Hamshahri corpus document

DOC ID : H-800123-51135S1

Date of Document: 2001-04-12

گفت وگو با سيدمحمد كاظم بجنوردي دستاوردها ونابساماني هاي 4 سال دولت خاتمي * مطالبات اجتماعي مردم پديده جديدياست كه بايددر چارچوب نظامو توسط نخبگان و عقلا حل و فصل شود * توسل ابزاري به قوا جهت حذف يك جناح، قابل قبول نيست * پديده دوم خرداد در بطن جمهوري اسلامي ايجاد شد و توسط كادرهاي قديمي انقلاب اسلامي هدايت شد * آقاي خاتمي از چهره هاي سياسي بسيار نادري است كه سياست را بر مبناي اخلاق پي ريزي كرد وصورت زيبايي از جمهوري اسلامي ايران به جهان ارائه داد * وظيفه ديني و ملي آقاي خاتمي است كه در انتخابات شركت كند اشاره: انتخابات مهم رياست جمهوري نزديك است; سيدمحمدكاظم موسوي بجنوردي بنيانگذار بزرگترين نهاد فرهنگي غيردولتي كشور - مركز دائرالمعارف بزرگ اسلامي - و موسس بزرگترين كتابخانه علمي ايران و منطقه و كسي كه بيش از سال 13 از عمر خود را در زندان سياسي گذرانده است در شمار فرهيختگاني است كه در كنار ملت درباره اين انتخابات حساس حرفي براي گفتن دارند. باتوجه به مقام ايشان به عنوان سر ويراستار و سرپرست علمي بهترين محصول فرهنگي مكتوب عصر انقلاب اسلامي، دائرالمعارف بزرگ اسلامي كه به دو زبان فارسي و عربي منتشر مي شود و از همكاري نخبه ترين هيات علمي كشور برخوردار است و مخصوصا باتوجه به سوابق درخشان سياسي قبل و بعد از انقلاب ايشان، اين گفت وگو با ايشان انجام شده است. يادآوري مي شود سيدمحمدكاظم موسوي بجنوردي در زمان رژيم گذشته به اتهام رهبري حزب ملل اسلامي 2 بار در دادگاه نظامي به اعدام محكوم شد اما پس از گذراندن نزديك به 14 سال زندان در آستانه انقلاب اسلامي از زندان آزاد پس شد از انقلاب، در سمت عضويت شوراي مركزي حزب جمهوري اسلامي، استانداري اصفهان و نمايندگي دوره اول مجلس از تهران، به انقلاب خدمت كرد و از سال 1362 كه مركز دائرالمعارف بزرگ اسلامي را بنياد نهاد، تمام وقت خود را به فعاليت علمي و فرهنگي گذراند. وي هم اكنون رئيس كتابخانه ملي و مشاور رئيس جمهوري در امور اطلاع رساني است. پديده دوم خرداد را چگونه ارزيابي؟ مي كنيد دوم خرداد را به عبارتي مي توان ادامه جنبش و حركت ملت ايران در يكصد سال اخير دانست. متجاوز از يك صد سال است كه ملت مسلمان ايران درصدد اصلاح وضعيت اجتماعي و اعتلاي ملي بوده و اين جنبش با تحرك هايي نظير جنبش تنباكو، انقلاب مشروطيت، نهضت ملي شدن نفت، قيام براي حكومت اسلامي در سال 1342 و 1357 پايداري در جنگ تحميلي و تلاش براي سازندگي نشان داده شده است. در ادامه نهضت اسلامي، ملت ايران خواست هاي اجتماعي را در پديده اي به نام دوم خرداد با انتخابآقاي خاتمي به نمايش گذارد. ملت احساس كرد كه به دنبال سالهاي سخت جنگ تحميلي، اكنون زمان آن رسيده است كه انقلاب اسلامي در حوزه تعامل اجتماعي در داخل كشور فضاي بازتري براي تضارب