابطه با طرح جامع محسوب مي شد. هدف از بازسازي مركز قديمي شهر، دوباره سازي آن به شكل سابق نبود. بلكه هدف، توزيع و تقسيم كارها وفعاليت هاي پايتختي با مقياس بين المللي بر تمامي ناحيه مركزي شهر بود. لذا با اجراي اين طرح بايد چهار عملكرد و وظيفه ضروري شامل: سياست ملي، مكاني براي فعاليت هاي تجاري، تشويق و جذب توريسم و فرهنگ، تحقق يابد. بازسازي مركز شهر به طور همزمان فرصت مناسبي خواهدبود براي ايجاد تعداد زيادي تاسيسات زيربنايي و امكانات شهري كه بيروت فاقد آن است و سببخواهد شد كه اين شهر نقش خود را به عنوان پايتخت لبنان و شهري بااهميت بين المللي بازيابد. - 2 تصوير كلي طرح بازسازي منطقه طرحي مركزي بيروت، منحصر به فرد است. در سال 1991 كابينه جوان لبنان كه بعد از جنگ منصوب شده بود از شوراي توسعه و بازسازي لبنان (CDR) كه نهادي بي طرف مي باشد درخواست نمود تا طرح بازسازي بيروت را تهيه نمايد. بامجموعه اي CDR از محدوديت ها و مشكلات روبه رو بود. وجود اين محدوديت ها و مسايل، راه اندازي و شروع چنين پروژه اي را بدون يك برنامه ريزي واستراتژي اجرايي جامع و كامل بسيار مشكل مي ساخت. در ميان موضوعات گوناگوني كه حل مساله را تحت تاثير قرار مي داد موارد زير قابل ذكر مي باشند: * نابودي و تخريب كامل محيط فيزيكي و زيرساخت ها: تخريب و ويراني فراگير وهمه جانبه، جانشين چيزي شده بود كه روزگاري به عنوان مركز تجاري كشور به حساب مي آمد. بيش از 40 درصد از موجودي ساختمان هاي اين منطقه به طور كامل نابود شد و بهترين ساختمان ها كه كمترين خسارت را ديده بودند باز هم به بازسازي و نوسازي قابل ملاحظه اي نياز داشتند. ميراث * معماري و باستاني بيروت: BCD نقطه شروع و زادگاه بيروت مي باشد. ساختمان هاي موجود در اين قسمت به دوران حكومت هاي مملوك، بيزانس، عثماني و فرانسه مربوط مي شود. آثار هنري تاريخي متعلق به دوران حكومت هاي متفاوت و پي درپي باعث بوجود آوردن ميراث تاريخي -فرهنگي بسيار منحصر به فرد و كاشي مانندي در اين قسمت از بيروت شده يعني است هر يك از اين دوران ها، قطعه اي از يك طرح كاشيكاري را به وجود مي آورند. * كثرت تعداد حق مالكيت: موضوع وراثت در مالكيت زمين و ساختمان در منطقه BCD و تقسيمات فرعي بيشتر در طول تاريخ منجربه پيدايش يك الگوي پيچيده در مالكيت زمين شده است. مساحت ناحيه BCD به استثناي محل تخليه زباله معادل 104 هكتار مي باشد كه متشكل از 20133 قطعه ملك است. تقريبا نيمي از كل قطعات ناحيه BCD داراي مساحتي كمتر از 250 مترمربع هستند كه اين مساحت عبارت است از حداقل مساحت لازم زمين براي اجراي طرح در ناحيه BCD و اين بدان معناست كه اجراي هر يك از اين طرحها نيازبه تجميع زمين دارد كه به خودي خود فرآيندي بسيار پيچيده مي باشد. * پيچيدگي هاي حاصل ازروابط كور و درهم پيچيده ميان مستاجران و مالكان: قوانين مستاجر مالك، موجود، حقوق مستاجر رابر حقوق مالك ترجيح مي دهد و به بيان ساده، مالكان نمي توانندمستاجرملك تجاري يا مسكوني خود را تخليه كنند. مگر آن كه مبلغي معادل حداكثر تا 50 درصد ارزش فضاي مورد اجاره رابه مستاجر بپردازد. * منابع محدود دولتي و وخامت وضع نهادها: