Hamshahri corpus document

DOC ID : H-791206-50858S1

Date of Document: 2001-02-25

با جهان نما دنيايي از گونه هاي زيستي كمياب منطقه حفاظت شده جهان نما در استان گلستان را بشناسيم منطقه حفاظت شده جهان نما با وسعتي معادل 306 هزار و هكتاردر 500 جنوب وجنوب غربي كوهستان هاي گرگان واقع است كه از شمال به جنوباز قريه ييلاقي درازنو به طرف جنوب در امتداد راه مالرو تا رودخانه رادكان و سپس در امتداد همين رودخانه در منتهي اليه جنوبي از مسير دره لت بكت به طرف قريه چهار باغ و از آن مسير به طرف شمال تا گردنه قزلق و شمال زيارت و سپس در امتداد جنوب طرحهاي جنگلداري تا تقاطع رودخانه شصت كلاته و جهان نما تا برسد به قريه كوهستاني درازنومحدود مي شود. كليه مناطق جهان نما كوهستاني كمترين است ارتفاع آن متر 600 متر 3086وبيشترين آن از سطح دريا مي باشد. نام منطقه حفاظت شده جهان نما از نام دو دهكده ييلاقي آن اقتباس شده و اين منطقه را از لحاظ وضعيت طبيعي مي توان به دو بخش جنگلي و نيمه استپي (نيمه جنگلي ) تقسيم نمود. قسمت اعظم منطقه پوشيده از درختان ودرختچه هاي تنك مي باشدو سطح بزرگي از آن جنگلهاي اورس از خانواده سروها، سروكوهي پوشيده است. قسمت جنگلي آن پوشيده از انواع درختان جنگلي از نوع فلور خزري است. از ويژگي هاي منحصربه فرد جهان نما وجود دو جامعه گياهي با ارزش به نام علمي polycarpus -junyperus سروكوهي و becata-Tacata سرخدار است كه گونه اخير كه بسيار نادر است به وسعت حدود يك صد هكتار در پناهگاه اين تركت رويش دارد. در حال حاضر يك پنجم منطقه حفاظت شده به منطقه امن (تركت و مغزي اختصاص ) كه به طور كلي سطح منطقه حفاظت شده در حال بازنگري كلي است و قصد بر اين است كه زيستگاه حساس سوس و قزيمام نيز به مجموعه اضافه شده تا شهر گرگان در آينده مناطق مطالعاتي در زمينه هاي علوم طبيعي داشته باشد. منطقه جهان نما داراي مراتع مسطح با دشتهاي نسبتا وسيع در ارتفاعات است و از آن ميان مي توان تاجين دشت، دشت جهان نما، النگ، ميان يورت، ترك ميدان، مازوكش و لندكوه و خوش دشتي را نام برد. چلستان دوكالي، تلمبار، قلقله امام ورودي، قشقه در محدوده حفاظت شده از ارتفاعات معروف اين منطقه حفاظت شده مي باشند. از رودخانه هاي مهم رود تركت و رود زيارت در داخل و رودخانه رادكان در حاشيه و رودخانه هاي كردكوي، بالاجاده، شموشك، توشن، گرمابدشت از ارتفاعات شمالي منطقه جهان نما سرچشمه مي گيرند كه سهم بسزايي در امر كشاورزي منطقه دارند. در محدوده جهانما بيش از هفتاد چشمه موجوداست. مهم ترين آن چشمه هاي قلقله پائيز بن، چلستان، ميان يورت، النگ، ترك ميدان، چشمه نيل دره، مازوكش، كوليچال، نراب، زرشك چال بوده كه همه ساله آبشخور دام مي باشند. چهار روستا در داخل منطقه جهان نما وجود دارند كه به نام هاي حاجي آباد، سعدآباد محله، آذره و زيارت ناميده مي شوند. زيستگاهها وجامعه حيات وحش متاسفانه در دهه اخير به علت دخل و تصرف انسان در طبيعت وچراي بي رويه و رفت و آمد آدميان و همچنين ازدياد