Hamshahri corpus document

DOC ID : H-800125-51145S7

Date of Document: 2001-04-14

گرمارود; شاهرگ الموت آشنايي با جاذبه هاي گردشگري ايران اشاره; از ديرباز نام الموت با گرمارود پيوند، ناگسستني داشته و اين پيوند از جنبه هاي مختلف قابل بررسي است. گاهي از آن به عنوان پل ارتباطي و گاهي نيز به عنوان منشا اقتصادي ياد مي كنند. جدا از اين پيوند ناگسستني، قرار گرفتن اين منطقه بين صخره هاي تند و تيز و كوههاي مرتفع، خود حكايت واسراري دارد كه مي توان از آن به عنوان شاهكار بزرگ خلقت ياد كرد! كه ساليان سال نه تنها اذهان مورخان ايراني را به خود جلب كرده، بلكه جهانگردان خارجي نيز در پي كشف حقايق و اسرار اين منطقه هستند. در اين نوشته، نويسنده سعي كرده است نقاط ديدني و جاذبه هاي گردشگري گرمارود را بررسي و براي خوانندگان همشهري بازنمايي كند. تاريخچه گرمارود گرمارود يا گرماب رود، تقريبا نقطه پايان الموت است كه از شمال به قلعه نويذر منطقه، زرسك و گچ لات و از جنوب به گردنه هاي اوانك از، شرق به نرم گردنه و كوههاي اواتر و از غرب به قريه كلان محدود است. بزرگان محل، اكثرا متفق القولند كه از قديم الايام نام روستا گرفته شده از رود گرمارود بوده است. عده اي نيز وجود آبهاي معدني گرم و سرددر دامنه هاي و دره ها و پيوستن آن به رود گرمارود را نيز علل نام روستا دانستند. بافت قديمي روستا، همچنان در پاي صخره هاي تند وتيز قرار گرفته و ساكنان آن تقريبا از نسلهاي گذشته هستند. ولي در دهه اخير ما همچنان شاهد زندگي نسل جديد در حاشيه هاي رودخانه و فضاي سبز منطقه مي باشيم. در حال حاضر بيش از دويست و پنجاه خانوار در اين روستا زندگي مي كنند كه شكل زندگي اكثر آنها ييلاق - قشلاقي است. مهمترين مركز تجمع گرماروديها، شهرستان كرج است و اين در شرايطي است كه عده اي نيز به شهرستانهاي قزوين، هشتگرد، آبيك، تهران و تنكابن كوچ مي كنند و اين سنت قديمي همچنان پا برجاست. بلنديهاي گرمارود كوه * معروف به زرد گله يا (زرد قله ): در اولين بارشهاي پائيزي، اين كوه پوشيده از برف شده و تا اوايل تيرماه اين پوشش برفي تداوم دارد. قديمي ها، ديدن كوزه هاي زرد رنگ در اين كوه را كه به گله معروف است و همچنين زردي خاك آن را از علل شهرت اين كوه دانستند. اين كوه نه تنها گرمارود را بلكه روستاي اوانك را نيز در احاطه خود دارد. ارتفاعات * دربند و ويرانه: اين مناطق از دامنه هاي البرز و از نواحي مرتفع رودر به شمار مي رود. به عبارتي، دربند، دامنه اي را گويند كه هرساله برفهاي زمستاني آن روي هم انباشته شده و اهالي همچنان از برف اين منطقه در قالب يخ در مراسم سنتي و مذهبي خود استفاده مي كنند. كوه * معروف به پيله سره: اين كوه وسعت زيادي دارد و در قديم پوشيده از درختان تنومند و كهنسال بوده و پس از اتمام جنگل، اهالي در آن به كشت گندم نيز مي پرداختند. امروزه اين ناحيه مرتفع فقط براي چراي دامها به كار رفته و به جز چند دره مرطوب، بقيه نقاط آن خشك و عاري از هرگونه بوته و درخت است. * كوه معروف گچ لات: گچ لات كوه، گچي سفيدي است كه از فرسنگها قابل واژه رويت است در لات تركيب گچ لات، حد پاياني كوه را گويند كه از سنگ و غار تشكيل شده است. از ديرباز، اهالي گرمارود، در خانه تكاني هاي خود از گچ اين كوه به شكل خاصي براي رنگ آميزي ديوار خانه ها استفاده مي كردند و اين امر تا دو دهه اخير همچنان تداوم داشته، ولي امروزه به دليل وجود رنگهاي مختلف، آن سنت ديرينه از بين رفته و جايگزين رنگ شده گچ است. * نماي سنگي لوله كمر: اين