Hamshahri corpus document

DOC ID : H-800119-51090S6

Date of Document: 2001-04-08

ديدگاه ريشه هاي رانت خواري دكتر محمد طبيبيان دليل ظهور و ريشه گرفتن پديده آقازاده ها وجود زمينه هاي رانت جويي وسيع و گسترده اي بود كه امكان آن را يك اقتصاد دولتي، اداري و تحت كنترل و اسير در زنجيره هاي بوروكراسي فراهم مي كرد. اين رانت ها را نزديكان به سيستم سياسي و از جمله بعضي از آقازاده ها به خود اختصاص مي دادند. متاسفانه اين شرايط به دليل طرز تفكرهاي چپ گرايانه ايجاد شد كه هدف آن كنترل اقتصاد براي مقاصد آرماني اما بود، در عمل همانگونه كه پيش بيني مي شد، به ايجاد زمينه هاي رانت و مفت بري انجاميد. در بسياري موارد وابستگان به قدرت سياسي و نزديكان آنها مي توانستند از سهميه ها و مجوزها استفاده كنند و يا امكان عبور از سدهاي عظيم اداري و مقررات و محدوديت فعاليت اقتصادي كه عموم مردم در پشت آن گرفتار بودند، براي اين گونه افراد مهيا متاسفانه بود عدم وجود قوانين مربوط به تجارت منصفانه و سازمانهاي لازم براي اعمال نظارت بر حسن انجام روالهاي اداري و بي توجهي به اين گونه نظارت ها زمينه بهره برداري غيرمتعارف از اين شرايط را فراهم ساخت. در سالهاي گذشته يك طرز تفكر ما قبل مدرن، روابط اجتماعي را بسط و تعميم روابط خانوادگي و ايلي تلقي كرده و روابط پيچيده تر اجتماعي براي اين طرز تفكر را به رسميت نمي شناخت. در پاسخ به چرايي انتصاب افراد به مشاغل خاص توسط مسئولان جواب شنيده مي شود كه اين فرد را مي شناسيم، در صورتي كه به ايشان بايستي گفت كه شما به دليل شغل و مسئوليت بايد قوم و خويش و شناس همه ملت باشيد. به دليل همين طرز تفكر نيز ضابطه انتصاب افراد براساس شايستگي فردي كه در جامعه مدرن يك اصل است، در تفكر سنتي عجيب و غيرعادي است. گزينش هاي قبل از تجربه و ردكردن افراد به دليل احتمال ارتكاب رفتار غيرمترقبه درآينده و نهادهاي ناكارآمد مانند نهادهاي گزينش از همين فكر و فرهنگ ريشه مي گيرد. بايد توجه داشت كه از يك طرف رانت جويي فقط مختص آقازاده ها نبوده و شرايط اقتصاد دولتي و كنترل شده اداري، زمينه هاي رانت جويي و فساد اقتصادي را در سطح وسيع تري فراهم آورده است، براي مقابله با اين شرايط بهترين درمان مقابله بي امان با شرايط رانتي و اقتصاد كنترل شده دولتي و حكومتي است. مهم ترين قدم اين است كه تا حد ممكن نهادهاي حكومتي از فعاليت اقتصادي دوري كنند و چنين فعاليت هايي به عموم مردم واگذار شود. افرادي كه به آقازاده ها مشهور شده اند، نيز حق حيات و فعاليت دارند اما آنچه مهم است ايجاد يك محيط سالم براي تمام افراد كشور و فرصت رقابت و فعاليت براي همه است. براي اين امر نيز بايد پيگيري ايجاد شرايط رقابتي، شفاف سازي جريانهاي اقتصادي، حذف هر گونه امكان و فرصت انحصاري به عنوان يك ارزش اجتماعي مطرح و پيگيري همچنين شود بايد قوانيني براي مقابله با هر حالت انحصار و امتياز و بهره برداري غيرمنصفانه تصويب شود و دستگاههاي اجرايي خاص مسئول اجراي اين گونه قوانين شوند. دستگاههاي حكومتي نيز بايد از فعاليت اقتصادي دور شده و به امور سياسي، مديريتي و نظارتي مشغول شوند و اقتصاد به عموم مردم و بخش خصوصي رقابتي واگذار شود. همچنين نهادهاي مالي داراي منزلت مبهم كه تحت عناوين مختلف مانند خيريه فعاليت مي كنند و در بسياري موارد با امكانات عمومي ايجاد شده اندنيز بايد تحت نظارت عمومي قانوني قرار گيرند. به نقل از ايسنا