Hamshahri corpus document

DOC ID : H-791120-50721S1

Date of Document: 2001-02-09

نخستين حركت خودجوش بانوان خراساني در اعتراض به رژيم پهلوي علي عدالتي، محقق و پژوهشگر تاريخ انقلاب در استان خراسان در يك گفت وگوي اختصاصي با خبرنگار همشهري، براي نخستين بار پرده از راز اين حركت تاريخي برداشت. وي مي گويد: در جمع آوري اسناد و مدارك تاريخ انقلاب، هنگامي كه به مباني خيزش عظيم مردم مي پرداختم به اين نتيجه رسيدم كه حماسه بانوان خراساني در روز هفدهم ديماه سال 56 مي تواند نقطه آغازين حركت هاي بعدي باشد در حالي كه تاكنون از راهپيمايي طلاب حوزه هاي علميه قم در روز نوزدهم ديماه همان سال با اين عنوان ياد مي شده است. وي در تشريح اين ماجراي شيرين و خواندني مي گويد: همه ساله در روز هفدهم ديماه، مراسمي از سوي دستگاه طاغوت براي بزرگداشت كشف حجاب در سطح ميادين اصلي شهرهاي كشور برگزار مي شدكه در مشهد نيز نظير آن در ميدان شهدا (شاه يا مجسمه سابق ) برپا مي شد. در سال 1356 و پيش از فرا رسيدن چنين روزي دو اتفاق تاثر برانگيز كه يكي شهادت آيت الله سيدمصطفي خميني فرزند ارشد امام راحل در نجف اشرف و ديگري شهادت دكتر علي شريعتي در لندن بود، انگيزه اي براي برپايي برخي مجالس مردمي شده بود. در شهر مشهد كه به نوعي احساس نزديكي ويژه اي با شريعتي وجود داشت، دستگيري تعدادي از بانوان طلبه كه زيرنظر مرحوم آيت الله شيخ ابوالحسن شيرازي به تحصيل علوم ديني مشغول بودند و در اواخر تابستان همان سال به همراه دختر ايشان دستگير شده بودند و چند مورد ديگر، همه دست به دست هم دادند تا شاهد اين حركت برجسته و منحصربه فرد در روز هفدهم ديماه 56 باشيم. وي مي گويد: اوايل بامداد اين روز در منزل شهيد مهدي فرودي كه از سرداران بنام سپاه در دوران دفاع مقدس بود پرده اي توسط خواهر اين شهيد تهيه و نوشته شد با مضمون: ما زنان مسلمان خراسان، آزادي خواهران در بند را خواهانيم. به هرحال در اوايل صبح همان روز از نقاط مختلف شهر تعدادي از بانوان كه ازقبل هماهنگ شده بودند در مقابل حسينيه پزندگان در نزديكي ميدان بيت المقدس (فلكه آب سابق ) جمع شده و در اين محل براي آن كه شروع حركت و تجمع آنان كاملا عادي جلوه كند و حساسيت عوامل رژيم را برنيانگيزد توسط يكي از ذكر مداحان، مصيبت امام حسين (ع ) اجرا شد و چون آن روز مصادف با 27 محرم نيز بود اين موضوع كاملا طبيعي به نظر مي رسيد. در پايان اين مراسم نيز يكي از بانوان از جا برخاسته و با صداي رسايي مي گويد: امروز، اعتراض ما به دليل خيمه شببازي مراسم كشف حجاب و دستگيري تعدادي از خواهران ما توسط ساواك است. وي در ادامه مي افزايد: حدود ساعت 11 صبح جمع 200 نفري بانوان در مسير خيابان خسروي نو به سمت ميدان شهدا، پرده از قبل تهيه شده را باز نموده و بر فراز دستان نفرات جلوي صف مي گيرند. مردم كه تاكنون شاهد چنين صحنه اي كه تعدادي از بانوان چادري در ميان خيابان راهپيمايي كنند، نيز نبودند براي آن كه از علت اين حركت آگاه شوند مجبور بودند كه به مقابل راهپيمايان آمده و مضمون پرده را از مقابل بخوانند زيرا اين جمع درسكوت كامل راهپيمايي مي كردند. وي مي گويد: در طي مسير به سوي ميدان شهدا، تعداد ديگري ازبانوان مسلمان كه شاهد اين جريان بودند به جمع راهپيمايان پيوسته و كم كم بر تعداد آنان افزوده شد. تا نزديكي چهار راه شهدا به دليل غافلگيري ساواك از اين حركت انقلابي هيچ گونه اتفاقي نيفتاد اما به محض سر دادن شعار الله اكبر توسط بانوان، هجوم بي رحمانه ساواك به جمع تظاهركنندگان آغاز و تعداد 20 نفر از آنها توسط ساواك دستگير و به زندان زنان (در نزديكي دروازه قوچان فعلي ) منتقل مي شونددر اين محل از آنها مي خواهند كه براي تشكيل پرونده بدون حجاب عكس بگيرند كه با مخالفت و امتناع قاطع بانوان مسلمان مواجه مي شوند وبالاخره با ضرب و جرح زياد موفق به اين عمل تحميلي مي گردند. از ثمرات جالب توجه اين خيزش خودجوش آن كه براي نخستين بار مراسم بزرگداشت كشف حجابدر مشهد انجام نشد. همچنين تحريك احساسات ضد رژيمي مردم و كم رنگ شدن ترس و واهمه آنان از ساواك و دستگاه حاكمه از ديگر نتايج اين حركت تاريخي بود. وي مي افزايد: در تداوم اين حركت دو نفر از بانوان كه از بالاي يك پشت بام، مشرف به چهار راه شهداشاهد هجوم ساواك به راهپيمايان و ضرب و شتم زنان مسلمان بودند، شرح مشاهدات خود را به صورت دست نويس و پس از تكثيردر برگه ديگر 30 در ميان مردم و بويژه در حرم مطهر امام رضا ( ع )توزيع كردند كه بازتابوسيع و گسترده اي نيز به همراه داشت. به هر روز 3حال پس از اين جريان كه مصادف با روز بيستم ديماه يعني يك روز پس از خيزش 19 ديماه در قم بود مرحوم آيت الله شيخ ابوالحسن شيرازي در منزل مرجع تقليد شيعيان يعني مرحوم آيت الله سيدعبدالله شيرازي متحصن شده ودستگاه حاكمه را وادار به رهايي تدريجي بانوان در بند اين خيزش وديگربانوان زنداني مي كند و اين حركت به عنوان نخستين خيزش عمومي آن هم توسط بانوان مسلمان در تاريخ انقلاببه ثبت مي رسد.