آراء و مشاركت بيشتر مردم در حكومت ايجاد كند و طبعا لازمه آن پيدايي موسسات و نهادهاي مدني بيشتري است. انتخاب آقاي خاتمي به دليل دستاوردهاي بعدي آن، مبين آن بود كه انتخاب درستي صورت گرفته است و دوره جديدي در چارچوب جنبش يكصد ساله اخير ملت ايران ايجاد شده است و اگر يكي از مشخصه هاي اصلي جنبش ملي ايران را، اعلام و اظهار موجوديت مستقل بدانيم، نشان داده شد اين خصلت در يك چارچوب عقلاني خارج از كشور نيز اثر مثبت گذاشت. نكته مهم آن است كه اين پديده در بطن جمهوري اسلامي ايجاد شده و توسط كادرهاي قديمي انقلاباسلامي هدايت گرديده وطبعا نمي تواند زاييده عوامل خارجي باشد و به همين دليل است كه اغلب مبارزين قديمي كه سالها در زندانهاي ستمشاهي بوده اند، اكنون در جبهه دوم خرداد و از مويدان و همكاران آقاي خاتمي مي باشند و يكي از افتخارات انقلاب اسلامي اين است كه هنوز زايندگي و قدرت خلاقيت خود را از دست نداده همچنين است اين مساله مسلم است كه آقاي خاتمي، امروزه به عنوان يك متفكر اسلامي شناخته شده و با قاطعيت مي توان گفت كه خدمت بسيار بزرگي به اسلام و شيعه نموده است. زيرا نظرات و اقدامات او در شرايطي صورت گرفت كه صهيونيست جهاني و عموم دشمنان ايران و انقلاب اسلامي درصدد بد جلوه دادن چهر ه اسلام و تشيع بودند و روند تبليغاتي آنها نيز در جهت جلوه نمائي چهره اي خشونت بار از اسلام و تشيع بود، آقاي خاتمي با ارائه چهره اي زيبا و اخلاقي و انساني از اسلام و تشيع، آنان را خلع سلاح نمود وموجب شد كه اسلام و شيعه به عنوان يكي از گفتمان هاي مطرح شده و عقلاني و درخور توجه جدي، مورد پذيرش قرار گيرد. دستاوردهاي دوره چهار ساله رياست جمهوري آقاي خاتمي را چگونه ارزيابي؟ مي كنيد اصولا ايجاد پديده ها همراه با مقداري هنجارشكني و شالوده شكني مي باشد كه موجب نابساماني هايي مي گردد و طبيعي است چنين رخدادي در بطن خود نابساماني هايي داشته است ولي جهت و رويكرد اصلي آن از بطن و وجدان ملي مردم نشات گرفته و لذا مي توان گفت در چارچوب امكانات ملي، بهترين راه حل بوده و موفقيت هاي درخشاني را كسب كرده است. به هرحال موفقيت هاي اين دوره را نمي توان به طور مشروح در اين مصاحبه بيان كرد ولي مي توان رئوس آن را چنين برشمرد: - 1 اصلاح در ديپلماسي خارجي به نحوي كه هم اكنون ميزان و كيفيت روابط سياسي ايران با كشورهاي جهان و نقش جمهوري اسلامي ايران در امور منطقه اي و جهان اسلام قابل مقايسه با هيچ دوراني در تاريخ معاصر نبوده است. رياست موفقيت آميز كنفرانس كشورهاي اسلامي، گسترش روابط سياسي با كشورهاي همسايه بخصوص عربستان سعودي، نقش فعال در لبنان، روابط گسترده با كشورهاي اروپايي و ديپلماسي فعال سفرهاي خارجي ايشان به سازمان ملل، اروپا، چين، روسيه و.. كارنامه درخشاني را عرضه مي نمايد كه بدون شك در ايجاد ثبات و امنيت و بهبود وضعيت روابط اقتصادي نقش موثري داشته است. طرح