Hamshahri corpus document

DOC ID : H-791116-50670S1

Date of Document: 2001-02-05

چرا اهمال؟ كاري اهمال كاري از ديدگاه روانشناسي، به معناي به آينده محول كردن كاري است كه تصميم به اجراي آن گرفته ايم. به عبارت ديگر، كاري را كه بايد امروز انجام دهيم به فردا و فرداهاي ديگر موكول مي كنيم. البته، به تاخير انداختن كار در برخي مواقع طبيعي و منطقي است چرا كه، در بهتر انجام دادن كار موثر است; اما بطور كلي غالب تاخيرهاي انجام گرفته توسط ما، غيرمنطقي بوده اند كه پيامدهاي ناخوشايندي را نيز برايمان در پي داشته اند. اهمال كاري رفتاري نكوهيده است كه بتدريج در وجود انسان به صورت عادت در مي آيد و لازم است كه با آن مبارزه شود زيرا، افراد اهمال كار خود نيز به نامطلوب بودن كارشان اذعان دارند و همواره بواسطه اين عادت نامناسب در رنج و عذاب هستند. اين دسته از افراد همواره با دو احساس ناخوشايندي و بي ارزشي درگير هستند به عبارت ديگر، افراد اهمالكار علي رغم احساس لذت زودگذري كه بواسطه به تعويق انداختن كارها برايشان حاصل مي شود، پس از آن به فكر فرو رفته و در پي تحليل عملكرد خويش دچار ياس و نااميدي از خود مي شوند. ظهور عوارضي چون خستگي، سردردهاي شديد، بي خوابي، فشار خون و زخم معده در اين افراد، مويد اين امر مي باشد و گواهي است براينكه، آنها مي خواهند خودرا از رنج اهمال كاري شان نجات دهند. از آنجا كه هركس، براي اقدام به مسامحه كاري خويش دليل و يا بهتر بگوئيم دليل تراشي خاصي دارد، در اين قسمت، درباره انواع اين دليل تراشي ها به بحث پرداخته و سعي داريم براي هريك از آن موارد پاسخهايي قانع كننده و حتي المقدور هدايتگر ارائه نمائيم. اين امر بخصوص با توجه به ارتباط رفتار ظاهري با تصورات ذهني، به ما كمك خواهد كرد تا دريابيم پشتوانه فكري و ذهني اين افراد در اقدام به مسامحه كاري چه زمينه هايي مي باشد. شناخت اين زمينه ها ما را در راه ارائه پاره اي رهنمودهاي عملي، براي غلبه بر اهمال كاري ياري خواهد كرد. فهرستي از دليل تراشي هاي ارائه شده توسط اين افراد و پاسخهايي كه مي توان براي هريك ارائه كرد، از اين قرار است: ) 1 انجام وظيفه در حقيقت كاركردن تحت فشار است تاخير فشار را از بين مي برد و من مي توانم، آزادانه و آسان كارم را انجام دهم. پاسخ: تاخير نه تنها كارها را آسان نمي كند بلكه، دشواريهايي نيز بواسطه از دست دادن زمان و شرايط مساعد كنوني حادث مي شود. در واقع دير شروع كردن، مساوي است با زمان و فرصت محدود، عجله و شتابزدگي و همه اينها فشار بيشتري هستند كه بواسطه تاخير پديد آمده اند. ) 2 من اكنون نمي دانم چگونه كارم را درست و بي عيب انجام دهم. با تاخير، مي توانم درباره آن فكر كنم و راه درست انجام آن كار را بيابم. پاسخ: تنها هنگاميكه وارد كار مي شويم، خواهيم توانست براي انجام كار خود، راههاي مختلف را آزمايش كرده و به هرحال به نتيجه برسيم. در حاليكه اگر كار را شروع نكنيم، نه تنها با مجموعه شرايط آشنا نمي شويم كه وقت خود را نيز به خيالبافي مي گذرانيم. ) 3 من در انجام كار ترديد دارم زيرا ميلي در خود نمي بينم كه آن را انجام دهم. پاسخ: اشتباه ما اين است كه نمي توانيم با خود كنار بيائيم، اگر وظيفه ما انجام اين كار است، بهتر است واقع بين باشيم و ميل و انگيزه خود را نيز براي انجام كار بسيج كنيم. ) 4 دنيا كه به پايان نرسيده است اگر من اين كار را به تاخير بيندازم، طوري نخواهد شد. پاسخ: اگر كاري ارزش انجام دادن دارد، پس بهتر است همين حالا انجام شود. چه فرصتي بهتر از فرصت كنوني؟ است ) 5 انجام اين كار براي من بسيار آسان است. وقتي حال انجام آن را داشته باشم به آن مي پردازم. پاسخ: امكان دارد علي رغم اينكه ما در اين كار تسلط داريم، شرايط و اوضاع و احوال در آينده تغيير كند، حتي اگر شرايط آينده مساعدتر هم باشد، وقت را از دست داده ايم. منطقي نيست ميزان ريسك را در كارها افزايش دهيم. ) 6 يك بار كه كارم را درآخرين لحظات انجام دادم بسيار موفقيت آميز بود. پس چرا هميشه اين عمل را تكرار؟ نكنم پاسخ: هر چند يكبار موفق شده ايم، ولي چه تضميني است كه شرايط درآينده عوض نشود و احيانا مشكلي رخ ندهد. در عين حال، آيا اين تاخير، ارزش تنش و ناراحتي هايي را كه بواسطه عدم انجام كار تحمل مي كنيم،؟ دارد ) 7 اگر كارم را در آخرين لحظات انجام دهم باعث صرفه جويي در اوقاتم خواهد شد. پاسخ: آخرين لحظه ها همواره همراه با شتاب، عجله و نگراني است پس كار، را بموقع انجام بدهيم تا سلامت رواني ما خدشه دار نشود. ) 8 امروز كاري بهتر و لذت بخش تر در پيش دارم با از دست دادن آن، معلوم نيست فردا و فرداهاي ديگر چنين وضعي داشته باشم، پس همان بهتر كه كار امروز را به وقت ديگري موكول كنم. پاسخ: احتمال دارد كه اوقات مطلوبتر و كارهاي خوشايندتري در آينده برايمان پيش بيايد. در صورت عدم انجام كارهاي كنوني از آنها محروم خواهيم شد. ) 9 من دوست دارم كارم را هرچه زودتر انجام دهم ولي همه شرايط لازم براي انجام آن، هم اكنون در اختيارم نيست. پاسخ: وارد كار شويم، شرايط كار را تحليل كنيم. به مرور خواهيم ديد كه آنچه مي پنداشته ايم، فقط زائيده تصورات ما بوده است. ) 10 اين كاري است كه سالها آن را انجام داده ام و تقريبا از آن خسته شده ام پس ديگر، ميلي به انجام آن ندارم. پاسخ: مسلما اين همه سال انجام آن كار، ما را مسلط تر و بامهارت تر ساخته است، پس سعي كنيم كارمان را با نوآوري همراه سازيم، بجاي اينكه آنرا رها كرده و انجام ندهيم. ) 11 كسي اهميت نمي دهد كه من اين كار را انجام بدهم يا نه، پس من آن را كنار مي گذارم. پاسخ: آيا براي خود كار مي كنيم يا براي؟ ديگران هيچگاه احساس رضايت و خشنودي شخصي و دروني ناشي از انجام يك كار مفيد را، به اين تصورات نامناسب نفروشيم. اكنون با عنايت به يازده مورددليل تراشي فوق مي توان، دلايل اساسي مسامحه كاري افراد را در هشت سطح طبقه بندي نمود: - 1 عدم مهارت كامل در انجام كار. برخي از ترس به تاخير افتادن و اينكه نتوانند كارشان را در موقع مقرر انجام بدهند، كار خود را به عقب مي اندازند. - 2 بي حالي و بي رمقي. برخي به واسطه آن كه نمي خواهند در موقعيتي سخت و تحت فشار قرار گيرند، كار خود را به تاخير مي اندازند. در واقع راحت طلبي، مانع انجام به موقع كارهايشان مي شود. - 3 كمال گرايي افراطي. برخي از آن مي ترسندبه واسطه انجام ناقص كار در معرض تهديد، آبروريزي و حتي رسوايي قرار گيرند. - 4 شرايط نامساعد بدني. عده اي نيز به دليل بزرگ جلوه دادن بيماري و احيانا خستگي ذهني، نمي توانند كار خود را شروع كرده و انجام دهند. - 5 دستيابي به لذت عده اي آني لذت و خوشي موقتي حاصل از به تعويق انداختن كارها را، به لذت عميق ناشي از اتمام كار ترجيح مي