Hamshahri corpus document

DOC ID : H-791228-51043S1

Date of Document: 2001-03-19

نوروز با زبان گلها درآمد: بهار با زايش طبيعت و پرورش گلها و شكوفه هاي درختان همراه است. مردم در نوروز بهترين هديه را گل مي دانند و درفرهنگ ايران، گل جايگاه بس والايي داشته و آن را رهاورد بهشت مي دانند، مطلب زير درباره اهميت گل در نوروز نوشته شده است. شرح مجموعه گل مرغ سحر داند و بس كه نه هركو ورقي خواند معاني دانست نوروز يكي از كهن ترين اعياد ملت ايران است كه با ماه فروردين كه ويژه فره وشي ها و ارواح طيبه است آغاز مي شود و روز اول آن به نام خداوند شروع مي شود. در اسماءالعالم مجلسي از امام صادق (ع ) روايت گرديده: در آغاز فروردين آدم آفريده شد و آن روز فرخنده ايست براي طلب حاجات و برآورده شدن آرزوها. همچنين از ايشان نقل شده كه اين روز بسيار كهن است و خداوند در نوروز از بندگان پيمان گرفت تا او را پرستش كرده و برايش شريك قائل نشوند. به روايت ديگري نوروز جشن آغاز فروردين يا به اصطلاح مخصوص فروردگان است كه جشن يادآوري نياكان بود و چنان مي پنداشتند كه در پنج شب متوالي ارواح مردگان براي ديدار وضع زندگي بازماندگان به زمين مي آيند و به خانه هايشان مي روند و اگر خانه روشن و تميز و پاكيزه و افراد آن آسوده و راحت باشند مسرور و خرم باز مي گردند. به همين دليل در نوروز خانه را تميز كرده و در لحظه تحويل سال جامه نو پوشيده و خانه را نوراني نگاه مي داشتند. استاد پور داوود درباره نوروز و فروردين مي گويد: نوروز به معناي روز نو است. روزي كه سال آغاز مي شود و از سرگرفته مي شود. كلمه فروردين يكي از كهن ترين واژه هايي است كه در زبان ما وجود در دارد تاريخ مادها آمده كه نام پدر دياكو موسس اين خاندان كه در سال (پايان 713 سده هفتم پيش از ميلاد ) مي زيسته فرورش بوده و كلمه فروردين و فررورد از آن گرفته شده است. مرتضي راوندي نيز در كتاب تاريخ اجتماعي ايران درباره نوروز چنين مي نگارد: از دوره ساسانيان كلمه نوروز متداول شده است و تنها عيدي است كه از ديرباز تاكنون مورد علاقه و استقبال مردم بوده. عيد نوروز كه آن را (نوك روز ) مي گفتند مدت شش روز متوالي دوام داشت. در اين مدت زحمتكشان دست از كار مي كشيدند و بشادي و طرب هركس مي پرداختند خانه و كاشانه خود راآراسته مي نمود. مردم صبح زود برمي خاستند وبه كنار نهرها و قناتها مي رفتند و پس از شستشو به يكديگر آب مي پاشيدند و شيريني تعارف مي كردند و صبحگاهان قبل از آنكه كلامي ادا كنند شكر مي خوردند و براي حفظ سلامتي به بدن روغن مي ماليدند. با آغاز فروردين طبيعت نيز چهره جديدي به خود مي گيرد و فصل تازه اي آغاز مي شود. به نوشته يكي از فلاسفه عرب: ايرانيان در جشن نوروزوجشن مهرگان در خوانچه اي شاخه هايي از هفت درخت مقدس زيتون، انار، بيد، به، سرو، سيب و نارنج مي گذاشتند. عدد هفت در فرهنگ ايراني و برخي ملل ديگر ازميمنت و حتي قداست برخوردار است. ديوار اكباتان پايتخت مادها هفت ديوار تو در توبود با هفت كنگره و به هفت رنگ سفيد، سياه، سرخ، ارغواني، آبي، نارنجي و زرد. آنان همچنين هفت نوع حبوبات را مقدس مي دانستند: گندم، جو، كنجد. عدس، ذرت، نخود و لوبيا. عدد هفت به مفهوم يگانگي واتحاد عدد سه و چهار است كه عدد سه را نمادي از نور و وحدت و عدد چهاررا مظهر چهار فصل و عناصر چهارگانه مي دانند. چنانكه امام فخررازي در تفسير كبير مي گويد: وقتي عدد هفت را ياد مي كنند از آن اراده كثرت مي كنند. نوروز نويد بهار را