Hamshahri corpus document

DOC ID : H-791214-50935S1

Date of Document: 2001-03-05

گزارشي از كاربرد ليزر در عرصه هنر و فرهنگ; باريك تر از همه قلم موهاي نقاشي * به كارگيري ليزر در امور هنري و يا فرهنگي نيازمند سرمايه گذاري چنداني نيست. بسياري از متوليان امور فرهنگي به جهت عدم اطلاع از دانش و فناوري جديد ليزر تصور مي كنند كه ايجاد چنين زمينه هايي نيازمند سرمايه گذاري فراوان است و لذا توجهي به اين مهم نمي كنند خبر ساخت اولين ليزر (ليزريافوت )در سال 1960 دركمتر از چند روز در سراسر جهان طنين انداز شد. گويا سالهاي متمادي است كه محققان منتظر تولد اين اختراع بي نظير قرن بوده اند. اينك با ساخت و ابداع ليزر و نيز با توجه به ويژگيهاي منحصر به فرد خود مانند همدوستي واگرايي كم و شدت بالا راه براي بسياري از كاربردهاي پزشكي، نظامي، صنعتي و... كه تا آن زمان رويايي بيش نبوده، باز شده بود. اينك پرتو ليزر مي توانست بسياري از ناممكن ها را عينيت و هستي از بخشد زمان تولد ليزر ابرقدرتهاي غرب و شرق با صرف سرمايه گذاريهاي هنگفت تلاش فراواني كردند كه از توانمنديهاي بي نظير ليزر در حوزه هاي نظامي و صنعتي استفاده كنند. با توجه به اين سابقه تاريخي است كه هنوز در اذهان بسياري از افراد، ليزر به عنوان يك سلاح مخرب و مرگبار نقش بسته است. اما ديري نپائيد كه كاربردهاي انساني و صلح جويانه ليزر بيشتر خود را نمايان ساخت. به همين خاطر از اوايل سال شاهد 1980 به كارگيري جدي ليزر در زمينه هاي پزشكي مخابراتي و... هستيم. امروزه به جرات مي توان گفت كه ليزر با توجه به ويژگيهاي منحصر به فرد خود كه در هيچ منبع نوري موجود درجهان قابل يافت نمي باشد، در اكثر رشته ها جاپاي محكمي از خود بر جاي نهاده است. يكي از زمينه هايي كه امروزه بيشتر مورد توجه محققين هنرمند و يا نسل جوان قرار گرفته به است، كارگيري ليزر در عرصه هنر و فرهنگ است. امروزه محققان توانسته اند با تركيب فناوري ليزر و نيز استعدادهاي ذاتي افراد، رشته اي جديد به عنوان ليزر و هنر به نمايش بگذارند. اين رشته جديد كه منجر به خلق آثار هنري (از نوع كنده كاري، نقاشي و... ) و نيز ايجاد زمينه هاي هنري با كمك ليزر است در ميان علاقه مندان خود بويژه نسل جوان در سالهاي اخير رشد فزاينده اي داشته است. پرتو ليزر به جهت خواص ذاتي خود قادر است توسط سيستم هاي اپتيكي در ابعاد ميكرون (هزارم ميليمتر ) متمركزو كوچك شود. در اين هنگام شدت پرتو ليزر با ميزان غيرباوري افزايش پيدا مي كند به گونه اي كه يك ليزر با قدرت خروجي كمتر از 10 وات قادر خواهد بود به راحتي سطح موادي مانند: پلاستيك چوب و يا سراميك را بخار كند. چنين پديده ساده فيزيكي اين امكان را فراهم مي سازد كه از ليزربه عنوان يك وسيله اثر گذار و يا كنده كاري كننده دقيق و ظريف استفاده شود. اينك با حركت دادن موزون و دقيق پرتو ليزر با كمك دست بر روي مواد مختلف شاهد خلق آثار هنري بسيار زيبا