نماي سنگي، تقريبابا بيش از ده متر ارتفاع در بالاي روستا قرار گرفته و از قدمت زيادي برخوردار است و امروزه همچنان به عنوان يك مشخصه اصلي در تاريخ گرمارود مطرح است. از آنجاكه نماي ظاهري آن به شكل لوله يا استوانه از است، قديم به نام لوله شهرت كمر يافته است. كوه * سنگي يا (ديواره سنگي ):اين كوه حدود سنگي، دو كيلومترمسافت دارد ودر لوله طول كمر و ضلع شرقي گرمارود قرار گرفته است. * گردنه نرم: اين گردنه، بهار و تابستان سرسبزي دارد و پوشش جنگل و درختان تنومند از جورس گواه قديم، اين مطلب است. اين منطقه داراي خاك نرم و علف مرغوبي است كه از چيدن علفها براي ذخيره دامها در زمستان بهره برداري مي شود. * قلعه نويذر: اين قلعه در شمال گرمارود، به عنوان مهمترين آثارباستاني منطقه به شمار مي رود. محدوده هاي اين قلعه تمامااز سنگ و غاراست و قدما از ديربازهمواره از رفت و آمدهاي شاهان گذشته در اين قلعه خبر داده اند. * قلعه پس: اين قلعه نيز در شمال گرمارودو در پشت محل واقع شده و حاشيه هاي آن نيزاز سنگ و غار است. * تپه گردگول: اين تپه در گردنه گرمارود - اوانك، واقع گرديده و تعيين كننده مرزاين دو روستا است. رودهاي گرمارود * رود گرماب يا رود رود گرمارود: منشا اين رود، كوههاي بلند اواتر دينه رود و است كه همچنان از عوامل رونق كشاورزي منطقه به حساب مي آيد. * رود خورده لو: اين رود ازدامنه هاي جاري زنگلان شده و در نزديكي محل، بين دهنه تشكيل آبشار دومنره، داده كه امروزه به آبشارگرمارود معروف، مي باشداين رود پس از عبور از منطقه گرمدره به رود گرمارود مي پيوندند. * رود معروف به زرسك رود: اين رود از بلنديها و دامنه هاي زرسك سرچشمه گرفته و همچنان در امر كشاورزي نيزاز آن استفاده مي شود. يكي از پيامدهاي اين رود، تعيين مرز روستاي گرمارود با قريه كلان است. مجموع اين رودها و پيوستن ديگر رودها در پايين الموت، تشكيل شاهرود را مي دهند كه در نهايت اين رود بزرگ به سد منجيل مي پيوندد. * دره شور آب دره معروف به دره شلودره: اين دره بين ضلع غربي گردنه اوانك و ضلع شرقي پيله سره واقع شده است. به علت شور بودن آب اين دره و مشاهده سفيدي نمك در حاشيه ها، اين دره به دره شورآب دره معروف شده است. مناطق كشاورزي گرمارود * ناحيه مرتفع زرسك: ساليان سال، اين ناحيه بخاطر محصولات كشاورزي، مورد توجه اهالي بوده و بيشتر آنها به شكل شراكتي در برداشت محصولات منطقه سهيم هستند. گردو مهمترين، محصول اين ناحيه بشمار مي رود. * منطقه مصطفي ده: اين منطقه به بركت دو رود حاشيه آن، به عنوان كمربند سبز منطقه مطرح است. كشت حبوبات و سيب، مهمترين محصول اين منطقه به شمار مي رود. آنچه كه امروزه، اهميت اين منطقه را دو چندان كرده، احداث شيلات و پرورش ماهي در حاشيه دو رود اين منطقه است. * منطقه سرسبز رودر: اين منطقه نيز از مناطق كشاورزي گرمارود محسوب مي شود. مرغوبترين محصولات كشاورزي آن، گردو، سيب و كشت يونجه است. وجود درختان كهنسال و تنومند گردو، به عنوان سايبان سبب گرديده كه اين منطقه به عنوان يك تفريحگاه دائمي، از نسلهاي گذشته مورد توجه اهالي قرار گيرد. * منطقه زيور: منطقه تازه آباد زيور نقطه، عطف كشاورزي گرمارود به شمار مي رود كه اهالي از مدتها پيش در انديشه آباد كردن آن بودند. * منطقه پشت آسياب: قديمي هاي محل از سكونت داشتن اجداد خود در اين منطقه خبر مي دهند. همچنين گفته مي شود اهالي براي آسياب كردن گندم به اين منطقه رجوع مي كردند. لذا از قديم اين منطقه به نام پشت آسياب شهرت يافته و امروزه به