Hamshahri corpus document

DOC ID : H-791213-50927S1

Date of Document: 2001-03-04

شهر نيازمند صنعت غير آلاينده است نگاهي به مباني و ضوابط ساماندهي صنايع و خدمات شهري ( بخش پاياني ) مسائل و مشكلات ساماندهي صنايع شهري در ايران، عبارتند از: - 1 مسائل و مشكلات بنيادي كه نارسايي در نظام برنامه ريزي فضايي، ناهماهنگي در برنامه هاي توسعه صنعتي و توسعه شهري از آن جمله اند. - 2 مسائل و مشكلات علمي - فني كه كمبود مطالعات پايه و كاربردي در زمينه ساماندهي صنايع و ضعف نظام نظارت بر عملكرد صنايع از آن جمله اند. - 3 مسائل و مشكلات مديريتي و اجرايي كه ناشي از عدم هماهنگي بين مديريتهاي بخشهاي مختلف مي باشد زيرا ساماندهي صنايع و خدمات شهري يك برنامه ريزي چند وجهي و ميان بخشي است و به يك نظام ساماندهي هماهنگ در سطوح مختلف نياز دارد و منظور از مكان يابي و ساماندهي صنايع شهري، طبقه بندي صنايع مورد نياز و مفيد (صنايع مجاز ) از صنايع غير مفيد و آلاينده (صنايع غير مجاز ) و تعيين حوزه و شكل استقرار آنها در نواحي مختلف شهر و نظارت همه جانبه بر عملكرد آنها، به نحوي كه بيشترين فايده و كمترين زيان را براي شهر و شهروندان داشته باشد. براساس اين تعريف، اهداف كلان ساماندهي صنايع شهري كه به حفاظت، سلامت و كيفيت زندگي در محيط شهري معطوف است، به گروه 3 اصلي تقسيم مي شوند: - 1 اهداف زيست - محيطي - 2 اهداف اقتصادي - اجتماعي - 3 اهداف كالبدي - فضايي مباني و ضوابط عام ساماندهي صنايع شهري در ايران: از ديدگاه شهرسازي، كليه صنايع و خدمات فني به دو گروه اصلي تقسيم مي شوند: - 1 صنايع و خدمات فني شهري: كه وجود آنها به كالبد شهر وابسته است. - 2 صنايع و خدمات فني غير شهري: كه ضرورتا ارتباط مستقيمي با محيط و كالبد شهر ندارندو مكان يابي و ساماندهي آنها مشمول ضوابط عام آمايش و توسعه صنعتي و مقررات عمومي محيطزيست است. آلودگي و مزاحمت ناشي از فعاليتهاي توليدي و خدماتي، به كليه نتايج ناشي از فعاليتهاي توليدي و خدماتي گوناگون اطلاق مي شود كه در شرايط عمومي محيط زندگي انسان، اثرات منفي و اختلال ايجاد مي كند و به نوعي باعث كاهش كيفيت زندگي مي شود. به طور كلي صنايعي مي توانند در محدوده شهر استقرار يابند كه داراي دو خصوصيت زير باشند و به اين صنايع، صنايع مجاز مي گويند، اين دو خصوصيت عبارتند از: - 1 مورد نياز شهر و شهروندان هستند و براي شهر مفيدند. - 2 هيچگونه آلودگي و مزاحمت جدي براي شهر و شهروندان ندارند، از قبيل صنايع قديمي با ارزش و صنايع مفيد. صنايعي كه نمي توانند در محدوده شهر مستقر شوند، صنايع غيرمجاز گفته مي شوند كه يا به صورت صنايع بسيار آلاينده و مزاحم هستند يا صنايعي هستند با ثقل بالا. براي تفكيك صنايع مجاز از صنايع غيرمجاز از سه دسته شاخص هاي زيست - محيطي اقتصادي -، اجتماعي و كالبدي - فضايي استفاده شده است. الگوي عمومي ساماندهي صنايع