Hamshahri corpus document

DOC ID : H-791201-50814S1

Date of Document: 2001-02-20

ضد جهانگرايي اشاره: هر چند تظاهرات وتجمعات اعتراض آميز بر ضد شركتهاي چند مليتي يك پديده جديد تلقي اما نمي شود، بدون ترديد تظاهرات و اعتراضات شديدي كه دو سال پيش همزمان با برگزاري كنفرانس وزيران سازمان تجارت جهاني در شهر سياتل آمريكا رخ داد طرفداران سياستهاي آزادسازي تجاري را با شوك بزرگي روبه رو ساخت. از آن زمان تاكنون اعتراضات و تظاهرات بر ضد سياستهاي آزادسازي تجاري و به طور كلي روند جهانگرايي به صورت يك رويه عادي درآمده و با نشستهاي مختلفي كه در گوشه وكنار جهان درباره اين موضوعات برپا مي شودهمزاد و همزمان شده است. افزايش اعتراضات وتظاهرات عليه سياستهاي آزادسازي تجاري و روند جهانگرايي كه اكنون به يك پديده در حال گسترش تبديل شده پرسشهاي زيادي در ذهن جهانيان مطرح كرده است: سابقه اين؟ اعتراضات چيست اين تظاهرات واعتراضات عليه چه امري برپا؟ مي شود انگيزه شركت كنندگان در اين تظاهرات؟ چيست سازماندهي اين اعتراضات برعهده چه كساني ؟ است و منابع مالي آن از كجا؟ تامين مي شود در اين مقاله سعي شده است تا در حد امكان به طور مختصر به اين پرسشها پاسخ داده شود و برخي ديگر ازجنبه هاي روند ضد جهانگرايي مورد بررسي قرار گيرد. دكتر علي صباغيان سابقه اعتراضات وتظاهراتي كه در گوشه و كنار جهان حاميان و طرفداراني پيدا كرده را بويژه مي توان در اعتراضات ضد هسته اي دهه 1960 و اعتراضات عليه دخالت نظامي آمريكا در جنگ ويتنام در دهه 1970 مشاهده كرد. اعتراض بر ضد اين موضوعات درعصرخود فعالان زيادي را در قلمروجهاني به خود معطوف كرد. با اين حال در آخرين دهه قرن بيستم است كه به يمن پيشرفتهاي حاصله در فناوريهاي ارتباطي و مخابراتي چنين اعتراضات و تظاهراتي شكل منسجم تري به خود مي گيرد ودر دو سال آخر هزاره دوم به عنوان يك پديده روبه گسترش ذهن انديشمندان وسياستگذاران را به خود معطوف مي كند. اگر چه برخي ناظران اين وضعيت را ظهور چپ تلقي جديد كرده و آن را به پاريس 1968حوادث تابستان كه دانشجويان وكارگران به سنگربندي خيابانهاي اين شهر اقدام كرده بودند تشبيه مي كنند اما به نظر مي رسد اعتراضات ضدجهانگرايي پديده اي پيچيده تراز آن است كه به اين سادگي قابل تبيين باشد، زيرااين اعتراضات در تقاطع مسائل سياسي، اجتماعي اقتصادي، و فرهنگي واقع شده است. نطفه تظاهرات ضدجهانگرايي در اوايل دهه 1990 در مخالفت با استثماركارگران ونقض حقوق بشر بويژه توسط شركتهاي چند مليتي منعقد شد. اتهاماتي همچون شرايط بد كاري، كار كودكان، دستمزد اندك، فقدان خدمات بهداشتي، نقض حقوق حيوانات، تخريب محيطزيست و تباني با رژيم هاي سركوبگر كه به طور روزافزون متوجه شركتهاي بزرگ چند مليتي مي شد موجب تقويت مخالفت هاي ضد اقدامات اين شركتها شد. از سال 1995 فعاليت افراد و گروههاي ضد شركتهاي چند مليتي مورد توجه رسانه هاي خبري قرار گرفت و زمينه مناسبي براي انتشار پيام اين اعتراضات در سطح