Hamshahri corpus document

DOC ID : H-791116-50675S1

Date of Document: 2001-02-05

تفاوت بغي و جرم سياسي مجرمان سياسي ( بخش آخر ) اشاره در شماره نخست و دوم مقاله مجرمان جرم سياسي سياسي تعريف شد و ويژگي هاي رسيدگي به جرم سياسي و امتيازات مجرمان سياسي در نظام هاي سياسي و حقوقي مختلف مورد بررسي قرارگرفت. همچنين دو ديدگاه راجع به جرم سياسي و ادله هر دو ديدگاه در اين باره مورد بررسي واقع شد، در اين شماره، بغي و شرايط تحقق بغي در حقوق جزاي اسلام، دلايل تفاوت بغي و جرم سياسي و جرم سياسي و محاربه از نظرتان مي گذرد. گروه انديشه شرايط تحقق بغي در حقوق جزاي اسلام - 1 باغي مسلمان بايد باشد: پس قيام كننده كافر نمي تواند باغي محسوب شود. - 2 ايجاد شبهه و تاويل نادرست: پس اگر كسي با علم و آگاهي كامل، به مشروعيت و حقانيت حكومت، بر عليه آن طغيان كرد عنوان مجرمانه بغي را ندارد و بايد تحت عنوان ديگري مجازات شود. - 3 طغيان عليه حكومت عادل و مشروع: پس اگر بر عليه حكومت ناعادل و نامشروع قيام صورت گيرد بغي محقق نشده است. - 4 جدا شدن از حكومت: تا موقعي كه قيام كننده در درون حكومت اسلامي است و خود را كنار نكشيده، باغي محسوب نمي شود. - 5 قيام و طغيان در زمان جنگ صورت گيرد: پس قيام در زمان صلح مشمول عنوان بغي نخواهد بود. - 6 دارا بودن قدرت: اگر قيام كننده اي قدرت لازم براي مبارزه را نداشته باشد نمي تواند باغي محسوب شود. - 7 قيام بايد دسته جمعي باشد: پس قيام انفرادي نمي تواند طبق اين شرط بغي محسوب شود. - 8 جنگ و ستيز از سوي باغيان شروع شود: از سيره حضرت علي (ع ) مي توان استنباط كرد كه شرط سركوب و برخورد با باغيان، شروع جنگ از طرف آنهاست. - 9 به اندازه كافي با طغيان كنندگان بحث و مذاكره شود و دلايل اشتباه آنها تذكر داده شود: در غير اين صورت بغي تحقق نيافته است. بنابر اين براي تحقق بغي اين شرايط بايد جمع شود والا مشمول عنوان بغي نخواهد بود. دلايل تفاوت بغي و جرم سياسي - 1 بغي نه تنها جرم سياسي محسوب نمي شود بلكه جرم هم محسوب نمي شود. بغي يك عمل ممنوعه سياسي است كه عذاب اخروي شديدي را دامنگير مرتكبان آن مي كند. به همين دليل نوعا مبحث بغي در مباحث مربوط به جهاد در مباحث فقهي آورده مي شود و واضح است كه بحث جهاد ربطي به جرم، مجازات و مقررات كيفري ندارد. - 2 هيچ كدام از شرايط مذكور در تحقق جرم سياسي موضوعيت ندارد. يعني در تحقق جرم سياسي لازم نيست مثلا مرتكب مسلمان باشد و يا دسته جمعي باشد... - 3 در صورت تحقق شرايط بغي بغات سركوب مي شوند ولي مجازاتي براي فراريان يازخمي ها وجود ندارد. در حالي كه در جرم سياسي مرتكب در هر كجا و در تحت هر شرايطي كه باشد مجازات متناسب خود را دارد. با اين وجود باز گروهي از فقها و صاحبنظران برجسته حقوق اسلامي معتقدند كه بغي همان جرم سياسي و باغي همان