اسلحه شكاري و شكار بي رويه و عدم كنترل و برنامه ريزي صحيح در امر حفاظت كاهش جمعيت حيات وحش همچنان ادامه دارد. منطقه حفاظت شده جهان نما داراي زيستگاههاي گوناگون حيات وحش مي باشد و به طور كلي زيستگاههاي حيات وحش آن به سه بخش جنگلي و نيمه جنگلي و استپ تقسيم مي گردد. عمده ترين زيستگاههاي جنگلي حيات وحش آن عبارتنداز: تركت چلستان، مازوكش، اسمرگا، تول بنه و عمده زيستگاههاي نيمه جنگلي آن عبارتنداز: كلكت، كوليچال، نراب، تالو، ترك ميدان مازوكش و مناطق استپ عبارتنداز: قلقله، خوشدشتي بزوار، تاللر، اسپي دره، لندكوه، لندو، زرشكوه. در مناطق نيمه استپي نظير دره وارا، نراب با داشتن جنگلهاي اورس محل زيست گونه هايي از گاوسانان نظير جنس هاي قوچ و ميش و كل و بز است. منطقه جنگلي به طور عمده محل زيست گونه گوزن سانان يا با Cervidae دو جنس مرال يا گوزن قرمز و شوكا است. البته پستانداران بسيار متنوع نيز در اين زيستگاهها وجود دارند كه از خانواده سگ سانان ( گرگ، شغال، روباه ) خرس، قهوه اي و از خانواده گرازسانان، خوك وحشي را مي توان نام برد. ناگفته نماند كه پستانداران زيادي از جوندگان، حشره خواران و غيره در منطقه جهان نما يافت مي شوند كه از ذكر آنها خودداري مي گردد. تنوع پرندگان نيز در منطقه بسيار زياد بوده و مي توان از خانواده پاسري فورم تا خانواده قرقاول، كبك و كبك دري نام برد. انواع كبوتر و ديگر انواع از خانواده توكا، كلاغ و انواع شكاريان به صورت متنوع در منطقه يافت مي شوند كه از ذكر نام همه آنها خودداري مي گردد. از خزندگان انواع مختلف مار از خانواده كلوبريده هاي مارهاي غيرسمي و نيز مارهاي سمي از نوع افعي قفقازي درمناطق كوهستاني يافت مي شوند وگونه هايي از سوسمارها و دوزيستيان در منطقه وجوددارند كه البته سمندرمشاهدشده درمنطقه ون تخته متعلق به خانواده هينوپيده بوده است. اهميت زيستي - مديريت حفاظتي منطقه حفاظت شده جهان نما چون نگيني بر انگشتر در جنوب شهرستان گرگان خودنمايي مي كند. اين منطقه از جهات مختلف زيست محيطي براي ساكنان مناطق گرگان داراي اهميت حياتي است. چندين رودخانه بزرگ مثل رودخانه كردكوي، بالاجاده، مياندره شصت كلاته، ناهارخوران و گرمابدشت از داخل مناطق جهان نما سرچشمه گرفته و به سوي دشت گرگان روان مي باشند كه آب اين رودخانه ها نقش اساسي را در توليد محصولات كشاورزي سرزمين گرگان به عهده دارند. از اين روحفاظت مناطق كوهستاني و حوزه آبخيز اين رودخانه از اهميت ويژه اي برخوردار مي باشد و در صورت عدم حفاظت از اين حوزه هاي آبخيز بروز سيلابهاي سهمگين را بايد انتظار داشت كه متاسفانه تخريب گسترده و چراي بي رويه در مناطق كوهستاني ادامه دارد. سيل نكا ويرانگر نتيجه تخريب مناطق كوهستاني جنوب گرگان است زيرا رودخانه نكا از مناطق اسبچر و چهارباغ و شاهكوه و قسمت هاي جنوب و جنوب غربي و نيزجنوب شرقي منطقه حفاظت شده جهان نما سرچشمه مي گيرد و چون مسير خروجي اين رودخانه در شهر نكا مي باشد. اثرات اين ويرانگري را در آن حوالي مشاهده