Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790302-48244S2

Date of Document: 2000-05-22

نگاهي بر انديشه هاي هيوم گردآوري و ترجمه: پيمان هاشمي نسب - پدرام هاشمي نسب (ديويد هيوم ) فيلسوف، مورخ و اقتصاددان اسكاتلندي در تاريخ بيست و ششم آوريل 1711 در شهر ادينبرو (ادينبورگ ) متولد شد. وي پدرش را به هنگام نوزادي از دست داد، اودر اوايل زندگيش علاقه وافري به فلسفه پيدا كرد و همواره با جديت تمام به مطالعه مي پرداخت، اما چون كمي آشفته حال شده بود تصميم گرفت تا تغييراتي در زندگيش ايجاد لذا نمايد در سال 1734 در يك دفتر بازرگاني واقع در بندر بريستول مشغول به كار شد; هر چند، تجربه كوتاهي بود. او پس از مدتي از كارش دست كشيد. هيوم دانشگاه ادينبرو را بدون اخذ مدرك ترك كرد و از سال 1734 تا در 1737 فرانسه نزد خويش به مطالعه پرداخت. وي در سال اثر 1739 رساله درباره ماهيت انسان را در دو جلد و بدون ذكر نامش به طبع اين رسانيد كتاب كه تحولي در نظام فلسفه بوجود آورد، در طول حيات وي فروش خوبي نكرد و معمولا مورد مخالفت ديگران قرار مي گرفت. با اين حال عقايد و اصول اين كتاب تاثيرات بسزايي بر (هنري هوم ) ( ) 1 (آدم اسميت ) ( ) 2 گذاشت. اما اثر مقالات اخلاقي و سياسي كه هيوم آن را بين سال هاي 21741 نگاشت كار موفق تري بود. هنگامي كه تلاش وي براي دستيابي به كرسي استادي فلسفه در دانشگاه ادينبرو با شكست مواجه شد، او اثر نامه اي از مردي متشخص به دوستش در ادينبرو را در دفاع از رساله اش نوشت. از ديگر آثار هيوم استفهامي در باب درك انساني در سال 1748 و استفهامي در باب اصول اخلاقي در سال 1751 مي باشد. هيوم در سال 1752 كتاب گفتمان سياسي را منتشر ساخت كه به زبان فرانسه ترجمه شد و همچنين باعث شهرت وي در سراسر اروپا گرديد. در همين سال نيز در كتابخانه شهر ادينبرو به عنوان كتابدار مشغول به كار شد در اين كتابخانه او به بيش ازسي هزار جلد كتاب دسترسي داشت. او درآمد حاصل از اين كار را به دوست شاعر و نابينايش بلك لاك ( ) 3 مي داد. در سال 1754 اولين جلد كتاب تاريخ بريتانيا كبير او منتشر گرديد كه در 1757 1759 سال هاي و 1762 چهار مجلد ديگر آن نيز به چاپ رسيد. اين اثر در داخل و خارج از بريتانيا مورد علاقه مردم و همچنين مورد تحسين و تمجيد ادوارد گيبون ( ) 4 و ولتر ( ) 5 قرار گرفت; كه نزديك به دويست بار در زمان حيات و پس از مرگش به چاپ رسيد. هيوم از سال 1763 تا 1765 به عنوان منشي سفارت انگليس در فرانسه بود جايي كه به خوبي مورد استقبال دربار و جامعه ادبي قرار گرفت. هيوم نسبت به روسو ( ) 6 ابراز علاقه مي نمود و هميشه او را تحسين مي كرد وي، روسو را هم مرتبه سقراط مي دانست. هيوم با روسو دوست شد و او را با خود به انگليس آورد، اما بزودي طبيعت بدگمان روسو باعث نزاع و مشاجره آنها گرديد. پس از مرگش آدم اسميت، دوست هيوم، اتوبيوگرافي هيوم را به همراه مديحه اي در سال 1777 به چاپ رسانيد. اثر گفتگويي پيرامون دين طبيعي او نيز توسط يكي از بستگان نزديكش در سال 