Hamshahri corpus document

DOC ID : H-791013-50373S2

Date of Document: 2001-01-03

امتحانات دونوبتي، فرصتي بهينه براي اصلاح نظام ارزشيابي تحصيلي بر اساس تصويب دبيرخانه شوراي عالي آموزش و پرورش، از سال تحصيلي آينده ( ) 8180 آيين نامه جديد امتحانات دونوبتي در كليه مدارس ابتدايي و راهنمايي تحصيلي به اجرا گذاشته مي شود. در سال تحصيلي جاري نيز در كليه مدارس ايراني خارج از كشور و بسياري از مناطق و شهرستانها از جمله تمامي مناطق آموزش و پرورش شهر تهران اجرا مي شود. به طور قطع در صورت توجه به رويكردهاي نوين در ارزشيابي تحصيلي به منظور پايدار ساختن امر يادگيري و عنايت ويژه به ارزشيابي هاي مستمر، فعاليتهاي خارج از كلاس، بهينه بودن و بهنگام بودن تكاليف از جمله مواردي است كه مي تواند در پيشرفت آموخته هاي دانش آموزان و ارزشيابي صحيح گام موثري به شمار آيد. نگاهي به وضعيت و جايگاه فعلي امتحانات به تعبير يكي از دست اندركاران تعليم و تربيت، امتحانات، سفره هميشه باز آموزش و پرورش است. به طوري كه كار اصلي آموزش و پرورش برگزاري امتحانات شده است: خرداد، مرداد، شهريور، مهر، ثلث اول، نوبت اول، ثلث دوم و الي آخر. اين امر مستلزم هزينه بالايي نيز بوده و قسمت اعظمي از بودجه آموزش و پرورش را به خود اختصاص مي دهد. از سويي برگزاري اين امتحانات، به نحوي از انحاء موجب كاهش زمان آموزش در مدارس نيز مي شود كه اجراي طرح جديد مي تواند با كاهش زمان امتحانات، زمان آموزش را افزايش دهد. به وسعت گستردگي زمان امتحانات، متقابلا خانواده ها نيز درگير اين امر بوده و امكان برخي برنامه ريزيها در سطح خانواده از آنان سلب مي شود. امتحانات بايد وسيله اي باشد در خدمت آموزش مطلوبتر، اما در حال حاضر، اين آموزش است كه در خدمت امتحانات است و امتحانات همه چيز را تحت الشعاع خود قرار مي دهد. حساسيت روي نمره امتحان از طرف والدين و مدرسه با برگزاري امتحانات مكرر در دانش آموزان، موجب اضطراب بسيار شده، به طوري كه دانش آموزان بعد از امتحان نفس راحتي كشيده و گويا امتحان به منزله پاك كن ذهن آنان بوده است; زيرا يادگيري در دانش آموزان پايدار نبوده و آموخته هايش صرفا براي امتحان بوده كه با انجام آن گويا كوله بار سنگيني را بر زمين نهاده است. همان طوري كه گفته شده در حال حاضر اصل، امتحان است و چنانچه دانش آموزي در پايان سال به هر دليل موجهي نتواند در امتحان خرداد شركت كند، كليه فعاليتهاي سالانه او ناديده گرفته مي شود و مي بايستي در امتحانات شهريور ماه شركت نمايد. اصل قرار گرفتن امتحانات موجب شده است تا اولياء و حتي برخي معلمان بر اين باور باشند كه اگر امتحان نباشد، درس خوانده نمي شود و با همين تفكر است كه آموزش وسيله و امتحانات هدف تلقي مي شود. فرصتهاي حاصله از اجراي امتحانات دونوبتي بديهي است براي اصلاح و كيفيت بخشي در هر امري، صرف تغيير نام، حل مشكل نمي كند، بلكه تغيير در روش و سيستم است كه اصلاحات و بهبود را به دنبال خواهد داشت. لذا در مورد امتحانات نيز نبايد به تغيير سه ثلث به دو نوبت اكتفا كرد، بلكه تغيير نگرش در سيستم نظام ارزشيابي تحصيلي فعلي ضروري است و بر دست اندركاران نظام آموزشي، اولياء و ساير اركان جامعه است كه با كاربستهاي موثر موجبات شكوفايي هر چه بيشتر استعدادها و ايجاد زمينه خلاقيت در دانش آموزان را سبب شوند. در كنار اهداف پيش بيني شده براي امتحانات دونوبتي، مي توان براي نيل به اهداف زير با راهكارهاي مناسب گامهاي موثرتري برداشت: - 1 به تعلم و يادگيري در دانش آموزان عمق بخشيده و ماندگاري و پايداري آموخته ها در دانش آموزان مد نظر باشد. - 2 با اهميت دادن به فعاليتهاي خارج از كلاس زمينه شكوفايي هر چه بيشتر استعدادها و بروز خلاقيت ها فراهم گردد. - 3 با همزماني امتحانات در مقاطع مختلف تحصيلي اعم از دبستان، راهنمايي، دبيرستان و حتي موسسات آموزش عالي، امكان برنامه ريزي مطلوب در تمام سطوح فراهم مي آيد و از اين لحاظ خانواده ها هم آرامش بيشتري مي يابند. - 4 با اهميت دادن به ارزشيابي تدريجي و مستمر ضمن برطرف كردن اضطراب در دانش آموزان، فرهنگ همواره دانستن در آنها نهادينه شده و يادگيري در حيطه هاي بالاتر آموزشي همچون تجزيه و تحليل تقويت مي شود. - 5 حذف شدن زمان نامناسب امتحانات ثلث دوم به جهت تداخل آن با ايام استقبال از سال نو كه غالبا خانواده ها درگير تمهيد مقدمات آن