مي دهدو بهار نويد گل. كنت دوگوبينو در وصف طبيعت ايران مي نويسد: من خيال نمي كنم يك اروپايي به ايران بيايد و پس از مشاهده آب و هواي اين كشور و فراواني ميوه واغذيه و زندگي در ييلاقات باصفاي آن بتواند بدون تاسف از آن خارج شود. پيترو جهانگرد ايتاليايي نيز در سفرنامه خود چنين نقل مي كند: هنگام بهار در ايام گل سرخ جوانان طبق هايي پراز گل بر سرو شمعهاي فراوان و چراغ ومشعل به دست دارند و با خنده وتفريح به سر و روي مردم گل مي پاشند و شادي مي كنند اين جشن را جشن گل سرخ مي نامند. بي مناسبت نيست تا تاريخچه استفاده ازگل را نيزبدانيم. استفاده از گل در 1800 قبل از ميلاد و در زمان يونان قديم ثبت شده يونانيان است از برگهاي زيتون و همچنين زنبق براي تزئين مو و لباسشان استفاده مي كردند. آنان برفراز گور مردگانشان زنبق سفيدمي كاشتند و اصولا گل زنبق نشانه احترام به شخصيت افراد بود. مصريان باستان نيز از گلهاي زنبق وموگه در مراسم تدفين استفاده مي كردندو روميان اين گلهارا در مراسم مذهبي مورد استفاده قرار مي دادند. در تمدن كهن استفاده از انواع گلها بيشتردر آيينهاي مذهبي معمول بوده و بعدها به مرور به عنوان هديه نيز مرسوم شد. راوندي در كتاب تاريخ اجتماعي مي نويسد: در ميان تفريحات مردم ايران در قرون وسطي اعياد و ميهمانيها اهميت خاصي داشت زيرا تمام محافل اجتماعي اين دوره از اين كه بستگان ودوستان خود را به گرد سفره اي دعوت و از آنها به بهترين وجهي پذيرايي كنند، احساس لذت وشادماني مي كردند. به هر يك از مدعوين رقعه يا كاغذدعوتي مي نوشتند. در اين رقعه ها تعارفات بسيار رد و بدل مي شد و براي ميهمانان به همراه دعوتنامه دسته هايي از گل نرگس و لاله فرستاده مي شد. تاكنون در حدود دويست و پنجاه هزار نوع گل در جهان شناسايي شده و هر ساله در نقاط مختلف دنيا نمايشگاههاي مختلف و متنوعي از انواع گلها برپا مي شود. اما آيا مي دانيد گلها زبان خاص خود را؟ دارند بارها شنيده و خوانده ايم كه گياهان زنده اند و زندگي مي كنند پس كاملا طبيعي است كه حتي رنگ و شكل آنها گوياي حالاتشان بعضي باشد از گلها جنبه دارويي دارند و از بسياري از آنها در تهيه و ساخت انواع عطرها استفاده مي كنند. از گلهاي خشك كرده و روغن گياهان از هزاران سال پيش انواع وسايل آرايشي راتهيه مي كردند. نخستين كتاب گياهي چين در سه هزار سال پيش از ميلاد دانستنيهايي از خواص زيبايي آفريني گياهان و شيوه به كارگيري آنان ارائه در مي دهد مصر در كنار مومياييهاي به جاي مانده از قرنها پيش موادي به دست آمده كه نشان مي دهد مصريان افزون بر بهره گيري از گياهان به هنگام حيات مقداري هم در كنار مردگان مي گذاشتند تا در آن دنيا نيز بي توشه نمانند و به كمك موادي كه همراه دارند زيباتر شوند! به دليل زيبايي، طراوت و شادابي صدها سال است كه از گل به عنوان هديه اي با ارزش استفاده مي كنند و با دانستن تاريخچه و زبان آنان ارزش اين هدايا باز هم بيشتر خواهد شد. گلهاي بهاري با زيبايي و رنگهاي متنوع و رايحه دلپذيرشان اهميت ويژه اي دارند به خصوص گل نرگس كه در آغاز بهار و در هواي سرد مي شكفد و سمبل شروع فصلي نو، زندگي دوباره و پيك شادي و خوشي است. ياس نيز جزو گلهاي بهاري و نشانه شادي و سرزندگي است و بنفشه را سمبل شجاعت مي دانند. شايد شجاعت براي شروعي ديگر. معمولا گلهاي سفيدرنگ به نشانه احترام هديه مي شوند. به همين دليل در مراسم ازدواج و يا سوگواري از اين رنگ گلها بيشتر به كار مي رود و هديه دادن آنها جنبه رسمي