و جذاب خواهيم بود. با اين روش پرتو ليزر مانند يك قلم مو ظريف و دقيق شروع به اثرگذاري بر روي ماده مي كند. دقيقا مانند اثري كه رنگ بر روي كاغذ و يا پارچه برجاي مي گذارد. ليزرهاي مختلف با طول موجهاي متفاوت داراي برهمكنش هاي نسبتا متفاوتي بر روي مواد هستند. به عنوان نمونه ليزرهاي گازكربنيك (CO ) 2 و يا YAG:Nd با توجه به توان خروجي خود داراي طول موجي در ناحيه مادون قرمز هستند. از آنجا كه فوتون هاي ليزر به راحتي جذب چوب، سراميك، پلاستيك، پارچه و... مي شوند بهترين كاربرد هنري را از خود نشان مي دهند. در اين روش ابتدا پرتوليزر به داخل بازوهاي متحرك و يا فيبرنوري منتقل مي شود. نقش دو وسيله اخير اپتيكي به گونه اي است كه ضمن انتقال پرتوليزر اين امكان را براي كاربر ليزر فراهم كند كه پرتو ليزر را در هر جهتي كه مايل باشد حركت دهد. درحقيقت انتهاي فيبر نوري و يا بازوي متحرك در اختيار كاربر قرار مي گيرد و انتهاي ديگر به ليزر و در جلوي پرتو قرار مي گيرد. اينك كاربر ليزر وسيله اي را در دست مي گيرد كه از جهت وزن بسيار سبك و از نظر شكل مانند قلم است كه مي تواند بدون آن كه احساس خستگي نمايد قلم ليزر را در فاصله اي دلخواه از مواد مختلفي مانند چوب و پلاستيك قراردهد كه به خلق آثار هنري بپردازد. زماني كه ليزر روشن مي شود پرتو ليزر اقدام به نابود كردن سطح نازكي از ماده مي كند كه اثر آنرا مانند سوختگي سطحي بر روي چوب مشاهده مي كنيم. از آنجا كه اثرگذاري پرتوليزر در ابعادي در حدود دهها ميكرون است، لذا در مقايسه با كوچكترين قلم موهاي نقاشي مي توان اذعان كرد ليزر از يك ظرافت و دقت بي نظيري برخوردار است. ميزان اثرگذاري پرتوليزر كه ناشي از جذب نور در مواد است بستگي به پارامترهاي مختلفي از جمله توان خروجي، طول موج، شدت و زمان به كارگيري ليزر دارد. به همين خاطر هنرمند ليزري مي تواند با تغييراتي بر روي پارامترهاي موجود ميزان و گستره توانمندي خود را به راحتي افزايش دهد. يك دستگاه ليزر پزشكي ( جراحي ) گازكربنيك تمامي ويژگيهاي لازم در اين زمينه را دارا به است همين خاطر تعدادي از پزشكان علاقه مند و هنردوست كه ضمنا از يك استعداد ذاتي نيز برخوردار هستند از اين وسيله پزشكي در خلق اثرهاي نقاشي بهره فراواني برده اند. آنها در اوقات فراغت در محيط بيمارستان و يا كلينيك به خلق اثرهاي نقاشي بر روي چوب يا شيشه توسط ليزر مي پردازند. چنين كاربردي ازليزر پزشكي در سالهاي اخير رشدفزايندي در ميان پزشكان خارج از كشور داشته است، به گونه اي كه آنها ضمن برپايي نمايشگاهي از آثار هنري خود از آخرين تكنولوژي مدرن جهت تجديد قوا و تمدد اعصاب بهره برده اند. از ديگرنشانه هاي به كارگيري ليزر در زمينه هنر مي توان به عكسبرداري 3 بعدي ( هولگرام ) و نيز خلق آثار نوري توسط فيبرهاي نوري را نام برد. بسياري از ليزرها در ناحيه بينايي ليزر مي كنند. از اين رو داراي طول موجهايي در ناحيه سبز، زرد، آبي، قرمز، نارنجي