هزينه لازم براي ايجاد تاسيسات زيربنايي در ناحيه مركزي بيروت تقريبا بالغ بر 565 ميليون دلار مي شود و گرچه اين مبلغ حتي در يك وضعيت نابسامان اقتصادي پس از جنگ هم خيلي بالا نيست ولي هزينه كردن تقريبا يك چهارم منابع موجود دولتي براي يك كيلومتر مربع زمين با در نظر گرفتن وجود ديگر اولويت هاي ملي در زمينه هاي نيرو، حمل و نقل، ارتباط راه دور، مسكن، بهداشت، آموزش و غيره خرج ناعادلانه اي به نظر مي رسيد. - 3 راه هاي موجود دولت مي توانست منابع مالي لازم و مناسب جهت هزينه بهسازي تاسيسات زيربنايي را از طريق دريافت وام تامين كند، اما مساله تقسيمات ريززمين و پيچيدگي حق مالكيت ها هنوز هم مي توانست مانع هر گونه توسعه در سالهاي آتي باشد. به علاوه هزينه تملك و آزادسازي زمين به منظور حفاري هاي باستان شناسي مخارج لازم را به طرز قابل ملاحظه اي افزايش مي داد. - 4 سوابق و زمينه هاي به ارث رسيده در صورت استفاده از راه حل فوق، دولت مجبور بود سرمايه قابل ملاحظه اي را به صورت پيش پرداخت براي خريد همه مناطق مساله دار مركز شهر فراهم كند. از يك طرف چنين سرمايه اي در دسترس نبود و از طرف ديگر مستاجران و مالكان از ارزش افزوده ملك خود در درازمدت بي بهره مي ماندند. همچنين در اين راه حل فرض بر آن است كه دولت از نظر بوروكراسي آنقدر سازمان يافته است كه مي تواند رهبري يك چنين كار و تلاش عظيمي را به عهده گرفته و از اداره و هدايت آن حصول اطمينان كند كه در مورد لبنان پس از جنگ صدق نمي كرد. - 5 راه حل ترجيحي پس از بررسي تمامي سناريوهاي ممكن براي بازسازي و توسعه مركز جنگ زده شهر بيروت، شوراي توسعه و بازسازي لبنان تصميم گرفت براي هدايت اين طرح اقدام به تاسيس يك شركت سهامي املاك كند، تا آن را به عنوان مكانيزمي براي حل تمامي مسائل به ارث رسيده به كار ببرد. اين نوع مشاركت ميان مالكين، مستاجرين قانوني و سرمايه گذاران علاقه مند، بر اصل مبادله حق مالكيت ملك، يا حقوق مستاجري با سهام شركتي كه سرمايه پولي آن قرار است از طريق سرمايه گذاراني كه مشابه همين سهام را خريداري مي كنند تامين مي شود و حداكثر 50 درصد از سهام شركت به سرمايه گذاران فروخته خواهد شد تا بدين وسيله سرمايه لازم براي اجراي طرح تامين شود و از طرفي هم حداقل 50 درصد ديگر قرار است به صورت سهام در قبال املاك وحقوق قانوني به مالكان و مستاجران واگذار شود. اين نوع مشاركت تمامي مسائل و مشكلاتي را كه قبلا ذكر شد با يك روش جامع حل مي كرد. - 6 طرح مورد نظر براي حصول اطمينان از اين كه اين طرح از يك تنوع وسيع فعاليتي و كاربري برخوردار خواهد بود، ناحيه مورد نظر به بخشهاي مختلف تقسيم شده است. يك مجموعه مالي اداري كه داراي مراكز هنري، پارك هاي عمومي و مكانهاي تفريحي در كنار ساحل، باغ هاي عمومي، محوطه هاي مخصوص عابران پياده، پياده روهاي درختكاري شده كه بلوار معروف ساحلي بيروت را وسعت بيشتري مي بخشد در اين طرح به چشم مي خورد. اين طرح تحت مديريت سوليدر و نظارت عالي دولت لبنان اجرا مي شود و نظارت دولت نيز توسط مدير كل شهرسازي و شهرداري بيروت اعمال مي شود. ادامه دارد منبع: انجمن جهاني كلان شهرها (متروپوليس )