هستند، همچنين مفيد فايده قرار گرفتن زمان اول اسفند تا 15 فروردين كه تقريبا به تعطيلي آموزش مي انجامد. - 6 امكان تاثير دادن فعاليتهاي كلاسي و خارج از كلاس دانش آموزان در نمره نوبت دوم و بسياري از فرصتهاي طلايي ديگر در امر آموزش و پرورش با عملكرد خوب مدرسه، خانواده و جامعه فراهم مي آيد و در مجموع اين فعاليتها مي تواند به اصلاح نظام ارزشيابي تحصيلي كمك شاياني كند. از آنجايي كه عملكرد ما نشانگر اطمينان و قوت طرح است، لذا توصيه ها و راهكارهاي زير مي تواند موجبات بهينه شدن اين امر شود. الف: برخي فعاليتهاي مورد انتظار از سوي معلمان اهميت دادن به ارزشيابي مستمر و نهادينه ساختن پرسشهاي تدريجي در كلاس درس، به طوري كه دانش آموزان در هر زماني آمادگي ارائه آموخته هاي خود را داشته باشند، مانند كسي كه فن شنا را مي آموزد تا در هر زماني كه لازم آيد بتواند از آموخته خود استفاده كند. سوق دادن دانش آموزان به امر تحقيق و پژوهش و ايجاد بستر و فضاي مناسب جهت بروز و ابتكار در ايشان كه البته اين امر بايد با هدايت كامل معلمان و مربيان صورت گيرد، به خصوص در انجام آزمايشهايي كه مستلزم كاركردن با وسايل برقي و يا مواد شيميايي است، زيرا اين امر مي تواند براي دانش آموزان خطراتي را دربرداشته باشد. تحقيق بايد براي دانش آموزان ابتدايي حدود يك و حداكثر دو صفحه و براي دوره راهنمايي تحصيلي بايددو و يا حداكثر چهار صفحه باشد، به طوري كه موجب تحقيق زدگي در دانش آموزان نشود. ارائه تحقيقات و فعاليتهاي خارج از كلاس، جايگزين تكليف و مشق سنتي گردد نه آن كه در كنار همان روش قديمي، كارهايي اضافه تر از دانش آموزان خواسته شود. نحوه انتقال از وضعيت فعلي به وضعيت مطلوب، با تعديل و به تدريج صورت گيرد، به طوري كه موجب نهادينه شدن آن در دانش آموزان شود. ارائه تحقيقات و ساخت دست ساخته ها به دانش آموزان، مناسب درك و فهم آنها بوده و در انجام آن نيز ملاك تواناييهاي دانش آموز باشد و اهميت دادن به اين مساله كه پروژه كار خود دانش آموز باشد و در صورت لزوم اولياء فقط راهنماي تحقيق باشند. ضمنا مي توان هر چند گاه نمايشگاهي از بهترين كارها در مناسبتهاي مختلف مانند روز دانش آموز، دهه مباركه فجر و.. در كلاس و مدرسه تشكيل داد. ارجاع دانش آموزان به آموزش از راه مطالعه و گزارش نويسي و انجام بازديدهاي هدف دار و علاقه مند كردن آنها به كتابخواني. ب: برخي فعاليتهاي مورد انتظار از سوي مديران و مسئولين نظام آموزشي مديران محترم مي توانند با غني كردن كتابخانه، آزمايشگاه و كارگاه و همگامي با معلمان، زمينه مناسب فعاليتهاي خارج از كلاس را در محيط مدرسه فراهم آورند. در جلسات عمومي، مدارس نسبت به توجيه طرح براي اولياء محترم و اهداف ارزشيابي تحصيلي مبادرت كنند. مسئولين دفتر تاليف كتب درسي، ضمن استفاده از افراد صاحبنظر نسبت به همسو نمودن كتابهاي درسي با اهداف طرح امتحانات دونوبته اقدام كنند تا محتواي كتابهاي آموزشي نيز بتواند در ايجاد روحيه تحقيق و خلاقيت و ابتكار دانش آموزان نقش موثرتري داشته باشد. ج: برخي فعاليتهاي مورد انتظار از سوي خانواده و ديگر اركان جامعه اولياي محترم; با آگاهي نسبت به اهداف آموزش و نقش امتحانات با همراهي معلمان و اولياي مدرسه در رهايي از چالشهاي آموزشي موجود و نهادينه شدن فرهنگ ارزشيابي مستمر همكاري لازم را به عمل آورند. برنامه هاي خانوادگي از قبيل برپايي مراسم، ميهماني ها و مسافرتها با توجه به عدم تداخل آنها در زمان امتحانات نوبت اول و دوم برنامه ريزي شود. مسئولين صدا و سيما در برنامه ريزيهاي خود زمان برگزاري امتحانات را مد نظر قرار دهند، همچنين فدراسيونهاي ورزشي و معاونت پرورشي وزارت آموزش و پرورش، بويژه فدراسيون فوتبال، برگزاري مسابقه ها را به نحوي برنامه ريزي كنند كه شركت و استفاده دانش آموزان در اين برنامه ها با زمان امتحانات تداخل نكند تا دانش آموزان با آرامش بيشتر و بدون دغدغه خاطر و با فراغ بال امتحانات را سپري كنند. در پايان اميد است با همسويي و ايجاد افق يكسان در تمامي اركان جامعه، آموزش و پرورش بتواند در هدف اصلي خود كه همانا شكوفايي استعدادها و ايجاد روحيه خلاق و ابتكار در نونهالان اين مرز و بوم است، بيش از گذشته موفق شده و با خروج از چالشهاي آموزشي در تثبيت يادگيري و خلاقيت آموزشي گامهاي موثري بردارد. غلامرضا احمدي معاون آموزش عمومي آموزش و پرورش منطقه 3 تهران