Hamshahri corpus document

DOC ID : H-791223-51011S2

Date of Document: 2001-03-14

چهارشنبه سوري; هماهنگي درون و برون جشن ها و آيين ها در مجموعه فرهنگ بشري، از كهنترين دوران تا به امروز از اهميت و توجه درخوري برخوردار بوده اند. از اين رو انسانها در هنگامه هاي ويژه اي از به سال، خصوص در تغيير فصل ها و دگرگوني ها و رخدادهاي مهم طبيعي از قبيل فرارسيدن بهار، تابستان، زمستان و... به برگزاري جشن ها و آيين هاي ويژه مي پرداختند. از اين رو، بيشتر اين جشنها براي هماهنگي انسان با اين تغييرات فصلي و طبيعي انجام مي شد. بر اين بنياد است كه مي بينيم در هر فصلي از سال در فرهنگهاي متفاوت بشري، انسانها همنوا با تغييرات زيست محيطي و فصلي به برپايي جشنهاي ويژه آن شايان مي پرداخته اند يادآوري است كه در هر فصل يك جشن بزرگ و عمده وجود داشت كه عموما آن را در سر آغاز نو شدن فصل مي گرفتند و در كنار آن شماري از جشنهاي كوچك بودند كه در حكم مدخلهايي براي ورود به جشن بزرگ فراهم مي آمدند. برگزاري اين جشن ها داراي دو كار كرد بود: يك كاركرد بيروني و به عبارتي زيست شناختي -اجتماعي و ديگر كاركرد روانشناختي يعني جشن از يك سو به همسازشدن انسان با هستي و طبيعت دگرگون شده ياري مي رساند و از سويي ديگر در اين فرآيند هماهنگي و همنوايي زيست شناختي انسان با ضربان پر تب و تاب هستي، درون او را به جوش و خروش وامي داشت و او را براي نوشدن و تحول به پويش درمي آورد، يعني انسان با شركت در جشن با نگاه به راز و رمز پيچيده طبيعت در حركت به سوي نوشدگي و تغيير در اين پويش كيهاني همراه مي شد و از اين طريق با شركت در آن، از راه ورود به ساختارهاي تعبيه شده در جشن از قبيل: نمادهاي آييني مانند افروختن آتش، صورتك زدن ( ماسك ) قرباني، و خوردن گوشت قرباني، بازخواني روايتهاي اسطوره اي و... به اين مهم دست مي يافت. البته كاركرد اجتماعي جشن را نمي توان از ياد برد و آن اهميتي است كه جشن در بازتواني و بازسازي پيوندهاي اجتماعي دارد. از آنجا كه انسان موجودي زيست شناختي - اجتماعي است و فرهنگ در يك معنا فرآورده فاصله گيري او از طبيعت و ذات طبيعي اوست، ولي او به يك معنا هماره گرايش به شكستن هنجارهاي اجتماعي و فرهنگي دارد. بر اين اساس ما با كاركردهاي زيست شناختي، اجتماعي و روانشناختي جشن ها سر و كار داريم اما آنچه در رابطه با جشن چهارشنبه سوري قابل بررسي است، اين است كه جشن چهارشنبه سوري از نظر شكلي از گونه جشنهاي نزديك به بهار است و مي تواند در حكم مدخلي براي جشن بزرگ نوروز تدارك ديده شود. بر اين بنيان بجاي جلوگيري، از انجام مستحسن اين جشن، كه ممكن است به ويراني شخصيتي و آسيبهاي اجتماعي به لايه هايي از جامعه بينجامد، شايسته است كه دستگاههاي دولتي و انتظامي، جايگاههايي را دور از مكانهاي همگاني براي انجام اين جشن فراهم سازند. محمدرضا ارشاد