و تشريفاتي دارد. گلهاي صورتي، آبي و نارنجي رنگ به معناي محبت دوستانه و علاقه پاك و بي شائبه است. اين رنگ گلها را غالبا فرزندان به والدينشان و يا مربيانشان هديه مي كنند. گلهاي قرمز رنگ نشانه علاقه و عشق فراوان است. گفته مي شود كه عطر گل رز براي آرامش و رفع خستگي مناسب است. رز قرمز نشان نهايت محبت و ايثار است. گل زرد رنگ علامت بيزاري است اما اگر گلهاي زرد در ميان دسته اي از گلهاي رنگين ديگر قرار بگيرد به مفهوم احساسات چندگانه و يا آغاز و طرح جديد يك رابطه است. شايد اغراق نكرده باشيم اگر ادعا كنيم هيچ گلي به اندازه لاله گل ملي ايران نيست. پياز اين گل اولين بار در سال 1554 ميلادي از ايران توسط شخصي به نام بوسبك از طريق تركيه به اروپا راه يافت. امروزه كشور هلند در اثر ازدياد و پرورش پياز اين گل در حدود هشتصد نوع آن را هر ساله به بازار جهاني عرضه مي كند. لاله سمبل جاودانگي است و هديه دادن دسته اي از گل لاله به مفهوم آرزوي زندگاني طولاني و پايداري روابط است. دسته اي از گلهاي بهاري با شكل و رايحه مختلف به معناي اميد به آينده و شاديهاي كوچك هستند. در هند درختي وجود دارد كه گل آن نارنجي رنگ و پرپ ر است و نام سانسكريت آن آسوكا به معناي از بين برنده اندوه مي باشد. اين گل را سمبل عشق مي دانند و زنان هندو بر اين باورند كه اگر شش گل اين درخت در آبي مخلوط شده و از آن استفاده كنند فرزندانشان از اندوه و بدبختي در امان خواهند بود. اين گل علاوه بر زيبايي و طراوت خاصيت دارويي نيز دارد و به درخت آن لقب دستمال فرشتگان را هم داده اند. در مراسم ازدواج گلبرگهاي گل را جدا كرده و به سر عروس و داماد مي ريزند يا در زير پايشان به صورت فرش مي چينند. چنين عقايدي در اقوام اروپايي نيز كمابيش رايج است چنانكه دسته گلي را كه عروس به دست مي گيرد و معمولا به رنگهاي سفيد، آبي يا صورتي است به عنوان مظهر شانس به طرف دختران دم بخت مي اندازد و مي گويند اولين دختري كه به آن دست يابد عروس بعدي خواهد بود. گلبرگهاي نيلوفر هرگز خيس نمي شوند، آنها فقط قطرات آب را روي برگهايشان به بازي مي گيرند و با حركت باد گويي با آنها مي رقصند اما هرگز حتي آلوده به آب هم نمي شوند. به همين دليل نيلوفر گل مقدس، محترم و عزيزي است و سمبل پاكي و طهارت مي باشد. گلها منبع الهام بسياري از هنرمندان بوده و هستند. بسياري از نويسندگان، نقاشان و شاعران در آثار خود از انواع گلها نام برده و زيبايي و طراوت آنها را ستوده اند. چه بسيار شاهكارهاي باعظمت، زيبا و جاويداني كه در آنها گلها به تصوير كشيده شده اند. پروردگار منان در قرآن كريم و در عروس سوره ها، سوره الرحمن مي فرمايد: و زمين را گستراند براي مردم و در آن ميوه هاي گوناگون و نخل قرار داد و حبوبات متنوع و گياهان كه داراي برگ و گل هستند براي رزق خلق. اي جن و انس كدامين نعمتهاي خدايتان را انكار مي كنيد. گياهان همواره مورد توجه و تحسين بوده اند و ادامه زندگي ما بستگي به حيات آنان در دارد آغاز بهاري ديگر و نوروزي ديگر خوب است كه خود نيز جلوه اي از پرتو حق شويم و با كلام زيبا و خلقي نيكو به استقبال تولد دوباره طبيعت برويم و زيباييهاي آن را قدر دانسته و اسراف نكنيم. طبيعت را نيالاييم تا شاهد شكفتن گلهاي فراوان باشيم. نوروزتان پيروز گيله گل بهروزان ماخذ: - 1 تاريخ اجتماعي ايران مرتضي راوندي - 2 سه سال در بين ايرانيان كنت دوگوبينو - 3 ايران در زمان ساسانيان آرتور كريستين سن - 4 معتقدات و آداب ايراني هانري ماسه