Hamshahri corpus document

DOC ID : H-791018-50417S1

Date of Document: 2001-01-08

راهي كه كتاب پيمود نگاهي گذرا به برنامه و سياست هاي وزارت ارشاد در حوزه نشر در دوره وزارت دكتر صنعت مهاجراني، نشر كشور شاهد تحولاتي بود كه در گفته ها و نوشته ها كمتر به آن توجه شده است. اقداماتي كه در اين مدت از سوي وزارت ارشاد انجام گرفت، به گونه اي بود كه سرمايه گذاري در زمينه انتشار كتاب را افزايش داد و ناشران نيز با امنيت بيشتري به ادامه كار پرداختند. به طور خلاصه اقدامات انجام گرفته و نيز برنامه هاي اجرا شده در اين دوره را مي توان در محورهاي زير بررسي كرد: - 1 خريد كتاب از ناشر وزارت ارشاد كه زماني قبل از انتشار كتاب از ناشران حمايت مي كرد، در تصميمي اين حمايت ها را متوجه بعد از انتشار ساخت. اعطاي كمك هاي مختلف به اشخاص و صنوف موثر در چرخه توليد، در قبل از انتشار كتاب هميشه اين دغدغه را به همراه داشت كه كمك ها در حوزه كتاب به جريان نيفتاده و خارج از آن به كار گرفته شود. اين موضوع منجر به اين تصميم شد كه كمك ها به دوره پس از انتشار كتاب منتقل شود و مهمترين اقدام در اين زمينه خريد كتاب از ناشران بود. خريد كتاب، معناي حمايت از ناشر و در مجموع صنعت نشر را داشت و چون اين كمك پس از انتشار كتاب انجام مي گرفت، وضعيت كتاب را رونق بخشيده و امكان هرز رفتن حمايت ها را از ميان مي برد. خريد كتاب از ناشران دستاوردهايي ديگر نيز داشت; كتابخانه ها را صاحب كتاب، آن هم كتابهاي روز مي كرد، زيرا ارشاد پس از خريد كتابهاي تازه منتشر شده، آنها را به كتابخانه ها ارسال مي كرد. همچنين ناشران با فروش كتاب خود امكان برنامه ريزي درازمدت را به دست مي آوردند چراكه خريد كتاب توسط ارشاد - به عنوان يك برنامه ثابت - امكان برنامه ريزي طولاني مدت را فراهم مي آورد و ناشر با توجه به آينده قابل پيش بيني سرمايه خود (البته به طور محدود ) مي توانست عرصه فعاليت را گسترش دهد. با توجه به تاثير پر اهميت خريد كتاب بر وضع ناشران، اين قشر نسبت به آن حساسيت خاصي دارند. زماني كه خريد كتاب در اواخر سال 1378 براي مدت چند ماه قطع شد ناشران و تشكل هاي مربوط به آن با ارسال نامه به رئيس جمهور خواستار از سرگيري خريد كتاب شدند كه اين موضوع نشان دهنده اهميت اين برنامه در بهبود وضع ناشران است. - 2 معافيت مالياتي ناشران موضوع معافيت مالياتي ناشران به سالها پيش و به دوران وزارت سيد محمد خاتمي در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي از برمي گردد آن سالها تا اواخر مجلس چهارم اين بحث همچنان وجود داشت كه ضروري است ناشران با توجه به مشكلات مالي فراوان از پرداخت ماليات معاف باشند. مجلس چهارم در آخرين روز از فعاليت خود كليات اين طرح را تصويب كرد كه مجلس پنجم نيز با بررسي اين طرح به كليات آن راي مثبت داد و جزئيات آن را به جلسات ديگر موكول كرد. در فعاليت اين باره، وزير ارشاددر بيان نتايج و دستاوردهاي اين طرح و توجيه نمايندگان مجلس حائز اهميت بود. - 3 صندوق اهل قلم نويسندگان، مترجمان و در مجموع پديدآورندگان آثار مكتوب از جمله اقشاري هستند كه مشكلات اقتصادي همواره آنها را در تنگنا قرار داده است. تشكيل صندوق اهل قلم كه به منظور اعطاي وام به اين گروه انجام گرفت، توانست بخشي از اين مشكلات را برطرف كند. از نزديك به دوسال پيش خبر تاسيس صندوق اهل قلم مطرح شد كه بالاخره در دو سه ماه اخير راه اندازي و به تعدادي از اهل قلم، وام اعطا شد. اين صندوق كه حاصل توافق بانك رفاه كارگران و وزارت ارشاد است، با