Hamshahri corpus document

DOC ID : H-791214-50938S1

Date of Document: 2001-03-05

نيايش و آرامش نگاهي به نقش ادعيه در دوام اطمينان وآرامش در زندگي انسان به مناسبت نهم ذيحجه، روز عرفه (روز نيايش ) جستارگشايي: پانزدهم اسفندماه ( ذيحجه ) 9 برابر است با روز عارفانه و ارجمند عرفه كه همواره يادآور عروج عرفاني سيدالشهداء امام حسين ( ع ) است و ادعيه و زيارات آن حضرت، به ويژه دعاي ژرف عرفه كه نابترين مفاهيم و مقولات معنوي در آيين و دين ما را حمل و منتقل مي سازد. به همين مناسبت مقاله كوتاه ذيل را كه با نظر به آيات كريم و احاديث ائمه تحرير گرديده و نظر به تاثير دعا در زندگي و تهذيب آدمي برگزيده ايم اميد دارد، كه با اغتنام از فرصت اين روز گرامي، مومنان و دينداران در پرتو دعاي عرفه و ساير آداب و ادعيه و از كار عرفاني موجود در دين و منابع معتبره، راههاي رستگاري و پرورش روحي را سهل تر بپيمايند. ان شاءالله. گروه معارف حق باريتعالي انسان را به گونه اي آفريد كه انسان از آغاز آفرينش در جستجوي معبود و كمال مطلق بوده است تا بتواند به عشق ورزي با معشوق هستي بپردازد تا به آرامش دروني دست يابد. با نگاهي به اديان آسماني ( مسيحي، يهودي، زرتشت، اسلام و.. ) و اديان غيرآسماني و حتي اديان بدوي درمي يابيم كه پيروان آنان داراي دعاها، نيايش ها، اوراد و اذكار خاص خويش بوده كه در عبادات از آن استفاده مي كنند تا ارتباط با معبود خود برقرار نمايند. دعا و نيايش نه تنها در عالم انسان بلكه در عالم نباتات و جمادات نيز وجود دارد و همه به تسبيح و تنزيه حق تعالي مشغولند. يسبح لله مافي السموات و مافي الارض الملك القدوس العزيز الحكيم ( سوره جمعه آيه ) 1 آنچه در آسمانها و زمين ا ست همه به تسبيح و ستايش خدا كه پادشاهي منزه و پاك و مقتدر و داناست مشغولند. والنجم و الشجر يسجدان.. (سوره الرحمن آيه ) 6 ستاره و درخت، خدا را سجده و عبادت مي كنند. سعدي شيرين سخن در همين ارتباط مي فرمايد: تسبيح گوي تو نه بني آدمند و بس هر بلبلي كه زمزمه بر شاخسار كرد در ميان اديان آسماني، اسلام بيش از همه براي دعا و نيايش اهميت خاص و ويژه قائل شده است. با نگاهي به آيات و روايات، اهميت دعا و نيايش بهتر آشكار مي شود. قرآن كريم در آيات متعددي بندگان را دعوت به دعا و نيايش مي نمايد و شرط اجابت دعا را راز و نياز و درخواست قلبي و زباني مي داند: و قال ربكم ادعوني استجب لكم ان الذين يستكبرون عن عبادتي سيدخلون جهنم داخرين (سوره غافر آيه ) 60 وخداي شما فرمود كه مرا با خلوص بخوانيد تا دعاي شما را مستجاب كنم و آنان كه از دعا و عبادت من اعراض و سركشي مي كنند زود با ذلت و خواري در دوزخ شوند. امن يجيب المضطر اذا دعاه و يكشف السوء و يجعلكم خلفاءالارض، اله مع الله قليلا ماتذكرون (سوره نمل آيه ) 62 آيا آن كيست كه دعاي بيچارگان مضطر را به اجابت مي رساند و رنج و غم آنان را برطرف مي سازد و شما مسلمانان را جانشينان اهل زمين قرار مي دهد. آيا با وجود خداي يكتا، خدايي ديگر شايسته پرستش؟ هست نه هرگز اما اندك مردم متذكر اين حقيقتند. و اذا سالك عبادي عني فاني قريب اجيب دعوه الداع اذادعان فليستجيبو الي و ليومنو ابي لعلهم يرشدون (سوره بقره آيه ) 186 آنگاه كه بندگان من از دوري و نزديكي من از تو پرسند، بدانند كه من به آنها نزديك هستم هر كسي مرا بخواند دعايش را اجابت مي كنم پس بايست دعوت مرا بپذيرند و به من ايمان آورند تا به سعادت راه يابند. حديثي از حضرت رسول اكرم ( ص ) در ارتباط با اهميت دعا منقولست كه مي فرمايند: پروردگار خود را شب و روز دعا كنيد و بخوانيد زيرا كه سلاح و حربه مومن دعاست. ( ) 1 و در جاي ديگري مي فرمايد: دعاحربه و سلاح مومن براي دفع دشمنان و عمود دين است كه مومن به آن برپاست. و دعا نور آسمان و زمين است. ( ) 2 حضرت امام محمد باقر ( ع ) مي فرمايند: حضرت اميرالمومنين علي ( ع ) مي فرمود: محبوبترين اعمال نزد حقتعالي در زمين دعاست. ( ) 3 دعاي بندگان