Hamshahri corpus document

DOC ID : H-791129-50790S2

Date of Document: 2001-02-18

پاسداري از حقايق تاريخي اسلام گزارشي از جلسه بزرگداشت دكتر شهيدي و نقد وبررسي كتاب علي از زبان علي (ع ) استاد دكتر سيد جعفر شهيدي يكي از نخبگان مسلم وادي علم وادب در سال 1297 هجري شمسي در شهرستان بروجرد در خانواده اي ساده و روحاني چشم به جهان گشود; قبل از تولد پدر دانشمند ايشان به ابديت پيوست و سرپرستي كودك به عهده عموها محول شد. عموي ايشان او را پس از سپري كردن مرحله كودكي، به مكتب فرستاد واستاد به يادگيري، خواندن و نوشتن پرداخت وآنگاه به فراگيري قرائت قرآن روي آورد. ايشان سپس با سرعت و استعداد كم نظيري به فراگيري صرف و نحو، منطق، مقدمات فقه و اصول فقه در محضر علماي بروجرد پرداخت. دكتر شهيدي در همين ايام، در كنار تحصيل علم در دكان بزازي عمويش به كار مشغول بود. در سن جواني عطش دانش اندوزي و معرفت جويي وي بيشتر شد عطشي كه هرگز سيراب نمي شد. بنابراين تصميم گرفت به نجف اشرف هجرت نموده و به درك محضر بزرگ مرداني چون آيت ا.. آملي، خويي وشاهرودي در آن ديار نائل آيد. اين دانشور برجسته علم و ادب در سال 1327 هجري شمسي باكوله باري ازدانش و معرفت، حوزه نجف اشرف را به قصد عزيمت به ايران ترك نمود تا به وظايف بس سنگين خود در جهت اشاعه فرهنگ غني و پوياي آيين حيات بخش اسلام بپردازد. ايشان بعد از ورود به ايران ضمن ادامه تحصيل وتدريس در دانشگاه تهران با همتي والا و اخلاصي كم نظير با مرحوم علي اكبر دهخدا و مرحوم استاد دكتر معين در موسسه لغت نامه شروع به همكاري نمود ودرسال 1346 رياست موسسه دهخدا به ايشان محول شد كه تا امروز اين مسئوليت ادامه دارد. دكتر سيدجعفر شهيدي از جمله نويسندگان پركاري است كه در طول عمر پربارش با تلاش گسترده و نيتي خالصانه توانست تحقيقات ارزنده خويش را با بياني رسا و قلمي شيوا و نثري استوار به جهان وسيع اسلام و ادب فارسي عرضه دارد. در اين راستا شهرداري منطقه 8 در سال 1374 به منظور تجليل از مقام شامخ علمي وادبي دكتر سيد جعفر شهيدي باخريداري منزل مسكوني ايشان وتبديل آن به كتابخانه عمومي با نام خود ايشان اميدوار است گامي در راه تقديراز نام آوران فرهنگ اين سرزمين برداشته و توجه خود را به مسائل فرهنگي نشان داده باشد. مديريت مراكز فرهنگي هنري شهرداري همين منطقه، در راستاي رسالت فرهنگي و اشاعه فرهنگ مطالعه و كتابخواني و همچنين به مناسبت سال امام علي (ع )مراسم نقد كتاب علي از زبان علي (ع ) نوشته دكتر سيد جعفر شهيدي را در تاريخ شنبه 15 بهمن ماه جاري با حضور خود ايشان ودكتر بهاءالدين خرمشاهي به عنوان منتقد و ناشر اين كتاب در منزل سابق اين فرهيخته علم وادب كه از سال 1374 تبديل به كتابخانه اي با نام همين عزيز شده است، برگزار نمود. در ابتداي اين جلسه آياتي چند از كلام الله مجيد وسپس قطعه شعري به مناسبت سال مولا قرائت ع علي گرديد و در ادامه مراسم دكتر بهاءالدين خرمشاهي با اشاره به سير نشر آثار دكتر شهيدي و با بيان اين نكته كه جايگاه ايشان در قلوب مردم جاودانه شده از است، همكاري بيش از چهل ساله ايشان باسازمان لغت نامه كه مهمترين سازمان واژه نگاري در كشور است نام برد و سپس با قرائت شناسنامه كتاب كه اول بار در چاپ 1376سال و در همان سال به چاپ دوم و سوم و در سال جاري هم به چاپ سيزدهم با تيراژ 208 هزار جلد رسيده است، اشاره كرد. وي سپس با بيان اين نكته كه اين كتاب عليرغم صفحات كم آن كه در حدود 200 صفحه است از منابع فراواني در تاليف بهره گرفته است و اين قدر عصاره كشي و نقل و عقل را با هم جمع كردن در تحقيق، بسياردشوار مي باشد و در واقع هنري است كه در نزد استاد فراهم است و باعث گرديده اثري برجسته و ماندگار پديد آيد، اهميت آن را نمايان ساخت. درادامه وي با بيان سير حوادث تاريخي در زمان حضرت ع علي از دكتر شهيدي به عنوان اولين سوال پرسيد كه با خواندن اين همه منابع كه درباره حضرت ع علي پديد آمده انگيزه علمي خود را براي نوشتن اين سيره بيان كه؟ فرمائيد دكتر شهيدي فرمودند: من در ذمه خودم مي ديدم كه يك هديه بسيار كوچكي آماده كنم و آن را به دوستان مولا اميرالمومنين ع علي تقديم كنم و اين فكر از سالهاي پيش در ذهنم بود، ولي نمي گويم كسي مثل اين كتاب را ننوشته است، بسيار نوشته اند هم بليغ تر و هم ولي فصيح تر، اين چيزي كه مرا وادار كرد اين كتاب را بنويسم فقط اداي تكليف بود، يعني من خودم را در ساحت مولا مديون مي ديدم كه يك هديه اي به محضر ايشان تقديم كنم و همچنان كه در كتاباست مردد بودم كه آيا همچو كاري از من ساخته است يا؟ نه و من گمان كنم كه علت اينكه اين كتاب مورد توجه شيعيان و ارادتمندان مولا قرار گرفته اين است كه خود حضرت به اين كتاب نظر داشته است چون من خودم را در ساحت ايشان، هيچ فرض مي كنم. در ادامه دكتر خرمشاهي با توضيح برخي مسائل علوم نقلي و عقلي از استاد سوال كرد: شما براي تاليف اين مجموعه از چه روشي; نقلي و يا عقلي، مدد جسته ايد و به كداميك از اين دو شيوه گرايش بيشتري؟ داريد ايشان توضيح داد من در كتابهايي كه در زمينه تاريخ نوشته ام غرضم فقط نقل نبوده است، چون مي دانيد كه در حادثه هاي تاريخي اگر كسي خوب مطالعه داشته باشد و بخواهد از اين زاويه آن را تحليل كند مي بيند هر حادثه معلول حادثه ديگر بوده است و به جايي مي رسد كه اگر كسي در تاريخ بصيرت داشته باشد در همين مقطع مي تواند مثلا پيش بيني كند كه در پنجاه سال آينده در ايران چه اتفاقي مي افتد و همان هم اتفاق مي افتد البته با يك مقدار اختلاف. استاد شهيدي سپس در ادامه با اشاره به اين نكته كه خواست من در واقع، روشن كردن اين موضوع بوده است كه حوادث تاريخي معلول هم هستند و همين جوري اتفاق نمي افتند، مثلا آن وضعي كه در سال شصت و يك هجري اتفاق افتاد اين بطور طبيعي و با آن وضعي كه قبلا زمينه ساز شده بود و جامعه تغيير كرده بود، لذا غيرمترقبه نبود و باعث شد كه امام ع حسين شهيد شود. همانطور كه در كتاب پس از پنجاه سال توضيح داده ام حوادثي كه در زمان مولا اتفاق افتاد علت هاي اجتماعي داشته است. در ادامه ايشان با ذكر سيره زندگي اميرالمومنين در زمان قبول خلافت كه حضرت فرمودند من به عنوان مشاور و وزير شما باشم بهتر است تا اينكه امير شما باشم، افزود خود حضرت بهتر از هر كسي مي دانست كه نمي شود با اين ملت كنار آمد ولي موقعي كه تكليف شد و مردم قبول و بيعت كردند ديگر جايز نيست و نمي شود از زير بار مسئوليت شانه خالي كرد و مشابه آن هم وقتي كه سيدالشهداء به كربلا رفت مي دانست كه شهيد مي شود و اين چنين هم نبود كه نداند، در واقع در تمام كتابها، هدف من تحليل موضوع بوده است تا بلكه تحولات اجتماعي مورد توجه قرار گيرد. دكتر خرمشاهي با بيان اين موضوع كه اكثر كتابهاي استاد شامل تاريخ تحليلي است مانند كتاب پس از پنجاه سال و زندگي مولا علي (ع ) و كتاب علي از زبان علي (ع ) و غيره بيشتر توجه را به نيم قرن اول و تا پايان امويان دارد، از استاد سوال كرد، اين نيم قرن چه جاذبه اي دارد و با ساير ادوار چه فرقي؟ دارد در جواب اين سوال كه مورد توجه حضار نيز واقع گرديد دكتر فرمودند كه چون دوره سرنوشت ساز ما همان قرن اول است يعني اين كه هر حادثه اي كه بعد از حكومت امويان به وجود آمد دنباله رو همان حوادثي است كه در اين صدساله رخ داده است و آنها موثر بوده است. دكتر شهيدي در پاسخ به اين سوال كه با توجه به اينكه شما در باره نهج البلاغه بسيار نقل قول كرده ايد و اينقدر با رويدادهاي تاريخي خوب مانوس و مسلط بوده و اينها را خيلي متين تنظيم و منطبق نموده ايد و با عنايت به گسست تاريخي بيش از صد سال كه درباره گردآوري نهج البلاغه روي داده است آيا هيچ گاه خلجان خاطر پيدا نكرده ايد كه ممكن است از زبان حضرت گفته نشده باشد و در واقع شما چه معياري داشتيد كه اين كلمات، كلمات مولا ؟ باشد گفت: اولا حادثه هاي تاريخي خودش تاييد مي كند و در هر جائيكه كلمات حضرت را بيان مي كنم ممكن نيست كه منطبق با رويدادهاي تاريخي نباشد و بعلاوه اگر هيچكدام از موارد بالا هم نبود، اين تحليل حوادث نشان مي داد كه اين اتفاقات بايد بيفتد و من تنها به نهج البلاغه اكتفا نكرده ام، بلكه آن كتاب مويد است به تاريخ و حوادث تاريخي. در ادامه در باب كتاب علي از زبان علي ( ع ) بحث، به موضوع حكميت و معاويه كشيده شد و سوال گرديد كه اصولا چرا حضرت علي ( ع ) با معاويه با مدارا رفتار نمود، با اينكه مجبور نبوده است و موقعي كه كار به حكميت مي كشد حضرت راضي مي شود به حكميت بلاموضوع كه در جواب، استاد با ذكر وقايع تاريخي اسلام گفتند كه اولا مولا با اينكه مي دانست معاويه قبول نمي كند ولي به او نامه نوشت و بعد كم كم كار به جايي رسيد كه معاويه قبول نمود به شرط اينكه علي قاتلين عثمان را شناسايي كند و تحويل او دهد، ولي سرانجام كار به حكميت رسيد و اصولا حكميت بر سر اين موضوع بود كه نماينده مولا و نماينده معاويه بنشينند و ببينند كه آيا عثمان گناهي كرده است كه حقش مرگ باشد و اگر چنين گناهي كرده است معاويه بايد تسليم علي شود، اگر نه بايد علي قاتلين عثمان را تحويل معاويه دهد چون معاويه خويشاوند عثمان بود و خلافي در كار حكمين اتفاق افتاد، چون ابوموسي اشعري دل خوشي از حضرت نداشت به همين جهت كار به آنجا رسيد كه همگان مي دانند و گرنه در مشي اميرالمومنين نسبت به معاويه تغييري پيدا نشده بود. در ادامه دكتر خرمشاهي از استاد سوال نمودند كه شما بين دو شيوه تاريخ نگاري كه يكي اعتقادي مي باشد و ديگري علمي مي باشد به كداميك بيشتر توجه داريد و تاريخ اعتقادي چقدر پرهيزپذير است با توجه به اينكه تاريخ اعتقادي گاهي غلو هم دارد در جواب، دكتر شهيدي با اشاره به تفاوت سيره و حوادث تاريخي، تاريخ را منحصر به اتفاقاتي كه افتاده است نمودندو سيره را هم گفته هاي معصومين كه هرچه را كه مي گويند بنا به اعتقاد ما براي هر فرد شيعه حجت است و با اشاره به حديثي كه هم شيعه و سني بر آن اعتقاد دارند مبني بر اينكه: نشانه مسلماني درست آنست كه آن چيزي كه اثر عملي ندارد دنبالش نرو. اينگونه مباحث را باعث خلط مبحث دانستند. در پايان مراسم جلسه پرسش و پاسخ برگزار گرديد و در انتهاي مراسم به رسم يادبود از طرف موحدي مديريت فرهنگي هنري منطقه 8 به دكتر شهيدي خرمشاهي و ناشر كتاب هدايايي اهداء گرديد كه دكتر شهيدي با خضوع تمام هديه خود را به كتابخانه اهداء نمودند كه مورد تفقد حضار قرار گرفت. از ديگر آثار اين نويسنده و عالم گرانقدر مي توان به كتابهاي ترجمه نهج البلاغه شرح، و تفسير مثنوي مولوي عرشيان،، زندگاني فاطمه زهرا عليهاالسلام، از ديروز تا امروز پس، از پنجاه سال پژوهشي، تازه پيرامون قيام امام حسين (ع ) تاريخ، تحليلي اسلام تا پايان امويان زندگاني، علي بن الحسين (ع ) پژوهشي، تازه پيرامون قيام امام حسين ( ع ) و آواره ربذه اشاره كرد.