Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790303-48261S1

Date of Document: 2000-05-23

اگر باران به كوهستان نبارد... گزارشي از خشكسالي و پيامدهاي آن در فسا هواي ارديبهشتي در فسا آن قدرها هم گرم نيست كه كفر آدم را دربياورد اما آفتاب عالمتاب در گندمزارهاي بي سايه حرف ديگر دارد; انگار همين دو سه بند انگشت آب باقي مانده در زير لايه هاي تفتيده زمين را كام داغ خورشيد مي مكد تا عنوان شهر گندم را كه در يك دهه گذشته بر پيشاني شهرستان فسا، درخشش غرورانگيزي داشته، بي فروغ كند. از وانت كولردار اداره كشاورزي كه بيرون مي آييم، تلالو خوشه هاي گندم در آفتاب ظهر، ما را نسبت به گفته هاي نگران كننده در مورد خشكسالي منطقه به ترديد وامي دارد; وه كه تا چشم كار مي كند كشتزار گندم است و بس! ولي نزديك تر كه مي رويم خوشه ها راپوك و خالي مي بينيم. پمپ آب كنار چاه مزرعه هم كه به خود فشار مي آورد و لخته هاي آب و گل را با جان كندن بيرون مي دهد با زبان بي زباني ما را به يقين مي رساند كه اينجا ته خط است! حالا اسكندر بهمني فرماندار فسا كه صبح در دفتر كارش ورود ما را خوش آمد گفته بود، دوباره و پس از بازديدمان از كشتزارهاي منطقه، كنارمان نشسته است تا مناظري را كه ديده ايم با آمار و ارقام و پيش بيني هاي خود پيوند دهد و الحق كه در حيطه كارش آدم كم معلوماتي نيست. به عنوان مقدمه از جغرافياي كشور آغاز مي كند كه در مناطق خشك و نيمه خشك جهان قرار داريم و ميزان بارندگي مان هم كه كمتر از يك سوم دنياست. او اين موضوع را يكي از دلايل آسيبپذيري كشور مي داند. در ادامه حرف ها، به شهرستان خود مي رسد: در سي سال گذشته متوسط بارندگي در فسا 295 ميلي متر بوده و همين ميزان نزولات هم به سبب توزيع نامناسب در فصول زراعي و وجود بافت هاي سنگين و كم نفوذ خاك، موجب مي شود كه سفره هاي زيرزميني به طور كافي تغذيه نشوند. بهمني ميزان برداشت از سفره هاي زيرزميني فسا را 500 ميليون متر مكعب عنوان مي كند و اعتقاد دارد كه در اين ميانه 30 ميليون متر مكعب آب اضافي مصرف مي شود و به همين خاطر است كه سطح آب زيرزميني در ششده چهاردشت، قره بولاغ، شيب كوه، ميان جنگل و بخش مركزي، بابيلان منفي روبه روست طوري كه در قره بولاغ كه نگين كشاورزي فسا محسوب مي شده سطح آب در شش ماهه گذشته 12 متر پايين رفته است. فرماندار فسا كه بر موضوع اصلاح روش ها به عنوان يكي از راه هايي كه مي تواند عوارض خشكسالي را كاهش دهد، مصرانه تاكيد مي كند مي گويد: در حال حاضر به خاطر استفاده سنتي و غيربهينه از منابع آب بخصوص در كشاورزي كه بيشترين ضايعات متوجه آن است، نتوانسته ايم از اين مائده آسماني بهره وري علمي داشته باشيم چرا كه با روش هاي غرقابي و سنتي به دليل عدم وجود كانال هاي سالم براي هدايت آب، بيشترين پرت آب را داريم. او همين طور با زبان آمار پيش مي رود و از 1800 حلقه چاه و 90 رشته قنات موجود در فسا و از تلاشي كه دولت در سال گذشته براي تقويت سفره هاي زيرزميني به واسطه سازمان كشاورزي و جهاد سازندگي كرده ولي كافي نبوده و به سرمايه گذاري بيشتري نياز دارد، مي گويد و بعد به زيان هاي به بار آمده از خشكسالي نقب مي زند: خسارت خشكسالي قابل برآورد نيست چون بخشي از عوارض سوء آن قابل روءيت است و بخشي پنهان مانده اما براي كشاورزي فسا اين زيان ها 120 ميليارد ريال برآورد شده است. فرماندار با حسرت از روند رشد توليد گندم (سالانه 8 هزار تن افزايش ) در طول سال هاي 68 تا 78 در فسا ياد مي كند: در سال زراعي گذشته 105 هزار تن گندم تحويل دولت داديم يعني به طور متوسط 6 تن در هر هكتار كه البته دلايل آن به استعداد آبي - خاكي منطقه، آموزش پذيري كشاورزان و مديريت عرصه كشاورزي بازمي گردد، اما حالا بيش از 300 هكتار از سطح زير كشت آبي از رده خارج شده و پيش بيني مي شود كه امسال بين 10 تا 15 هزار تن كاهش توليد به بار آيد. در ادامه صحبتهاي بهمني به اين نتيجه مي رسيم كه وضع در ديگر محصولات كشاورزي و دام و مرتع هم چندان رضايت بخش نيست چرا كه كشت پنبه كه در سال زراعي گذشته 5 هزار هكتار بود تا پايان امسال 3 هزار هكتار كاهش خواهد داشت و دام نيز به دليل نداشتن محيط مناسب و علوفه، قابليت عرضه به كشتارگاهها را ندارد، هرچند جهاد سازندگي با اعزام گروه هاي خريد دام و توزيع علوفه در سطح وسيع در جبران خسارتها به دامداران همت گماشته است. هنوز در روياي باغ بهشت 50 هزار هكتاري گندم ذرت پنبه مركبات و صيفي جاتي هستم كه به گفته فرماندار عرصه زير كشت اين منطقه بوده است اما بحران آب... فرماندار از تسهيلات بانك كشاورزي هم گفت اما آن را كافي ندانست و در بخش تامين آب آشاميدني مردمي هم اذعان داشت كه اعتباري تامين شده و كارهايي در حال انجام است و در زمينه آب چه در كشاورزي و چه آشاميدن اصرار داشت كه اين امر حتما به كار فرهنگي نياز دارد زيرا كه 25 درصد از جمعيت روستايي منطقه 65 درصد از آب توليدي را مصرف مي كنند يعني هر نفر 400 ليتر آب در روز! مخلص كلام فرماندار فسا اين بود كه يكي از راه هاي رسيدن به نقطه اطمينان و كاهش نگراني مردم و كارشناسان اجراي طرح هاي آبخيزداري و بندهاي خاكي و سدهايي است كه امكان احداث در منطقه را دارند و من فكر مي كنم اگر توانسته ايم با اين سطح آب كم تاكنون سرپا بايستيم نتيجه طرح هايي است كه در حوزه آب منطقه صورت گرفته است. در مسير دوساعته بازگشت از فسا به شيراز در وانت دوكابينه اي كه اين بار ديگر كولر نداشت به ياد اين بيت سعدي افتاده بودم: اگر باران به كوهستان نبارد به سالي دجله گردد خشك رودي حسين مالكي خبرنگار همشهري در فارس