Hamshahri corpus document

DOC ID : H-791124-50752S1

Date of Document: 2001-02-13

مسئله حجاب و آسيبشناسي آن در جامعه امروز اشاره: قواعد و هنجارها اساس نظم اجتماعي است. بر مبناي اين قواعد و هنجارهاست كه انتظارات متقابل افراد از يكديگر مشخص و رفتارها قابل پيش بيني مي شود. دليل پذيرش قواعد و هنجارها و پايبندي به آنها از جانب مردم گذشته از مطلوبيت و قداست، آزادي و اختياري است كه در تعيين مصاديق و موارد عملي به اين قواعد وجود دارد. پوشش مطلوب و مناسب اجتماعي يا حجاب از جمله اين قواعد است كه در عين پذيرش آن به عنوان يك تكليف ديني ويك اصل كلي فرهنگي، نوع، شكل و رنگ آن به شرايط اجتماعي و جغرافيايي و نيز تمايلات و علائق افراد واگذار شده است. بحث و بررسي اين مساله از ديدگاه صاحبنظران مختلف به نقل از خبرگزاري ايسنا در ادامه از نظرتان مي گذرد. حجت الاسلام مجيد انصاري نماينده مردم تهران در مجلس شوراي اسلامي در خصوص مساله حجاب مي گويد: هر چند وضعيت كلي جامعه ايران از نظر رعايت حجاب در شهرها و روستاهاي گوناگون، مختلف است اما در مجموع مي توان گفت كه پايبندي عامه زنان ايراني به حجاب مطلوب است و ما كمتر ولنگاري و بي اعتنايي به اين ارزش را در ميان آنان شاهد هستيم. برداشت افراد از حجاب در سطوح مختلف جامعه يكسان نيست، در اقشار سنتي حجاب به شكل سخت گيرانه و فراتر از حداقل هاي شرعي رعايت مي شود. با اين حال تنها رعايت حدود اسلامي براي پوشش خانمها و آقايان ضروري است. يكي از شروط اين است كه لباس نبايد به گونه اي باشد كه فرد انگشت نماي جامعه شود. به اصطلاح نبايد پوشش لباس شهرت باشد. اسلام در مورد نحوه پوشش قالب خاصي را مشخص نكرده است و افراد هر جامعه متناسب با وضعيت جغرافيايي، آب و هوايي و آداب و سنن خود مي توانند نوع لباس خود را انتخاب كنند. با اين كه چادر، حجاب برتر است اما در شرع اجباري بر استفاده از آن وجود ندارد. از اوايل انقلاب به اين طرف، حجاب عموم مردم قابل قبول بوده است. البته ممكن است در برخي شهرها يا بعضي اقشار بدحجابي وجود داشته باشد ولي نمي توان ادعا كرد كه جامعه به سوي بدحجابي پيش مي رود. انصاري عدم شناخت فوايد حجاب اسلامي رايكي از دلايل بي توجهي به اين ارزش دانست و افزود: اگر حدود و فوايد حجاب براي مردم بيان شود، آنها ديگر در برابر آن لجبازي و مقاومت نمي كنند، البته همان طور كه بعضي افراد در ديگر قواعد اجتماعي مانند قانون راهنمايي و رانندگي تخلف مي نمايند، اقليتي از رعايت مسائل شرعي سرپيچي مي كنند، بنابراين بدحجابي دلايل متعددي دارد. دردرجه اول بايد حدود و فوايدحجاب اسلامي را براي آنان شرح داد و به تعبيرقرآن با جدال احسن، افراد را توجيه كرد. اما اگر در مواردي احساس شد كه فرد يا گروهي عامدا و عالما به انگيزه برهم زدن حدود اجتماعي و لجبازي با نظام به اين كارمبادرت مي كنند بايدمطابق قوانين حقوقي با آنها برخورد هر كرد چند من معتقدم اگر رسانه هاي جمعي و مراكز فرهنگي دراين زمينه بيشتر فعاليت كنند جامعه به وضع مطلوبتري دست پيدا مي كند. اصولا تندروي و تحكم در مسائل اجتماعي و اعتقادي نتيجه عكس مي دهد. تندروي بدون توجيه و منطق و بيش از حدود شرعي مشخص شده، واكنشهاي منفي را در پي خواهد داشت و جامعه را به سمت لجبازي و