مجرم سياسي است. ( ) 10 دليل آنان شباهتي است كه جرم سياسي با بغي دارد و آن تاثير و تقابل با قدرت سياسي حاكم است. جرم سياسي و محاربه محاربه در لغت به معناي جنگ و ستيز است و در اصطلاح محاربه عبارتست از ( )بيرون 11 آوردن سلاح يا اسلحه كشيدن در ميان مردم براي ايجاد هراس و وحشت، سلب امنيت، آسايش و آزادي مردم در تعريف محاربه فقها اختلاف نظر دارند، اما طبق نظر مشهور محاربه سه ركن اساسي دارد- 1 قصد ترساندن مردم - 2 علني كردن سلاح براي تحقق اين قصد پس محارب كسي است كه انگيزه و قصدي جز ايجاد رعب و وحشت مردم ندارد- 30 دارا بودن جنبه عمومي: پس اگر براي ترساندن يك نفر دست به اسلحه ببرد محارب نيست. با اين اوصاف مي توانيم بگوييم، جرم محاربه يكي از جرايمي است كه مي تواند در قالب عنوان كلي و عام جرم سياسي مورد بحث قرار گيرد. در مواقعي كه جرم سياسي با انگيزه ايراد صدمه و سرنگوني نظام همراه با آسيب رساندن به حقوق و آزادي هاي افراد جامعه صورت گيرد مي تواند منطبق با جرم محاربه باشد. پس رابطه جرم سياسي و محاربه از نسب اربعه منطقي عموم و خصوص من وجه است. بعضي جرايم سياسي ممكن است عنوان محاربه داشته و برخي نداشته باشند. پس، هر محاربه اي جرم سياسي و هر جرم سياسي محاربه نيست و بايد معتقد بود محاربه را نمي توان دقيقا همان جرم سياسي دانست. در واقع جرم سياسي و محاربه دو جرم متفاوت است كه در مواقعي خاص ممكن است كاملا منطبق بر هم باشد يعني انگيزه محاربه كاملا سياسي و متوجه نظام و تشكيلات سياسي باشد. ( ) 12 بدين صورت كه فردي با اعتقاد راسخ به ايجاد يك وضعيت اجتماعي و سياسي مطلوبتر و تنها براي منافع و مصالح جامعه و برقراري نظام اجتماعي و سياسي ويژه اي كه در نظر آنان حقوق و آزاديهاي اساسي افراد را به نحو كاملتر و مطلوبتر تامين مي كند، آشكارا دست به اسلحه مي برد و صدمه هايي هم به اموال عمومي وارد مي آورد يا موجب تضعيف وجهه نظام مي گردد، محاربه در صورتي كه حائز چنين شرايطي باشد قطعا مشمول عنوان جرم سياسي هم خواهد بود. مساله اي كه باعث شده است عده اي محاربه را همان جرم سياسي بدانند ارتباطي است كه محاربه ممكن است با قدرت و نظام سياسي حاكم داشته باشد و نيز تاثيري است كه جرم محاربه ممكن است در نظام سياسي و اجتماعي داشته باشد. به نظر مي رسد با دلايلي كه مطرح شد اين شبهه رفع مي شود. پانوشت ها: - 10 عبدالقادر عوده التشريع الجنايي الاسلامي قارنا بالقانون بيروت الوضعي: موسسه، الرساله - الطبعه العاشره 1989 ج اول ص 100 و- 101 سيد حسن مرعشي بغي يا جرم سياسي از نظر اسلام مجله، قضايي و حقوقي دادگستري شماره 3 بهار 71 ص 1 - 11 تجديدالسلاح لاخافه الناس. - 12 محمد جعفر حبيبزاده جرم محاربه وافساد في الارض در حقوق جزاي اسلامي پايان نامه فوق ليسانس حقوق جزا و جرم شناسي دانشگاه تربيت مدرس ص 122 و. 129