كرديم. اين پيامد ناگوار را بايد مسئولان امر جدي بگيرند و قبل از آن كه شهر گرگان در معرض سيل قرار گيرد در حفاظت آبخيز مناطق اين رودخانه ها و به طور كلي حفاظت محيط زيست طبيعي منطقه كوشش لازم به عمل آورند. در خصوص حيات وحش منطقه بايد گفته شود كه در گذشته نه چندان دور (قبل از دو دهه اخير ) منطقه حفاظت شده جهان نما سرشار از گونه هاي وحش بوده و گله هاي بزرگ قو و ميشل در مناطق ولار، مغزي، چلستان، قلقه، خوشدشتي و ساير مناطق به فراواني ديده مي شده است و دسته هاي كل و بز در تمامي چكل هاي امام وردي، دوكالي، شاه پسند و تاللر به اندازه كافي وجود داشته است. گوزن قرمز يا مرال به صورت گله هاي قابل قبول در منطقه تركت وجود داشته است و هنگام جفت گيري ( شهريور ) صدها راس مرال از درون اين مناطق به سروصدا مي پرداخته اند كه واقعا لذت بخش بود و در مناطق چلستان مازوكر، الديگا، كوليچال، مارسنگ، اسمركا جمعيت قابل قبولي پراكندگي داشته است. متاسفانه به علت عدم مراقبت و برنامه ريزي درست حفاظتي اكنون از جمعيت حيات وحش اين منطقه كمتر خبري در دست است و برابر مشاهدات سال گذشته در بسياري از مناطق از جمله ولار، چكلي امام وردي هيچ قوچ و ميش و كل مشاهده نگرديد و تقريبا در اكثر مناطق اين منطقه حفاظت شده نابود و يا به حداقل رسيده است. برابر مشاهدات عيني در سال 78 تعداد بسيار اندكي (كمتر از بيست راس ) كل و بز در چكل هاي شاه پسند مشاهده گرديد و به صورت پراكندگي تعدادي كمي در مناطق قلقله، تلمبار و چكل از اين نوع حيات وحش زيست مي نمايند. كاهش جمعيت مرال و شوكا در مناطق يادشده بسيار نگران كننده است و در بعضي از زيستگاهها نظير چلستان جمعيتي از اين گونه مشاهده نمي شود. همچنين در يكي دو سال اخير به علت وضعيت حفاظتي نامناسب و نداشتن كنترل صحيح از شكارگاهها حتي مناطق امن در محدوده حفاظت شده كه بايد همانند پارك ملي مورد حفاظت قرار گيرند به صورت غيرمجاز در معرض هجوم دام ها و تخريب قرار گرفته اند و متاسفانه با توجه به هشدارهاي لازم داده شده كوچكترين اقدامي از سوي مسئولين صورت نگرفته است. در قسمت هاي دره اسب نيزه، جلينگ بلينگ پيشروي زمينهاي زراعتي مشهود است. در مناطق جنوب حاجي آباد در دره للت بكت اين وضعيت بي وقفه ادامه دارد. تمامي عرصه هاي پيراموني غرب قريه چهارباغ، دره وارا توسط اهالي به مساعدت بعضي ادارات نظير منابع طبيعي شاهرود به تصرف درآمده است. متاسفانه به علت بي توجهي در گذشته و ادامه آن در حال حاضر در عمق مناطق حساس كه حاوي جنگلهاي اورس است عده اي از افراد با تصرف قسمت هاي وسيعي از مراتع مشجر به ساخت ويلا و حصاركشي پرداخته اند و با وجودپيگيري موضوع توسط كارشناسان به دلايلي نامعلوم اقدامي در جهت رفع اين تجاوزات صورت نگرفته است و همچنان زيستگاههاي قوچ و ميش و جنگلهاي اورس منطقه در تصرف افراد قرار دارد. عدم مراقبت از اين منطقه حفاظت شده، در آينده منجر به از دست رفتن يكي از ثروت هاي بزرگ ملي در اين منطقه از كشور ما خواهد شد. گرگان -منيره پسرك لي