ديپلماسي گفت وگوي تمدنها، موضع جمهوري اسلامي ايران را در ميدان عرضه انديشه ها و ديپلماسي گفتمان ايدئولوژيها در وضعيت بهتر و بالاتري قرار داده است. - 2 ساماندهي به وضعيت بدهي هاي خارجي جمهوري اسلامي ايران، به نحوي كه متضمن بازپرداخت بخش اعظم بدهي هاي گذشته بوده و علاوه بر آن، هم اكنون وضعيت ذخيره ارزي كشور بسيار مطلوب است و پول ملي نيز استحكام بيشتري يافته و مجددابانك هاي كشور مورداعتماد سيستم بانكي جهان قرار گرفته و اعتبارات لازم از سوي كشورهاي ديگر ارائه از مي گردد اين رو با صراحت بايد بگويم كه بازگرداندن آبروي از دست رفته بدون پرداخت هزينه از اقدامات موثر دولت آقاي خاتمي مي باشد. - 3 ديپلماسي فعال و موفق نفتي در چارچوب اوپك و همكاريهاي نزديك جمهوري اسلامي ايران و عربستان سعودي براي بالا بردن قيمت نفت. - 4 تغييرات سازماني در سيستم تشكيلات دولت از طريق ادغام وزارتخانه ها و سازمانها در يكديگر كه در درازمدت موجب ايجاد يك دولت كارآمد همراه با كاهش بوروكراسي مي باشد. - 5 تغيير در نگرش رابطه حكومت و مردم براساس ايجاد دولت قانونگرا و دولت پاسخگو به ملت و اين براي نخستين بار در تاريخ ايران است كه دولت اصرار به آزادي مطبوعات و احزاب دارد و ما اين موهبت را مرهون آقاي خاتمي هستيم. همچنين شعار قانونگرايي در دوره چهار ساله اخير موجب گرديد قوانين معيار و ميزان تصميم گيريها گردد و يا حداقل تلاش شود كه در توجيه برخي اقدامات و تصميم گيريهاي غير قانوني رنگ و لعاب قانوني زده شود و در گفتار با صورت كلي قوانين مغايرت نداشته باشد. بديهي است در درازمدت اين پديده موجب مدني تر شدن كشور و طبيعي تر گرديدن روابط متقابل نهادهاي مدني، مردم و دولت مي گردد. البته در آغاز ممكن است مشكلات و نابساماني هايي وجود داشته باشد كه مي تواند در حوزه اجرا يا در اصل قانون باشد ولي قطعا روند قانونگرايي موجب اصلاح نابساماني ها خواهد گرديد. -در 6 نظر گرفتن مشكلات اقتصادي اقشار ضعيف مردم در تصميم گيريهاي دولتي به نحوي كه دولت آقاي خاتمي، عليرغم مشكلات ناشي از كاهش قيمت نفت و درآمد ارزي، توانست نرخ تورم را در وضعيت بهتري نسبت به دوره هاي قبل قرار بدهد و تصميم گيريهايي كه اتخاذ نمود در جهت منافع هر چه بيشتر توده هاي وسيع مردم بوده است، نظير اعطاي وام مسكن با سقف هاي بالا، حذف فعاليتهاي اقتصادي سازمان هاي دولتي به منظور مشاركت مردم در فعاليت هاي اقتصادي، بهبود وضعيت حقوق بازنشستگان و... - 7 از بين بردن زمينه ايجاد و توسعه تشكل هاي غير رسمي اقتصادي، اطلاعاتي و سياسي كه از آنها تعبير به گروههاي مافيايي مي شود كه شايد بارزترين آنها بحث گروه مافيايي قتل هاي زنجيره اي يا رانت هاي اقتصادي دولتي و حكومتي مي باشد. - 8 ايجاد فضاي سياسي لازم در زمينه به چالش كشيدن ديدگاههاي مختلف اجتماعي كه ثمرات درازمدت مفيدي خواهد داشت. در اينجا لازم است اشاره