جهان و تقويت بيشتر آن فراهم كرد. قبل از آن كه به يكباره حوادث سال 1999 سياتل جهانيان را با يك پديده جديد مواجه كند تظاهرات و اعتراضات سازمان يافته ضدآزادسازي تجاري و روند جهانگرايي در برخي مناطق ديگر شكل گرفته بود. به عنوان نمونه همزمان با نشست سران كشورهاي گروه 8 در در 1999تابستان شهر كلن اعتراضات و تظاهراتي در بسياري از شهرهاي اروپايي و آمريكاي شمالي برگزار شد. نقطه كانوني اين تظاهرات شهر لندن بود كه در آنجا تظاهرات به خشونت گراييد و حدود يك ميليون پوند خسارت بر جا گذاشت. پس از سياتل نيز اين نوع تظاهرات واعتراضات با گستره متفاوت همزمان با برگزاري نشست مشترك بانك جهاني و صندوق بين المللي پول در بهار امسال در واشنگتن، نشست سران اپك در پاييز پارسال در نيوزيلند و نشست مجمع جهاني اقتصاد در شهر داووس سوئيس تكرار شده است. تظاهرات و اعتراضاتي از اين نوع البته با گستره كمتر طي دو سال گذشته در شهرهاي مختلف جهان و بويژه همزمان با برگزاري آن دسته از نشستها و جلساتي كه به مساله اقتصاد و جهانگرايي ارتباط دارد بر پا شده با است اين همه پرسش اين است كه هدف اين تظاهرات چيست و اين اعتراضات بر ضد چه چيزي صورت؟ مي گيرد هدف اعتراضات و تظاهرات هدف اوليه اعتراضات و مخالفتهايي كه اكنون به تظاهرات و اعتراضات ضد جهانگرايي موسوم شده شركت هاي چند مليتي بزرگ و شيوه هايي كه آنها در فعاليتهايشان مورد استفاده قرار مي دهند بوده است. معترضين مدعي بوده اند كه شركتهاي چند مليتي كه از صد اقتصاد برتر جهان 51 مورد را به خود اختصاص داده و موردرا 49تنها براي دولت - كشورها باقي گذاشته اند با سوءاستفاده از قدرت حاصله از اين مسير موجبات بي عدالتي اجتماعي، شرايط بد زندگي براي كارگران و تخريب محيطزيست را فراهم آورده اند. با اين حال اگر چه شروع مخالفتها و اعتراضات بيشتر متوجه شركتهاي چند مليتي بوده اما به تدريج اين اعتراضات، نهادها و موسساتي كه به زعم معترضين در خدمت منافع اين گونه شركتها هستند را نيز در برگرفته است. اعتراض و تظاهرات بر ضد سياستهاي بانك جهاني، صندوق بين المللي پول، سازمان تجارت جهاني و بسياري ديگر از موسسات مرتبط با اقتصاد و تجارت جهاني در اين چارچوب صورت گرفته است. مرحله بعدي كه برخي از گروههاي درگير روندضدجهانگرايي سعي دارند به عنوان هدف اعتراضات و تظاهرات قرار دهند، فلسفه نظام سرمايه داري است كه از ديدگاه آنها زمينه براي نابرابري بين كشورها و در سطح داخلي بين اقشار مختلف جوامع را فراهم كرده بنابراين است اگر چه هدف اوليه فعالان ضدجهانگرايي تجارت يعني بزرگ قدرت شركتهاي چند مليتي بود، اما اكنون علاوه بر اين پول يعني بزرگ موافقتنامه هاي جهاني درباره رشد اقتصادي، را نيز نشانه رفته اند. معترضين چه كساني؟ هستند هر چند نمود خارجي تظاهرات و اعتراضات ضد جهانگرايي به صورت يك اقدام منسجم عليه سياستهاي آزادسازي تجاري و گسترش روند جهانگرايي است اما در واقع شركت كنندگان در اين تجمعات طيف گسترده اي از افراد و گروهها را شامل مي شود. تنوع و گستردگي طرفداران اعتراضات ضد جهانگرايي تا آن حد است كه به رغم اين كه آنهاروند جهانگرايي را به عنوان هدف واحد اعتراض ها برگزيده اند، انگيزه هاي متفاوتي آنها را به ميدان كشانده است. تنوع انگيزه معترضين و تظاهركنندگان ضد جهانگرايي موجب شده تا گروهي اين اعتراضات را اعتراضات چند نسلي چند، طبقه اي و چند مساله اي توصيف كنند. در بين معترضين و تظاهركنندگان شركت كننده در اعتراضات و تظاهرات ضد جهانگرايي گروههايي همچون، گروههاي طرفدارمنافع گروههاي كارگران، طرفدار محيط زيست، گروههاي طرفدار حقوق گروههاي بشر، طرفدار حقوق حيوانات وعده زيادي اوباش هرج ومرج طلب وجود اين دارد تنوع درست است كه موجب مي شودتا ديدگاه هر يك از اين گروهها نسبت به يك يا چند مساله مورد اعتراض دچار اختلاف وتفاوت گردد اما درهر حال تركيب اين عناصر بعضا متضاد در يك هيات واحد در نهايت موجب جلب توجه افكار عمومي و جذب شركت كنندگان و طرفداران بيشتري در سراسر جهان مي شود. اين وضعيت بويژه براي جوانان وآن دسته از گروههايي كه خواستار جلب توجه عمومي هستند جذابيت خاصي دارد. نكته ديگري كه در اين خصوص وجود دارد اين است كه به جز برخي گروههاي بزرگ همچون صلح سبز نام و عناوين بسياري از گروههاي شركت كننده در اعتراضات وتظاهرات ضدجهانگرايي مشخص نيست. بسياري از اين گروهها كوچك وخلق الساعه هستند و اعضاي در اندكي دارند موارد زيادي نيز افراد معترض همزمان عضو چندگروه مي باشند. اين گروههاي خلق الساعه كه براساس نياز وقت تاسيس مي شوند در موارد ديگرنام خود را عوض مي كنند. عمدتاچاشني خشونت توسط عناصر افراطي و شبه نظامي كه تعداد آنها اندك است به تظاهرات واعتراضات ضدجهانگرايي افزوده مي شود. به عنوان نمونه در مورد سياتل بسياري از خشونتها توسط گروه بلوك سياه كه يك سازمان آنارشيستي در آمريكاي شمالي است وتعداد اعضاي آن به چند صد نفر بيشتر نمي رسد صورت گرفته است. تاكتيكهاي مخالفان فناوريهاي جديد ارتباطي ومخابراتي نه تنها ابزارهاي كارآمدي براي معترضان و مخالفان روند جهانگرايي فراهم آورده بلكه، هدفهاي جديدي نيز براي حملات آنها مهيا نموده است. به عنوان نمونه در تظاهرات 18 جي كه در تابستان دو سال قبل همزمان با نشست سران گروه هشت در شهركلن در شهرهاي مختلف اروپا و آمريكاي شمالي برگزار شد، براي مدت پنج ساعت معترضين از طريق اينترنت بيش از هزاربار 10 به 20 شركت بزرگ چند مليتي حمله كردند. امروزه اينترنت ابزار رايگان وگسترده اي دراختيار مخالفان ضدجهانگرايي قرار داده است. آنها از طريق اين وسيله نه تنها به سازماندهي مخالفان و معترضان در اقصي نقاط جهان مي پردازند بلكه با اينترنت تجارب خود را نيز با يكديگرمبادله مي كنند و زمينه جذب تعداد بيشتري از افراد را فراهم مي نمايند. در تقسيم كار و آماده كردن اقدامات پشتيباني همچون تامين تسهيلات حمل غذا، و نقل، مسكن و انجام ترتيبات حقوقي نيز اينترنت كمك بزرگي به مخالفان ضدجهانگرايي كرده است. اين وضعيت موجب