فاصله گرفتن از حجاب پيش خواهد برد. آيت الله نماينده عبايي خراساني، مردم مشهد در مجلس شوراي اسلامي معتقد است: امر به معروف نبايد با روشهاي منكر انجام شود و بلكه در برخورد با بدحجابي بايداز شيوه هاي تساهلي و منطقي استفاده شود. وي اظهار داشت: حجاب به منظورمحافظت از بانوان واحترام به شخصيت آنان وضع شده است و در نقاطمختلف دنيابه صورتهاي گوناگوني رعايت مي شود. به هر حال آنچه مهم است پوشيده بودن زن است و نوع پوشش مهم نيست. عضو كميسيون قضايي درباره وحقوقي، وضعيت حجاب در جامعه كنوني گفت: ممكن است نحوه پوشش بانوان، نسبت به اوايل انقلاب فرق كرده و در برخي شهرها و ميان بعضي اقشار وضعيت حجابمطلوب نباشد. عبايي خراساني علت اين مساله را بدآموزيهاي برخي برنامه هاي تلويزيوني و عدم تبيين منطقي موضوع براي مردم دانست و افزود: اگر يك بحث براساس استدلال ومنطق مطرح نشود و تنهاصورت شعارگونه داشته باشدبا گذشت زمان از بين مي رود. برخي زنان ممكن است فلسفه حجابرا ندانند و علاوه بر اين، تعدادي از تحصيلكردگان نيز به اشتباه پيشرفت غرب را مديون وجود آزادي در آن ممالك بويژه آزادي در نحوه پوشش آنان مي دانند و تصورمي كنندما هم براي توسعه يافتن بايدسرتاپا فرنگي شويم. وي در مورد افراط وتفريطدر برخوردبا پديده بدحجابي گفت: چه بسا برخي محدوديتهاي بي اندازه و بيش از حد، كه توسط عده اي در اوايل انقلاباعمال سبب گرديد، گرايش افرادي به سوي بي حجابي شده باشد. اگربر انسانها مساله اي تحميل شود و آنها منطق حكم را نفهمنداين جبر، اثر منفي خواهد داشت. وي روش درست برخورد با بي حجابان را شيوه اي منطقي و آميخته با تساهل دانست و افزود: نبايد در امر به معروف كردن از راههاي منكر استفاده كنيم، بلكه بايد با استدلال منطقي، فلسفه حجاب را براي اقشارمختلف توضيح داد و به آنها اثبات كرد كه پيشرفت مردم مغرب زمين به واسطه ولنگاري آنان نبوده است. زهرا شجاعي، مشاور رئيس جمهوري در امور زنان در اين باره مي گويد: فلسفه حجاب به معناي مجوز حضور زن در عرصه اجتماع مي باشد واز آنجا كه اسلام قصد خانه نشين كردن بانوان را نداشته، اين گونه جواز براي آنان صادر نموده است. وي با تاكيد بر اين كه شرع هيچ گونه قيد وشرطي در زمينه رنگ، فرم و ديگر ويژگي هاي پوشش قرار نداده است، يادآور شد: تنها حدود پوشش، هدف فلسفه، و حرمت اشخاص مشخص شده است. اگر قرار بود اسلام نوع حجاب را مشخص كند با توجه به گوناگوني فرهنگها، اين دين غيرقابل اجرا مي شد ودر واقع جاودانگي آن ايجاب مي كنددر مورد حجاب، اين گونه نظر بدهد. محدوديتي در رنگ و مدل پوشش قائل نيست و هر ملتي با استناد به پيشينه تمدن خود به نوعي اين قانون را به اجرا مي گذارد. پوشش بانوان باعث بروزخطر يا مانع فعاليت اجتماعي آنان نشده و سلامت جسمي و بهداشت آنها را دچارآسيب نمي كند. براي بقاي حجاب در جامعه بايد برخي قيودات و محدوديتهاي غيرمنطقي از مقررات مربوط برداشته شود و با بيان فلسفه اين قانون و اثرات رواني آن، نسل جوان در يك انتخاب آزادانه و آگاهانه اين ارزش اصيل اسلامي را رعايت كنند. آيت الله موسوي بجنوردي در اين رابطه مي گويد: نبايد تصوركرد اسلام بنيانگذارحجاب است. در اديان وملت هاي سابق حجاب يك امر طبيعي براي زن بوده واگر به تاريخ نگاه كنيم در تمام