تعيين سقف دوميليون تومان خواهد توانست نقطه آغازي براي حمايت گسترده تر از نويسندگان و مترجمان باشد. - 4 مجوز دائم نشر از دغدغه هاي عمده ناشران، حتي ناشران پرسابقه و فعال، آن بود كه مجوز يكساله و موقت آنها در تمديد دوباره دچار مشكل از شود آنجا كه همه مجوزها يكساله صادر مي شد و با پايان اين مدت ناشر موظف به تمديد مجوز خود بود، اين نگراني وجود داشت كه با تغيير سياست هاو مديريت ها ضوابط صدور مجوز نشر تغيير يافته و مجوزها تمديد نشوند. اين موضوع سبب مي شد كه امنيت شغلي ناشر با نوعي تزلزل روبه رو شود و اين صنف خود را در نوعي بي ثباتي شغلي ببيند. صدور مجوز دائم نشر براي ناشراني كه شرايط لازم را دارند نوعي امنيت شغلي و اقتصادي را به همراه آورد كه امكان سرمايه گذاري و برنامه ريزي طولاني مدت را ميسر مي ساخت. طبيعي است فقدان ثبات در مجوز نشر، ناشر را از برنامه ريزي كلان و درازمدت برحذر مي ساخت و بنابر اين دائمي شدن اين مجوز ناشران پركار و فعال را به آينده اميدوار مي ساخت. - 5 صدور مجوز چاپ كتاب در استان ها ناشران شهرستاني براي دريافت مجوز چاپ كتاب بالاجبار بايد كتاب خود را به تهران فرستاده و كتاب در مركز مميزي مي شد. از اقدامات انجام گرفته در دوره مهاجراني، صدور مجوز كتاب در مراكز استانها بود كه صرفه جويي در هزينه و زمان از جمله نتايج آن گاه بود اتفاق مي افتاد كه يك كتاب از آنجا كه به زبان محلي نوشته شده است، مدت طولاني در تهران باقي مانده و امكان بررسي آن وجود نداشته باشد. علاوه براين در برخي موارد ناشر يا نويسنده براي اعتراض به راي اداره چاپ و نشر مجبور به حضور در تهران مي شد كه اين موضوع نيز باعث تلف شدن وقت و بالا رفتن هزينه ها مي شد. به هر تقدير صدور مجوز چاپ كتاب در استانها، علاوه بر تمركززدايي و كاهش حجم كار در تهران، ناشران و نويسندگان شهرستاني را به لحاظ اقتصادي بهره مند مي ساخت. - 6 عدم مميزي چاپ دوم كتاب پيش از وزارت مهاجراني، كتابي كه به چاپ دوم مي رسيد نيازمند مميزي دوباره بود. كتابي كه براي چاپ اول مميزي شده و مجوز دريافت كرده بود براي تجديد چاپ نيازمند مميزي بود كه خود تبعات ناخوشايندي به همراه داشت. قبل از هرچيز اين عمل حكايت از فقدان ثبات در ضوابط نشر كتاب داشت كه مي توانست كتاب داراي مجوز را براي چاپ دوم با مشكل مواجه سازد. اين موضوع، نويسنده، مترجم و ناشر را دچار نوعي بي اعتمادي نسبت به آنچه وجود داشت مي كرد و علاوه برآن به نگراني آنها در خصوص چاپ بعدي مي افزود. صدور مجوز دائمي كتاب توانست ثباتي را ايجاد كند كه براي ادامه فعاليت ناشر و پديد آورنده امري الزامي است. در كنار اين برنامه ها كه رئوس فعاليت هاي انجام گرفته در دوره مهاجراني و در حوزه نشر كتاب بود، سياست هاي ديگري نيز در پيش گرفته شد كه گام موثري در بهبود وضع نشر كشور به شمار مي رود. تشكيل شوراي مشورتي ناشران به منظور بررسي مسايل نشر و نيز چگونگي افزايش مشاركت ناشران در برپايي نمايشگاه بين المللي كتاب تهران، واگذاري امور مربوط به واردات و توزيع كاغذ به تعاوني هاي نشر كشور و درخواست از تشكل هاي صنفي نشر به منظور ارائه پيشنهاد در باره مسائلي چون قانون نشر از جمله برنامه هايي است كه در دوران وزارت دكتر مهاجراني به انجام رسيد. ناشران و پديدآورندگان آثار مكتوب اين انتظار را دارند كه وزير جديد ارشاد بتواند با تداوم اين روند، نشر كشور را از مشكلاتي كه هم اكنون با آن مواجه است رهانيده و ناشر يا اهل قلم را با اطمينان به ادامه كار خود اميدوار سازد. محمد بجنوردي