عنوان يك منطقه كشاورزي مطرح است. * حاشيه هاي شرقي و غربي رود گرمارود: حاشيه هاي شرقي رود گرمارود، معروف به پسي لات است كه در آن باغهاي كشاورزي نيز وجود دارد. آسياب آبي محل نيز در اين منطقه قرار داشته كه امروزه خرابه هاي آن به عنوان يك اثر تاريخي همچنان آشكار است. حاشيه هاي غربي رود گرمارود، معروف به سنگ لات و قلع لات است كه محصولات كشاورزي آن عبارت است از; حبوبات، سيب، آلبالو، گيلاس، زردآلو، گلابي و درخت تبريزي. منطقه * سرخرمن: از ديرباز محدوده هاي اين منطقه مركز كشت گندم و جو بوده و اهالي براي خرمن كردن جاي مناسبي را انتخاب نمودند كه امروزه لفظ سرخرمن يا (خرمني سر ) به عنوان يك منطقه كشاورزي همچنان در اذهان گرماروديها باقي است. عمده ترين محصول اين منطقه حبوبات است. * مناطق زيرجارگ لوسرگ،، لزور: اين نواحي، از محدوده هاي شرقي گرمارود به شمار مي رود كه عمده ترين محصولات كشاورزي آن عبارت است از: كشت يونجه، گردو و انواع علفهاي صحرايي و غيرصحرايي. وجود سيب ترش در منطقه لزور در نزد گرماروديها، شهرت زيادي دارد و همچنين وجود يك امامزاده در منطقه لوسرگ اهميت، اين منطقه را نيز دوچندان كرده است. * منطقه ليسانك: محدوده هاي جنوب شرقي گرمارود كه در بدنه كوه نيز قرار گرفته مشهور به ليسانك است. اين منطقه همچنان به عنوان يك منطقه كشاورزي مطرح است و عمده ترين محصولات آن، كشت يونجه، قيصي، آلبالو و گردو مي باشد. * مناطق زيورو و زرسك رود: اين مناطق در غرب گرمارود واقع گرديده و مهمترين محصولات كشاورزي آن عبارت است از: سيب، گيلاس، آلبالو، گلابي و زردآلو. منطقه * گرمدره: اين منطقه همچنان شمالي، پاي قله هاي صعبالعبور قرار گرفته و به بركت رود خرده لو همچنان به عنوان يك منطقه كشاورزي مطرح است. ديگر مناطق گرمارود * منطقه جيرسرا: اين منطقه در ضلع غربي روستاي گرمارود واقع گرديده و امروزه به عنوان يك منطقه مسكوني - كشاورزي، به شمار مي رود. * منطقه گل چال: از ديگر مناطق جنوبي گرمارود، مي توان به گل چال نيز اشاره كرد. اين منطقه از قديم الايام به خاطر داشتن خاك مرغوب براي اندودخانه ها، مورد توجه اهالي بوده و امروزه چاله هاي به جامانده، به عنوان يك عملكرد از نسلهاي گذشته هنوز باقي است. * منطقه فال دمجار: محدوده هاي شمالي زيررو معروف به فال دمجار است كه عاري از هرگونه كشت و درخت است. در قديم اين محدوده ها محل كشت گندم و جو به شمار مي رفت ولي اكنون تپه هاي آن به خاطر گون و بعضي از بوته هاي ريز و درشت، منطقه مناسب براي چراي دامهاست. * مرزباغ رود تمي جارگ،، جوتك خورتوسر،، خشچال، زيورچال چل نو،، لات آسياب و دوران از ديگر مناطق گرمارود به شمار مي رود. همسايگان گرمارود گرمارود، از شمال شرقي با پيج بن از شرق با اواتر، نرم لات و دينه رود از جنوب با اوانك از جنوب غربي با ورك ويكان، و حسن آباد و از غرب با كلان همسايه است. گرمارود اين، خطه پاياني الموت اگر به خوبي به تصويركشيده شود آن وقت عظمت و ثروت آن آشكارتر خواهد شد، آن وقت باور خواهيم داشت كه نه تنها گرمارود قلبالموت است بلكه اقرارخواهيم كرد كه شاهرگ منطقه نيز است. چه دليل بهتر از اين كه اقتصاد الموت مديون رودي است كه سرمنشا آن بلنديهاي گرمارود است و باز چه دليلي بهتر از اينكه امروز اين منطقه به عنوان نقطه اتصال شمال كشور، مي تواند تحولي را در اقتصاد منطقه به وجود آورد و همچنين چه دليلي بهتر از اينكه فرهنگ گرمارود به عنوان فرهنگ اصيل منطقه، همراه با معيارهاي اسلامي، هنوز پابرجاست! محمد حسين معتمدراد