Hamshahri corpus document

DOC ID : H-791111-50621S4

Date of Document: 2001-01-31

نمي شود ما زحمت بكشيم ديگران بهره برداري كنند گفت وگو با استاد محمد موسوي نوازنده بنام ني درآمد; استاد محمد موسوي براي اهل موسيقي چهره اي شناخته شده است. ني نواز متبحري كه در تاريخ موسيقي معاصر ايران جايگاهي شايسته و درخور اعتنا دارد. صلابت و قدرت وي در نوازندگي و نفس پر و توانمندش استقلال و هويتي خاص به نوازندگي اش بخشيده برهمه است اينها بيفزاييد، ذهن خلاق و سرشار از ملوديهاي بكر ايراني كه از وي بداهه نوازي بي همتا در ني ساخته است. موسوي در سال 1325 در اهواز متولد شد و موسيقي را چنانكه خود مي گويد، خودساخته دنبال كرد. وي ابتدا به ويلن و آموختن اين ساز روي آورد. تا اينكه... گفت وگو از: الف - نجوا ... روزي كنار راديو نشسته بودم كه صداي سازي را شنيدم. ابتدا گمان بردم كه ويلن است، اما هنگامي كه بخشهاي بم صداي ساز پخش شد، فهميدم سازي عجيب و رويايي است كه تاكنون صدايش را نشنيده بودم. گوينده، نام نوازنده را استاد حسن كسايي معرفي كرد. * از همان زمان با آقاي كسايي آشنا؟ شديد - از آن زمان مفتون اين ساز شدم و ويلن را كنار گذاشتم. * با استاد كسايي هم ديداري؟ داشتيد -وقتي نزد استاد كسايي رسيدم با صداي پر و پهلوان پسندانه اش پرسيد: پهلوي چه كسي كار؟ كرديد پاسخ دادم: در خوزستان ني نوازي وجود ندارد و من با خريد يك ني و گوش كردن به ساز شما از راديو كار مي كردم و ايشان از نواختن من احساس تعجب كرد. * به نظر شما استاد كسايي در ساز ني چه تحولاتي به وجود ؟ آورد - سازي كه در ميان عامه مردم خوار و خفيف بود و از آن به عنوان ساز چوپاني نام برده مي شد، چنان بركشانيد كه جزو سازهاي سلو (تكنوازي ) اركستر قرار گرفت. به نظر من كار آقاي كسايي انقلابي بي نظير در ني و نوازندگي اين ساز بود. جالب توجه اينكه ساز ني ساز سادات است، شما توجه كنيد كه اكثر نوازندگان شاخص اين ساز، همانند مرحوم كسايي سيد بودند. * اگر امكان دارد درباره كارهاي استاد كسايي اندكي تفصيلي تر سخن؟ بگوييد - آقاي كسايي لطافت و زيبايي را در نوازندگي ني، به حدكمال رساندند. پيش از ايشان صداي ني خش دار و پراز سروصداي هوا و محيط بود، اما با آمدن ايشان از، ني صدايي شفاف و صاف به بيرون تراويد. يادم مي آيد كه مرحوم بنان درباره ساز استاد كسايي خاطره اي را تعريف كردند. ايشان مي گفتند: در منزل آقاي نامي بوديم و من از پله ها به پايين مي رفتم. وقتي به پله پايين رسيدم صداي ساز ني آقاي كسايي را براي نخستين بار شنيدم، بي اختيار برروي پله نشستم و چنان تحت تاثير قرار گرفتم كه يادم رفت غلامحسين بنان هستم. * آقاي كسايي درساختمان ساز هم تغييري ايجاد؟ كرد - نه! در ساختمان ساز تغييري به وجود نياورد، اما توانست براي ني كوكهاي تازه اي چون لاكوك (كوك دياپازن ) سل، كوك، فاكوك و مي كوك ابداع كند. * كدام يك از كوكها بيشترين كاربرد را دارد و نوازنده با آن احساس رواني و راحتي بيشتري؟ مي كند - فاديز بسيار خوب است و در اين كوك به نوازنده فشاري نمي آيد و صداي ساز رسا، خوب و طبيعي است. * كدام يك از دستگاههاي موسيقي از بقيه مشكل تر؟ است - چهارگاه و ماهور و راست پنجگاه كه تا قبل از استاد كسايي كسي اين دستگاه ها را با ساز ني ننواخته بود * فعاليتهاي جدي شما در موسيقي از چه سالي شروع؟ شد - از سال 1346 كه در تالار وحدت با آقاي محمد حيدري (نوازنده سنتور و آهنگساز ) همكاري كردم. البته مرحوم عبادي بنده را به ايشان معرفي كردند و از جمله افرادي بودند كه در موفقيت من سهم بسزايي داشتند. * شما از جمله نوازندگاني هستيد كه عمده اجراهايتان بر ساختار بداهه استوار است، آيا براي اجراهايتان طرحي از پيش آماده؟ شده داريد - خير! تنها نام برخي از قطعات راكه مي خواهم اجرا كنم برروي كاغذي مي نويسم و سپس به اجراي برنامه مي پردازم. براي نمونه در سه شبي كه به اجراي دستگاهي همانند شور مي پردازم، اجراي چهار مضرابها و قطعات و گوشه ها، در هر شب با شب ديگر تفاوت دارد. * آيا ني تواناييهاي كار اركستري (به صورت جمعي ) را؟ دارد - بله. اما تاكنون از ني در كار جمعي كمتر استفاده شده است و عمده كارها به صورت سلو ( تكنوازي ) نوشته و اجرا شده در است كار اركستري هم كمتر نوازنده ني اي وجود دارد كه بتواند، توانايي هاي آقاي حسن ناهيد را داشته باشد. * آيا تاكنون كار اركستري انجام؟ داده ايد - با اركستر مجلسي تلويزيون چند كار آقاي بيگلري پور را نواخته ام. * چرا چند سالي است كه برنامه و كنسرت خاصي در صحنه اجرا؟ نمي كنيد - چون آنهايي كه براي ما برنامه ترتيب مي دهند، به قراردادهاي خودشان پاي بند نيستند. يعني *؟ چه - براي نمونه در قرارداد قيد شده است كه نوار و فيلم اين اثر ( صحنه اي ) متعلق به صاحب اثر است، اما قبل از آنكه كار به دست خودمان برسد، از تلويزيون جام جم سر در مي آورد. * در هر حال وقتي دوربين به روي صحنه مي آيد، شما مي توانيد از نوازندگي امتناع؟ كنيد - آنها مي گويند كه از فيلم مي خواهيم سه دقيقه خبر پخش كنيم. اما چند روز بعد مي بينيم كه نيم ساعت تا 45 دقيقه از برنامه، آن هم با اعلام قبلي از جام جم پخش مي شود. * شما چگونه مطلع؟ شديد - ماه زير ابر نمي ماند. برادرم كه در اروپا است كپي كار را برايم فرستاد و گفت كه چند روزقبل نيز اعلام مي كنند كه در فلان ساعت اجراي ني آقاي موسوي پخش مي شود. * در مقابل چه؟ كرديد - نزد آقاي مهاجراني رفتم و قضيه را برايشان تعريف كردم كه چند روز بعد ايشان استعفا دادند. * شايد شخصي با دوربين كوچكي و به صورت غيرمجاز و به دور از چشم ماموران تالار فيلمبرداري كرده؟ باشد - اما فيلمي كه من نسخه اي از آن دارم با دوربين هاي حرفه اي و از چند زاويه است و آنها -مسئولان تالار وحدت و مركز موسيقي - قول داده بودند كه فيلم را براي بايگاني و نگهداري در آرشيولازم دارند، اما اينكه چگونه سر از سازمان صدا و سيما درآورد، الله اعلم! * حال مگر پخش كارتان از صدا و سيما اشكال؟ دارد - نه! اما بايد حق و حقوق ما را نيز در نظر بگيرند. اين نمي شود كه ما زحمت بكشيم و عرق بريزيم و ديگران بهره برداري كنند. * الان چه؟ مي كنيد - بيكار نشسته ام و حقوق بازنشستگي صداوسيما تنها درآمد من است و البته درآمدي هم از چند اجراي خارج از كشور داشته ام.