كنم كه جامعه بشري در حال زايندگي ايده ها و تئوريهاي مختلف بوده و مي باشد ولي از خصوصيات دوران جديد اين است كه اين تئوريها ديگر محدود به مرزها نمي باشند و در حقيقت ايجاد تئوريها با عرضه آن به همه جوامع متمدن به صورت همزمان تحقق مي يابد و فقط از راه به چالش كشيدن ديدگاههاي مختلف و تلاش متفكران و دانشمندان است كه مي توان درصدد كسب يا اصلاح و رد نظرات مختلف گرديد. در يكصد سال اخير علما تلاش زيادي در بررسي و نقد ديدگاههاي مختلف غربي نظير تئوري ماركسيزم، كاپيتاليسم، سكولاريزم به عمل آوردند. امروزه با توجه به پديده جهاني شدن و توسعه شبكه هاي اطلاع رساني ضرورت داشته و دارد كه در يك فضاي سالم و آزاد كليه متفكران جامعه اسلامي در يك چالش گسترده بتوانند سفينه فكري مردم را هدايت كنند و هويت ملي و ديني را در چارچوب زمان و مكان در روندي پويا حفظ نمايند. قطعا در دراز مدت حفظ هويت ملي و اسلامي و تمدني از راه هوچي گري و قشري نگري امكان پذير نيست و مي بايست به انبوه سوالهايي كه هر روز مطرح مي شوند پاسخ مناسب داد. متوليان هدايت جهاني شدن، ملت ها و تمدن هايي را كه استحكام فرهنگي و اجتماعي نداشته باشند، خواهند بلعيد. - 9 ايجاد انضباط ملي در دستگاههاي دولتي و مقابله با باندهاي مافيايي رانت خواران. در پاسخ سوال قبل اشاره اي داشتيد كه در دوره چهارساله نابساماني هايي وجود داشته است. ممكن است به اين نابساماني ها اشاره؟ كنيد همانطور كه عرض شد، هر پديده اي با نابساماني هايي مواجه است البته پديده دوم خرداد فقط در حوزه قوه اجرايي كشور واقع شده بود و طبيعي است كه قواي ديگري در كشور وجود دارند كه قواي مزبور زاييده اين پديده نبودند و به زمان بيشتري نياز بود تا هماهنگي بيشتري بين قوا صورت پذيرد و وقوع اين پديده به رسميت شناخته شود. عمده اين نابساماني ها در عرصه آزاديهاي مدني و قانون مطبوعات و حوزه هاي مشترك امنيتي بين دولت و قوه قضاييه مي باشد. البته براي حفظ يك حكومت مي بايستي در مرحله اول هماهنگي بين قواي آن در حد اعلاي خود باشد وعدم هماهنگي موجب تضعيف و حتي متلاشي شدن حكومت مي گردد. بخصوص قوه قضائيه به عنوان موضع مراجعه مردم براي احقاق حقوق خود، مي بايستي در موضع اقتدار باشد ولي به هر حال تداخل حوزه هاي قوه قضاييه و قوه مجريه كشور و ايجاد پديده جديدي به نام مطالبات اجتماعي مردم، پديده اي است كه بايستي درچارچوب نظام توسط نخبگان و عقلا حل و فصل گردد. نكته قابل تذكر اين است كه بايستي جناح هاي سياسي كشور در حذف يكديگر عمل نكنند. زيرامطلق گرايي هر كدام از جناحين در حذف كامل جناح مقابل، با روح انقلاب، اسلام و ملت ايران موافقت ندارد. لذا توسل ابزاري به قوا جهت حذف يك جناح نمي تواند قابل قبول باشد. مي بايستي روند اصلاحات به نحوي باشد كه مرزهاي قانوني اختيارات قوا هر چه بيشتر شفاف گردد و به هر حال در چارچوب منافع ملي سير نمايد.