ملت ها حجابجزو لباس رسمي زن بوده است. مساله بي حجابي ممدوح جوامع عقلايي نيست. زناني كه جزو شخصيت هاي علمي هستند هرگز لباس مستهجن نمي پوشند و امروز اين مساله جاافتاده كه حجاب محدوديت در عرصه هاي اجتماعي سياسي، و علمي براي زنان بوجود نمي آورد. نهي از منكر و امر به معروف دو اصل مهم اساسي براي سالم سازي جامعه است كه بايد با زبان نيكو و خوش صورت گيرد. اساسا انسان موجود منطقي است و هيچ وقت نبايدبه صورت خشن با او برخورد كنيم. بايد از راه فرهنگي و عقلاني مسائل هيچ تبيين شود وقت با خشونت زور، و غلظت نمي توان كسي را هدايت كرد و كار فرهنگي است كه موفقيت زامي باشد. نسل موجود ما در انقلاببزرگ شده است. ما براي اين نسل چه؟ كرده ايم آيا اهداف امام به طور كامل پياده شده؟ است براي جوانان احكام امام را بايد با اخلاق حسنه پياده امام كرد هميشه معتقدبودندكه قضايابا كار فرهنگي پيش خواهد رفت ما نبايد طوري اسلام را معرفي كنيم كه مردم از آن بترسند. حجاب از روي فشار هيچ اثري ندارد، حجاب وقتي ارزش دارد كه فرد معتقد به مفهوم آن باشد و احساس كند كرامت و شخصيت او در حجاب است. اين استاد حوزه و دانشگاه با بيان اين مطلب كه بايد در مساله حجاب كارهاي بنيادي صورت گيرد اظهار داشت: ما خيال نكنيم با چند روز مي توانيم حجاب را نهادينه كنيم، كار چند روز نيست اين مهم نياز به زمان و كار فرهنگي دارد. راديو و تلويزيون بايد در اين قضيه برنامه ريزي كند، چون از بهترين راههاي گسترش اين موضوع، كار فرهنگي از طريق صداوسيما است. روزنامه هاو هفته نامه ها نيزبايد با مقالات علمي به اين قضيه بپردازند و ائمه جماعات به صورت سلسله مباحث حجاب را به درستي براي مردم تبيين كنند. موسوي بجنوردي با تاكيد بر ضرورت آموزش امر به معروف نيروهاي انتظامي گفت: اين طور نيست كه هر كس بتواند از نيروي انتظامي امر به معروف كند. منكر واقعي قانون شكني مي باشد. چون سيستم حكومت در اسلام، حكومت قانون بر مردم است، ما نبايد قانون شكني كنيم امروز تبعيت از قانون برهمه لازم است. حجت الاسلام فاضل ميبدي نيز در اين خصوص مي گويد: تكاليف ديني نبايد با اجبار بر جامعه تحميل شود. تنها وظيفه حكومت ديني عقلاني كردن جامعه و هموار كردن زمينه هاي فرهنگي است. وي در خصوص بازتاب منفي كه در اثر اجبار تكاليف ديني بوجود مي آيد معتقد است: دستورات ديني چون برگرفته از دين است، قداستي دارد و مردم به خاطر قداست آن دستور، در انجام آن جديت مي ورزند. حجاب نيز مقوله اي ديني است و قداست دارد ولي اگر در گردونه اجبار و تهديد افتاد، قداست خود را از دست مي دهد، براي همين است كه دولت متعهد انجام تكاليف مردم نيست. فاضل ميبدي معتقد است: اگر تكاليف ديني، سياسي و دولتي شوند، چون مردم در برابر دولت واكنش هاي متفاوتي از خود نشان مي دهندممكن است اقبال و ادبار آنان به همراه واكنش ها باشد. اگر با دولتي از سر لجاجت وارد شوند با تكاليف ديني هم از سر لجاجت وارد مي شوند. و اين خطرناك است. در عين اين كه در جامعه ديني، دولت و سياست بايد ديني باشد ولي بايد تكاليف شرعي مردم را به عهده خود مردم گذاشت. بنابراين همانطور كه رضاخان نتوانست بازور حجاب را از سر مردم بگيرد، با زور هم نمي توان اين ارزش ديني را برجامعه تحميل كرد. تنظيم: مريم غفاري