گشته تا شبكه مخالفان و معترضان ضد جهانگرايي نيز همچون خود شبكه اينترنت يك مديريت مركزي نداشته باشد وبه مثابه بدني است كه بدون سر به رشد خود ادامه مي دهد. علاوه بر اينترنت تلفن هاي همراه نيز كمك موثري به برگزاركنندگان اين گونه تظاهرات واعتراضات كرده است. تلفن همراه به سازمان دهندگان اين اعتراضات اين امكان را داده تا بتوانند بويژه در هنگام رويارويي با نيروهاي امنيتي مخالفان ومعترضان را از يك نقطه به نقطه ديگرهدايت كنند واقدامات نيروهاي مزبور راتضعيف نمايند. به هر حال به نظرمي رسد كه در تظاهرات ضدجهانگرايي بهره گيري از ابزارهاو شيوه هاي جديد بر روشهاي سنتي ابراز مخالفت بويژه توسط افراطي ها غلبه كرده است. در اين گونه تظاهرات و اعتراضات تفنگها جاي خود را به تكان دادن پلاكاردها و پرچم ها و نيز برگزاري سخنرانيها و تظاهرات آرام داده است. مواردي نيز كه اين گونه تظاهراتها به خشونت گرائيده غالبا دست عناصر افراطي هرج و مرج طلب كه تعدادشان اندك است و اهدافشان با ساير حاضرين تفاوت اساسي دارد در ميان بوده است. منابع مالي معترضان اگرچه تسهيلات اينترنت شيوه هاي سريع، ساده و ارزان ايجاد ارتباط و برگزاري تظاهرات و اعتراضات ضدجهانگرايي را فراهم كرده است اما در هرحال برگزاري چنين تجمعاتي آن هم در گستره جهاني هزينه هايي بدنبال اين دارد هزينه ها عمدتا توسط كمكهاي داوطلبانه شركت كنندگان در اين اعتراضات تامين مي شود. همچنين بخشي از اين هزينه ها نيز توسط گروههاي ذينفع و برخي احزاب سياسي تامين مي شود. به عنوان نمونه براي كساني كه با انگيزه حمايت از منافع كارگران در اين گونه تظاهرات و اعتراضات شركت مي كنند امكانات لجستيكي همچون وسايل حمل و نقل، غذا و ساير موارد از سوي اتحاديه هاي كارگري و گروههاي وابسته به آن تامين مي شود. بسياري از افراد نيز با هزينه خود در اين گونه تظاهرات شركت مي كنند. آنها پول حمل و نقل، غذا و مسكن را شخصا مي پردازند. علاوه بر اين گروههاي شركت كننده در اين اعتراضات از ساير افراد و گروهها نيز درخواست كمك مالي و پشتيباني مي كنند. به عنوان نمونه گروه اقدام جهاني قبل از تظاهرات مخالفان در برابر صندوق بين المللي پول در بهار امسال در واشنگتن يك گروه 9 نفره براي سازماندهي و هدايت مخالفان را با استفاده از خودروهاي قرضي و مشترك به 20 شهر مختلف فرستاد و قبلا نيز از حاميان خود در هر شهر درخواست كرده بود تا طي مدت سفر غذا و مسكن براي آنان فراهم كنند. پول نقد مورد نياز گروههاي ضد روند جهانگرايي نيز از طريق درخواست از ديگران، فروش تي شرت و ساير وسايلي كه آرم مخالفان را دارد و به گسترش سطح اعتراض كمك مي كند تامين مي شود. برگزاري دوره هاي آموزشي نيز يكي از راههاي تامين پول نقد براي آنهاست. به عنوان مثال انجمن راكساس و گروه اقدام هماهنگ دوره هايي برگزار مي كنند كه شركت كننده در آن بايد حداقل 125 دلار بپردازد اما از شركت كنندگان درخواست مي شود كه هرچه بيشتر در توان دارند براي اينگونه دوره ها بپردازند.