Hamshahri corpus document

DOC ID : H-791209-50889S1

Date of Document: 2001-02-28

سعي مي كنم خودم را تكرار نكنم گفت وگو با تهمينه ميلاني كارگردان نيمه پنهان ماه * فيلمسازي را چگونه و از كجا آغاز؟ كرديد -در سال 59 كه در رشته معماري اشتغال به تحصيل داشتم در پي يك كار تحقيقي با مسعود كيميايي و گروهش آشنا شدم و اين زمينه ساز فعاليت من در سينما بود. در آن زمان آقاي كيميايي قرار بود فيلمي با عنوان زير سايه تفنگ بسازد كه ميسر نشد ولي همكاري من با اين گروه ادامه يافت تا اينكه در سال 63 فيلم خط قرمز در كارگاه آزاد فيلم ساخته شد و من دستيار كيميايي بودم. اين فيلم به نمايش عمومي در نيامد ولي نقطه آغاز كار من، در سينما بود. * شما از زنان فيلمسازي هستيد كه سينما را به طور جدي دنبال كرده ايد. عكس العمل مردم و منتقدان با اولين فيلمتان چگونه؟ بود -بسيار خوب بود. اولين فيلم (بچه هاي طلاق ) جايزه بهترين فيلم اول جشنواره فجر را برد و مورد استقبال وسيع مردم قرار گرفت. * فيلم هاي بعدي شما در ژانرهاي مختلف ساخته شد، مي خواستيد انواع سينما را تجربه؟ كنيد -معتقد به فيلمسازي در يك چهار چوب خاص نيستم و ميل دارم قابليت هاي خود را در عرصه هاي گوناگون محك بزنم. فيلم افسانه آه يك فيلم فلسفي و ديگه چه؟ يك خبر كمدي سنت شكن بود. * قبل از دوزن چند سالي از سينما دوربوديد و فيلمي نساختيد؟ چرا -پس از توقيف آخرين فيلمم، ديگر توفيق فيلمسازي نيافتم ولاجرم خودم را با حرفه ديگرم معماري سرگرم كردم تا اينكه با تحولاتي در عرصه فرهنگ و سينما اجازه يافتم تا دوزن رابسازم و امسال هم نيمه پنهان ماه را به جشنواره ارائه دادم. جشنواره * فيلم فجر را چگونه ارزيابي مي كنيد. -فرصت خوبي است كه يكديگر را قضاوت و نقد و ارزيابي كنيم. كارنامه يك سال را ورق بزنيم و سال جديد سينما را آغاز كنيم. جايزه * گرفتن را دوست؟ داريد آيا فكر مي كنيد در فروش فيلم موثر؟ باشد - جوانتر كه بودم خيلي دلم مي خواست جايزه بگيرم ولي امروز برايم بردن جايزه ملاك و هدف نيست و هيجان و جذابيتي ندارد. بيشتر واكنش مردم برايم ارزش دارد. جايزه را بهتر است به جوانترها بدهند تا تشويق و دلگرم شوند. من جوايز بسياري از جشنواره هاي جهاني و ازآن مهمتر مردم و تماشاگران فيلم گرفته ام. بردن جايزه در فروش فيلم بي تاثير نيست ولي تعيين كننده هم نيست. درك مردم و تاثير آثارم در اذهان عمومي خيلي بيشتر از فروش ريالي فيلم برايم اهميت دارد. * فكر مي كنيد برخي ملاحظات، در ليست برندگان جشنواره تاثيرگذار بوده؟ است - هميشه ملاحظاتي دركار بوده است. به هرحال براي امثال من فرقي نفس نمي كند جايزه مهم نيست، ارزش محتوايي و ساختاري اثر مهم است. اينكه شما اين قابليت را داشته باشيد تا در عين رعايت اصول فيلمسازي و ضمن حفظ شان هنر بدون فريب و شعار توده هاي ميليوني مردم را به سالن هاي سينما جذب كنيد يعني كمال در هنر و اين كار آساني نيست. اغلب * فيلمسازان پس از برداشته شدن محدوديت به سمت موضوعاتي كه قبلا ممنوع بوده هجوم مي آورند تا عطش مردم را برطرف سازند و طبعا فيلم هاي اوليه اي كه با اين انگيزه ساخته مي شود مخاطبين بسياري خواهد داشت. اين موضوع حتي در سرو شكل بازيگران نيز نمود دارد. نظر شما ؟ چيست - اينكه برخي فيلمسازان چنين مي كنند البته طبيعي است ولي هنرمندبا شهامت كسي است كه در دوران محدوديت به نحو هنرمندانه اي حرف خودش را بزند تا حريم اين ممنوعيت ها به مرور شكسته شود. بايد حقايق را عريان كرد تا جامعه پيشرفت كند. انتقاد باعث تحول است. * ملاك انتخاب بازيگر براي شما چيست و چگونه آنها را انتخاب؟ مي كنيد - بازيگر در وهله اول بايد نقش اش را دوست داشته باشد و عميقا درك كند. بايد متقاعد شويم كه بازيگرنقش را فهميده در است، اين صورت او انرژي مضاعف مي گذارد. او ضمنا بايد از نظر فيزيكي هم با نقش سازگار باشد. * اسم و رسم بازيگران برايتان مهم؟ است - به هيچ وجه. من به تناسب نقش، بازيگرانم را انتخاب مي كنم. دربرخي از فيلمهايم از دانشجويان و نابازيگران استفاده كرده ام و نتيجه خوبي هم گرفته ام. * كار شما با بقيه عوامل چگونه؟ است - همه بايد فضا و پيام فيلم را بفهمندو بشناسند. صدابردار، فيلمبردار، موسيقيدان، چهره پرداز، طراح صحنه و.. اگر به كارشان اعتقاد داشته باشند و به منويات فيلمسازنزديك باشند، به جاي اين كه وقت و عمرشان را كار بفروشند، مثبت و خلاق مي كنند. هيچ چيز نبايد اغراق آميز باشد. مردم صداقت را مي فهمند. شما * علاوه بر فيلمسازي در رشته معماري نيز فعاليت داريد. آيا سينما را به عنوان يك حرفه قبول؟ داريد - خير، سينما آسيبپذير ما است جامعه متعادلي نداريم، با تغيير هر شرايطي اين هنر است كه بيشترين لطمه را مي بيند. مثل اول انقلابكه همه سينماگران بيكار شدند. من و شوهرم كه آرشيتكت برجسته اي است و متخصص در ساختمانهاي بلند مرتبه از آمريكاست، دفتري با نام آرتابين تاسيس كرده ايم و به امور طراحي و معماري مي پردازيم و خيلي هم راضي هستيم. * همسرتان در نيمه پنهان در نقش مقابل نيكي كريمي ظاهر شد، انتخاب ايشان براي ايفاي اين نقش بحث هاي بسياري را برانگيخت، دليل شما در اين انتخابچه بوده ؟ است - فيزيك و حالات او خيلي نزديك به شخصيتي بود كه من مي خواستم تصوير كنم. اول نمي پذيرفت ولي به اصرار من قبول كرد كه بازي كند. ضمنا نمي خواستم از چهره هاي شناخته شده و قالبگيري شده استفاده كنم. * فيلم نيمه پنهان يك حديث نفس؟ است - كدام وجه آن مدنظر؟ شماست اين به تعبيري يك سوال خصوصي است. * تقريبا جواب سوالم را گرفتم! قصد داريد در همين زمينه ها فيلم؟ بسازيد - سعي مي كنم خودم را تكرار نكنم. ديگر هيچوقت شبيه ديگه چه؟ خبر يا دوزن نخواهم يكبار ساخت بس است. عرصه هاي جديدي را تجربه خواهم كرد. * سبك روايي فيلم نيمه پنهان برخي آثار گابريل گارسيا ماركز را تداعي مي كند. البته منهاي پيچيدگي خاص كارهاي ماركز. - كارهاي ماركز را دوست دارم ولي در نوشتن اين فيلمنامه نگاهي به آثار او نداشتم. مدتها بود كه تصميم به ساختن چنين فيلمي گرفته بودم ولي محمل وقايع را نمي يافتم تا سرانجام با خواندن كتاب بعد از عشق نوشته خانم فريده گلبو اين قالب را يافتم و فيلمنامه را كامل كردم. * صحنه ملاقات مجدد روزبه و فرشته بعد از 20 سال مرا به ياد ملاقات توتو و دوست دوران جوانيش در فيلم سينما پاراديزو انداخت. جوزپه تورناتوره اين سكانسي را در تجديدنظر مجدد و با توجه به نظر منتقدان نمايش عمومي فيلم حذف كرد. آيا فكر نمي كنيد شما هم در يك تجديدنظر آن را حذف؟ كنيد - به هيچ وجه! اين يكي از صحنه هاي كليدي فيلم من است. روزبه در اين ملاقات به فرشته مي گويد: اگر آن زمان به همه حقيقت مي رسيد، شايد اين جدايي دردناك پيش نمي آمد. ما خيلي وقتها تنها به قاضي مي رويم. حرف طرف مقابل را نمي شنويم و به او اجازه دفاع نمي دهيم. دردهايمان را نمي گوييم، نيمه پنهان خود را مخفي مي داريم و تلاشي براي كشف نيمه پنهان ديگري نمي كنيم. اگر همه صادقانه با هم گفت وگو كنيم و از تنش بپرهيزيم بسياري از مشكلات فيمابين حل مي شود. من در فيلم مي خواهم همين را بگويم. * يعني پيام فيلم شما گفت وگوي؟ رودرروست - بله، اصل گفت وگو ميان مردم در همه سطوح، در خانواده، در جامعه و حتي در سياست. گفت وگو بين ملت ها و دولت ها. پيام من، پيام صلح و دوستي است. جوامع متمدن بايد مشكلات خود را با گفت وگو و تبادل افكار حل كنند و نه با جنگ و ستيز. زندگي اجتماعي بايد در مبادلات و معادلات روحي، معنوي و عاطفي جاري باشد تا به انكشاف نيمه پنهان اعماق روح يكديگركه همواره نامكشوف مي ماند دست يابيم. ما حتي با خودمان هم سر جنگ داريم و هزار توي روحمان براي خودمان هم نامكشوف است. گفت وگو از: احمد رستمي جم