دهند. هر چند، اين خوشي آني، لحظه اي و زودگذر است. - 6 عده اي آسان گيري به طور منطقي يا غيرمنطقي كار خود را آسان پنداشته و معتقدند، به واسطه مهارت و سرعتي كه در انجام آن كار دارند، هر زمان كه اراده كنند، مي توانند كار را خيلي سريع انجام دهند. - 7 به تعويق انداختن عمدي كار. عده اي با ظاهر منطقي معتقدند، مي توانند كار خود را در زمان ديگري انجام دهند و در حال حاضر از وقت خويش براي انجام كارهاي مهمتر استفاده كنند. در حالي كه هيچگاه به سراغ انجام آن كارهاي مهم نمي روند. - 8 پنهان بودن عملكرد. عده اي هم كار خود را به تعويق مي اندازند چون معتقدند، كسي آنهارا نخواهد ديد و شماتت نيز اين نمي شوند دسته از افراد، هنوز در حال و هواي دوران كودكي بسر مي برند. علاوه بر آنچه گفته شد، فراموش كاري، عادت كردن به مسامحه كاري، لجبازي با كساني كه وظيفه اي را براي شخص تعيين نموده اند و باورهاي غلط در خصوص تواناييهاي فكري و جسمي خويش نيز، از جمله انواع ديگر، دلايل مسامحه كاري افراد تلقي مي شوند. رهنمودهايي براي رهايي از اهمال كاري ) 1 اساسي تري چاره براي درمان اهمال كاري روي آوردن به كار و كوشش است. بايد سعي كنيم روند شناخت خود را از موضوع مورد نظر، تغيير داده و با بررسي مجدد آن، بر اساس شيوه تفكر منطقي به استراتژي جديدي در برخورد با مسائل دست پيدا كنيم. به عبارت ديگر به جاي اهمالكاري بايد منطقي باشيم و خود را گول نزنيم. بايد بپذيريم، به تاخير انداختن كارها موقتا ما را راضي مي كند ولي خيلي سريع ناراحتيهاي مختلف، ما را احاطه خواهند كرد. بنابر اين بايد از شخص اهمال كار پرسيد، تنفر تو ازكار كردن بيشتر است يا از نتايج ناخوشايند اهمال؟ كاري ) 2 خود را دست كم نگيريم. خودكم بيني از جمله عوامل اساسي موثر در اهمال كاري است. شخص، خود را بي دست و پا تصور مي كند و از اين جهت احساس خود كم بيني به او دست مي دهد. هرگز با اين طرز تفكر نمي توانيم از توانائيها و امكانات خود استفاده كنيم. توصيه اساسي اينكه به جاي تكيه بر چند مورد عدم موفقيت احتمالي به پيروزيها، موفقيتها، استعدادها و تواناييهاي متعدد ديگري كه داريم، فكر كنيم و به خود ايمان داشته باشيم. ) 3 كم طاقت نباشيم. كم طاقتي شديدا به فلسفه فرد در زندگي بستگي دارد. اگر معتقد باشيم كه بايد هر آنچه را كه دوست داريم بي كم و كاست به دست آوريم، ولي علي رغم همه تلاشهايمان به همه آنچه آرزو داريم نمي رسيم، حوصله و تحمل خويش را به سرعت از دست بنابر مي دهيم اين، شايسته آن است كه بپذيريم، زندگي فراز و نشيبهايي دارد و ما بايد زندگي را با تمام چهره هاي زشت و زيباي آن بپذيريم. قبول اين امر ميزان تحمل و طاقت ما را قوت مي بخشد. پذيرش اين نظر ما را در انجام كارهايمان، هر چند هم كه مشكل باشند، ياري خواهد داد. ) 4 به جاي لذت آني و زودگذر به دنبال دستيابي به لذت عميق و پايدار اهمالكاران باشيم به دنبال لذت آني هستند، اما كساني كه منطقي فكر مي كنند ناراحتيهاي اكنون را مي پذيرند تا به آسايش بعدي دست پيدا كنند. بايد بياموزيم و از عمق وجود تجربه كنيم كه انجام به موقع كارها و راحتي و آسودگي فكري و جسماني حاصل از آن، از هر نوع لذت احتمالي ناشي از تعويق كارها، بيادماندني تر و شيرين تر است. ) 5 ياد بگيريم علي رغم اينكه انگيزه مثبتي براي كار نداريم، آن را انجام بدهيم. از آنجا كه زندگي