عبارت است از اينكه بنده خدا با خواندن پروردگارش رحمت و عنايت پروردگار خود را به سوي خود جلب كند و خواندنش به اين است كه خود را در مقام عبوديت و بندگي قرار دهد، به همين جهت عبادت در حقيقت دعا است. چون بنده در حال عبادت خود را در مقام عبوديت و اتصال به مولاي خويش قرار مي دهد و اعلام تبعيت و اقرار به ذلت مي كند تا خدا را با مقام مولويت و ربوبيتش به خود معطوف سازد. دعا هم همين است. ( ) 4 دعا وسيله قرب و نزديكي بنده با پروردگار، عبد با معبود و مخلوق با آفريدگار است. دعا زمينه ساز آرامش روح و روان انسان است. اينكه انسان همواره در دعا تمام نگاه خويش را فقط به معبود متوجه مي سازد و از غير او چشم مي پوشد در واقع نوعي يگانه پرستي و دوري از شركت را تمرين مي كند ووحدانيت و يكتاپرستي كه شرط اول مسلماني است را به منصه ظهور مي رساند. در همين زمينه حضرت امام (ره ) مي فرمايند: با دلي آرام و قلبي مطمئن و روحي شاد و ضميري اميدوار به فضل خدا از خدمت خواهران و برادران مرخص و به جايگاه ابدي سفر مي كنم اين عروج عرفاني همراه با نفس مطمئنه كه به ارجعي الي ربك مي رسند در نتيجه مداومت در دعا و نيايش به درگاه خداي متعال حصول شده است و عاقبت دارندگان اين نفس روحاني و توام با طمانينه و آرامش آن است كه خداوند متعال خطاب به آنان مي فرمايند: فادخلي في عبادي - وادخلي جنتي (سوره فجر آيه هاي ) 3029 پس داخل شودر زمره بندگان خاص من و داخل شو در بهشت (ابدي و پرنعمت ) من. استمرار و مداومت در دعا و نيايش چه به صورت روحي و قلبي و چه به صورت اعمالي و افعالي، موجبات دوام و ماندگاري آرامش روحي و رواني انسان را به همراه خواهد داشت. وجود ادعيه فراوان در تعاليم اسلامي كه هر يك به فراخور زمان و مكان خاص مي باشدو نيز كتاب ارزشمند مفاتيح الجنان كه حاوي دعاهاي فراوان با مضامين عرفاني است ( چون دعاي توسل، كميل، ندبه، جوشن كبير، جوشن صغير، عرفه و... ) همه و همه زمينه اي است جهت گشودن باب معرفت شناسي و رجعت به اصل وذات خويش و نيز ارتباط دائم با آفريدگار هستي بخش و اين ادعيه پلي است بين اين زمين خاكي و فردوس برين وبهشت نعيم. دعاي عرفه كه از دعاهاي دهه اول ذيحجه وروز عرفه (نهمين روز از اين دهه ) است، زمينه ساز وصول انسان به مقامات عاليه و كمالات روحاني و نيز روز اعتذار وندامت انسان از افعال و اعمال گذشته است. مي توان دعاي عرفه را داراي عاليترين مضامين و بلندترين مفاهيم دانست. انجام نابترين و زلال ترين نيايش انسان در پگاه بندگي و فروريختن سنگين ترين حصارهاي جهل وبيگانگي مخلوق و خالق، كشف حقايق و شناخت مراتب كمال همچنين پرهيزاز خواهشهاي نفساني در زندگاني پر از هوي وهوس تنها با دعا و انابه ميسر است و استشمام عطر دل انگيزتر از رايحه باغهاي بهشتي و درك پرتوهاي معرفت از چشمه ناب حقيقت با قرائت خالصانه و انس صادقانه با پروردگار از طريق دعا انجام مي گيرد. دعاي عرفه يكي از همين دعاهاي مشهور مي باشد كه نسبت به انجام آن تاكيد فراوان شده است. در ميان اماكن مقدس جهت انجام دعا و نيايش، مسجد برترين مكان مي باشد و داراي فضيلتي ويژه است چرا كه مسجدخانه خدا بر روي زمين است. اگر به عنوان ميهمان در خانه خدا برويم و او رابا خلوص بخوانيم حق تعالي به احترام اين حضور ما و از باب ميزباني سهل تر وسريع تر زمينه سازي جهت اجابت دعاي بندگان را فراهم مي سازد. از طرف ديگر حضور در مسجد و تشكيل اجتماع براي استماع و قرائت دعا موجب خواهد شد تا راه اجابت دعا كوتاه تر شود چرا كه: يدالله مع الجماعه دست خدا با جماعت است (حديث نبوي ) از امام صادق ( ع ) در خصوص دعا در مسجد نقل است كه فرمودند: هرگاه حاجتي از خداوند دارم هميشه هنگام ظهر براي دعا به مسجد مي روم. محمدعلي موظف رستمي پا نوشتها: - 1 اصول كافي جلد 2 ص 468 حديث 3 - 2 اصول كافي ص 2جلد 3 468 حديث - 1 اصول كافي جلد 2 ص 467 حديث 8 - 4 پرورش روح انسان - عباس عزيزي ص 50 - 5 سيماي مسجد - رحيم نوبهار - ص 62