شهري و غيرشهري، عبارت است از: جداسازي صنايع شهري و غيرشهري از يكديگر و تعيين ضوابط براي هركدام و ايجاد همكاري و هماهنگي ميان نهادهاي مختلف مسوول در ساماندهي آنها. كليه شهرهاي كشور به سه گروه اصلي شهرهاي بزرگ، متوسط و كوچك تقسيم مي شوند و اين تقسيم بندي براساس سه شاخص عمده استوار است كه عبارتند از: - 1 جمعيت - 2 نقش اداري - 3 فعاليت صنعتي فعاليت صنعتي بيشترين نقش را در جذب و تمركز صنايع و خدمات به سمت شهرها داراست. الگوي عمومي ساماندهي صنايع، براساس سلسله مراتب عملكردي: در اين الگو مبناي سلسله مراتب عملكردي واحدهاي توليدي و خدماتي در سه رده در نظر گرفته شده است: - 1 حوزه عملكردي سكونتي - 2 حوزه عملكردي شهري - 3 حوزه عملكردي برون شهري ضمنا، اشكال اصلي استقرار واحدهاي صنعتي در شهرهاي كشور، معمولا به صورت سه الگوي پراكنده خطي، و متمركز است. بنابر اين ضوابط مكانيابي و ساماندهي انواع صنايع و خدمات شهري، براي هر حوزه عملكردي با توجه به اشكال استقرار آنها تعيين شده است. طبق يافته هاي اين مطالعات، بيشترين صنايع مزاحم و آلاينده درشهرهاي كشور متعلق به واحدهاي كوچك توليدي - تعميراتي است كه در اين مطالعات سه گروه ازصنايع و خدمات شهري آلاينده و مزاحم، عبارتند از: - 1 تعميرگاههاي خودرو - 2 كارگاههاي فلزكاري - 3 كارگاههاي درودگري در اين مقاله به منظور حفظ اختصار، فقط به رئوس ضوابط پيشنهادي در مورد تعميرگاههاي خودرو اشاره مي شود. بطوركلي تمام خدمات فني تعميراتي خودرو از نظر تجانس و مقياس عملكردي، به سه گروه اصلي به شرح زير تقسيم شده است: - 1 خدمات فني - تعميراتي درون شهري خودرو (تعميرگاههاي عمومي ): اين تعميرگهاها به انواع خودروهاي مختلف سبك، خدمات سبك و سنگين مي دهند و مي توانند در دو حوزه سكونتي و شهري مستقر شوند كه ضوابط مكانيابي و استقرار هر كدام با توجه به الگوي استقرار آنها تعيين شده است. - 2 خدمات فني - تعميراتي ويژه شهري خودرو (تعميرگاههاي ويژه ):اين تعميرگاهها به خودروهاي متعلق به سازمانهاي دولتي و عمومي خدمات مي دهند، اگرچه مجاز به فعاليت در حوزه شهري هستند ولي نمي توانند تنها در مجتمع ها و مكانهاي ويژه متعلق به نهادهاي مربوط استقرار يابند. - 3 خدمات فني - تعميراتي برون شهري خودرو (تعميرگاههاي دروازه اي ):اين تعميرگاهها به كليه خودروهاي سبك و سنگين عبوري و ساير ماشين آلات سيار خدمات سبك و سنگين مي دهند و به دليل نوع فعاليت و عملكرد خود مي بايد در بيرون از محدوده قانوني شهرها مستقر شوند، شكل استقرار آنها نيز به صورت منفرد يا مجتمع مجاز است ولي به صورت الگوي خطي به هيچ وجه مجاز نيست. هر يك از اين سه گروه، ازنظر مقياس عملكردي و اثرات محيطي - فضايي، داراي ويژگي خاص خود هستند و بنابر اين ساماندهي آنها به معيارها و ضوابط جداگانه نياز دارد. مركز مطالعات برنامه ريزي شهري وزارت كشور گروه آموزش و اطلاع رساني