هم زشتي دارد و هم زيبايي، بسياري از مواقع علي رغم ميل دروني مان، بايد كار را شروع كنيم و مطمئن باشيم، انجام خوب و دقيق هر كاري خودش، انگيزه اي قوي براي پيگيري آن ايجاد خواهد كرد. ) 6 لازم نيست منتظر بمانيم تا همه شرايط مساعد براي كار فراهم شود. سعي كنيم كار را در سطح معمولي آن شروع كنيم. بپذيريم از همه افراد انتظار كار عالي نمي رود. مهم فقط انجام دادن كار است حال چه بهتر كه كار، عالي هم انجام هيچگاه شود از ترس اينكه مبادا كاري رادر سطح عالي انجام ندهيم، خفت مسامحه كاري در خصوص آن را به جان نخريم. ) 7 به دنبال محبوبالقلوب بودن نباشيم. سعي كنيم كار را تنها از آن جهت كه ذاتا بر لزوم انجام آن ايمان داريم، انجام با بدهيم اراده شخصي و تصميم گيري خودتان كار را انتخاب و انجام بدهيد. چه بسا كساني كه به دنبال تشويق و تمجيد از سوي آنها هستيم، معيارهايشان را تغيير بدهند و يا حتي ما را نبينند و درك نكنند. به عبارت ديگر تاآنجا ديگران را محترم شماريم كه شخصيت ما خدشه دار نشود. ) 8 براي انجام يا عدم انجام كارها در موعد مقرر به خود پاداش داده و يا خود را تنبيه كنيم. اگر خود را موظف به انجام آنچه تعيين كرده ايد مي دانيد، در قبال انجام دقيق كارها، به خود فرصتهايي براي تفريح و سرگرمي بدهيد و يا در بالعكس، صورت عدم انجام كارها، خود را مقيد كنيد كه به نوعي، خود را از امكاناتي از جمله تفريح، پول توجيبي، ديدن تلويزيون و... محروم كنيد. ) 9 براي انجام هر كاري زمان و وقت تعيين كنيم و در موعد مقرر آن كار را انجام بدهيم، براي اين منظور كارهايمان را در تقويم يا سررسيد بنويسيم، سپس در موعد مقرر مجموعه كارهاي پيش روي خود را فهرست كرده و آنها را به ترتيب اولويتي كه دارند، به موقع انجام دهيم. ) 10 براي انجام آن دسته از كارهايي كه معمولا دچار مسامحه كاري شده ايم، ازروش جزء به جزء ياطرحهاي زماني كوتاه مدت استفاده كنيم. اين روشها به ما كمك مي دهند تا اولا هر زمان كه قصد ادامه كار را داشته باشيم، بتوانيم حجم محدودي از آن كار را انجام دهيم (بخاطر بسپاريد كه كار كردن به مراتب بهتر از بيكار بودن است ) و ثانيا زمان، براي ادامه يا اتمام كار در دست خود ما مي باشد كه ادامه دهيم يا اينكه ادامه كار را به زمان ديگري موكول كنيم. ) 11 شايد اهمال كاري ما در محيطهاي خاصي بيشتر بروز مي كند. بطور مثال، در محيطي كه تلويزيون روشن است و يا شلوغ مي باشد، براي انجام كارهاي تحصيلي مان دچار اهمال كاري مي شويم. ) 12 با كساني كه كارهاي خود را به موقع انجام مي دهند شريك و هم پيمان بطور شويد مثال، اگر شما مشغول تحصيل هستيد، با دوستاني كه در اين كار جديت دارند، طرح دوستي بريزيد و با هم طي برنامه اي مشخص، كارهاي مدرسه ودانشگاه را انجام داده و دنبال كنيد، اين امر شما را موظف مي كند، بخاطر معرفي نشدن، به عنوان فردي نامرتب و خدشه دار نشدن شان و مرتبه اجتماعي تان كارها را به موقع انجام بدهيد. هر چند مي توان، موارد ديگري را نيز جهت يادآوري در اينجا بيان كرد ولي با، يك تذكر مطلب را به پايان مي رسانيم و آن اينكه، اهمال كاري يك شبه در شما ايجاد نشده است كه يك شبه نيز از وجود شما رخت بربندد پس، حوصله داشته باشيد و با اعتماد و اطمينان به خود، راه درست غلبه بر آن را پيش گيريد. موفق باشيد. دكتر مهدي سبحاني نژاد عضو هيات علمي دانشگاه شاهد