و حتي سفيد هستند كه به راحتي با چشم قابل رويت هستند. فيبرهاي نوري كه از جنس شيشه و داراي قطري به اندازه /. mm 5 هستند قابليت انعطاف فراواني دارند. هنگامي كه پرتو ليزر از داخل آن عبور مي كند فيبر نوري مانند يك رشته نوري عمل مي كند كه درخشندگي فراواني دارد. به راحتي مي توان اشكال مختلفي با كمك فيبر نوري ايجاد نمود. با انتقال پرتوليزر به داخل آن شاهد همان اشكال از نورهاي درخشنده و جذابي مي باشيم كه در محيطهاي تاريك جلوه هاي خاص به محيط مي بخشد. امروزه در مراسم افتتاحيه يا اختتاميه عظيم از فيبرهاي نوري و ليزر جهت خلق آثار هنري و يا تاريخي به يادماندني در ابعاد كوچك و يا بزرگ استفاده فراواني مي شود. جلوه هاي ليزر و فيبر نوري در اماكن بزرگ خارج از كشور مانند فرودگاهها و يا فروشگاههاي زنجيره اي به راحتي قابل مشاهده است. قدر مسلم درايران نيز جوانان فراواني هستند كه از ويژگيها و خلاقيت هاي ذاتي فراواني برخوردارند كه مي توان آنها را به اين گرايش هنري سوق داد كه كل جامعه بهره لازم را از آنها ببرد. هولگرام و يا عكس هاي 3 بعدي از جمله شاخه هاي جذاب هنري مي باشند كه جهت خلق آنها از تكنولوژي ليزر بايد بهره جست. عكس هاي هولگرام كه از اجسام 3 بعدي تهيه مي شود اين ويژگي را دارند كه انسان با مشاهده آنها و با تغيير زاويه ديد خود بتواند همان جسم را از زواياي مختلف تماشا كند. امروزه مسابقات فراواني تحت عنوان بهترين هولگرام مابين علاقه مندان هنرمند و يا جوانان برگزار مي شود كه آنها به ارائه آثار خود مي پردازند. جالب توجه اين كه جهت به كارگيري ليزر در امور هنري و يا فرهنگي نيازمند سرمايه گذاري چنداني نيست. بسياري از متوليان امور فرهنگي به جهت عدم اطلاع از دانش و فناوري جديد ليزر تصور مي كنند كه ايجاد چنين زمينه هايي نيازمند سرمايه گذاري فراوان است لذا توجهي به اين مهم نمي كنند. به راحتي مي توان با ايجاد گروههاي هنري (خصوصا جوانان ) ضمن آشنا كردن آنها با فناوري قرن بيستم از خلاقيت ها و استعدادهاي ذاتي آنها نهايت استفاده در خلق آثار هنري را بهره جست. نگارنده براين باوراست با حداقل بودجه لازم مي توان زمينه به كارگيري اين رشته هاي هنري جديد با تكنولوژي جديد را به راحتي در ايران اسلامي فراهم نمود. امروزه شاهد هستيم كه قيمت ليزر و لوازم جانبي آنها با توجه به توليد انبوه از سازندگان فراوان آن هر روز رو به كاهش قابل ملاحظه اي نسبت به سالهاي گذشته مي باشد. براي مثال قيمت يك ليزر نشانه كه در 5 سال گذشته بيش از 25000 تومان بود هم اينك با كمتر از 3000 تومان مي توان در هرنقطه اي تهيه نمود. اين مختصر تنها به گوشه هايي از به كارگيري ليزر در زمينه هنر اشاره كرده است، قدر مسلم اشاره به تمامي زمينه هاي آن، دقت و حوصله فراواني را طلب مي كند. اميد است هرچه زودتر شاهد اقدامات بعدي مسئولين و متوليان فرهنگي در اين شاخه جديد هنري باشيم. دكتر عباس مجدآبادي