1779 منتشر شد عقايد او درباره مذهب در سه اثر استفهامي درباره درك انساني، تاريخ طبيعي گفتگو و دين پيرامون دين طبيعي وجود دارد. وي در دومين اثر به دنبال خاستگاه مذهب در ذات بشر است و در جستجوي يافتن ردي از گسترش مذهب از آيين چندخدايي به يكتاپرستي مي باشد. در اثر سوم، نتيجه مبهم اين است كه احتمالا علت يا علل نظم در جهان دربرگيرنده قياس اندكي با بينش انساني است. نوشته هاي او درباب سياست و تاريخ نشان دهنده علاقه شديد وي به انگيزش و خصوصيات انساني است. گرچه هيوم طرفدار آزادي هاي شخصي (به استثناي آزادي طلاق ) و مخالف حق الهي بود، اما او همچنين از خصوصيات خاندان سلطنتي استوارت ( ) 7 دفاع مي كرد. چون او انديشه هاي فلسفي غالب و افراطي دو حزب ويگ ( ) 8 و توري ( ) 9 را پيش مي برد موجبات شكايت و اعتراض اين دو حزب را فراهم آورد. او به عنوان يك اقتصاددان سياسي، سوداگرايي را به باد انتقاد گرفت و به طور كلي به استقبال عقايد اقتصاددانان ديگر رفت كه عقايدشان برگرفته از آدم اسميت بود. او اولين دوست جيمزتامسون ( ) 10 و همچنين خانواده رمسي ( ) 11 بود. هيوم يك نويسنده صاحب سبك بود. اما دلبستگي هاي شخصي اش باعث گرديد تا مردم او را آدمي دم دمي مزاج تلقي كنند. منتقدين ديگر، از نظر مثبت او درباره نوشته هاي جان هوم ( ) 12 و ويلكي ( ) 13 و همچنين نظر منفي اش نسبت به ادم فرگوسن ( ) 14 حمايت نكردند. هيوم سبك كلاسيك ميلتون ( ) 15 راسين ( ) 16 و الكساندر پوپ ( ) 17 را به آنچه كه در آثار شكسپير ( ) 18 به عنوان آزادي هاي زبان شناختي مي ديد، ترجيح مي داد. او در تئوري زيبايي شناختي از دوبو ( ) 19 پيروي مي كرد. او با عقايد فلسفي اش احتمال يقين در علم را رد كرد. او با جان لاك ( ) 20 در اين زمينه كه هيچ نوع عقايد غريزي و ذاتي وجود ندارد، هم نظر و موافق بود. او معتقد بود كه تمام داده هاي عقلي از تجربه سرچشمه مي گيرد. ميراث عقايد فلسفي او در آثار فلاسفه مكتب اصالت تجربه (فلسفه - اين انديشه: تجربيات حسي يگانه سرچشمه دانش اند ) قرن بيستم مشاهده مي شود. فلسفه هيوم داراي جنبه خاصي است. زيرا در آن متوجه نگرش بدبينانه اي مي شويم كه از خصوصيات برجسته عصر حاضر است. هيوم با بركلي ( ) 21 در مورد ترديد قرار دادن وجود ماده هم عقيده بود. برطبق نظريه هيوم، آنچه كه ما ذهن مي خوانيم، چيزي نيست جز مجموعه اي از بينش هاي متفاوتي كه يكي پس از ديگري و با سرعت باور نكردني به دنبال يكديگر آمده و داراي تغييرات دايم و تحركات هميشگي هستند. هيوم مي گويد: به سهم خود، هنگامي كه عميقا وارد آن چيزي مي شوم كه آن را خودم مي نامم، هميشه به طور تصادفي با بينش هاي خاصي و يا چيزهايي همچون گرما يا سرما، روشنايي يا سايه، عشق يا تنفر و مشقت يا لذت روبه رو مي شوم. من هرگز نمي توانم در هيچ زماني ذهنم را بدون يك بينش مشغول كنم و هرگز نمي توانم چيزي را جز بينش مشاهده كنم. پس، واضح است كه اين آرمان گرايي، نوع خاصي از ايده آليسم است. آن طور كه او به جهان مي نگرد، اين جهان فقط از پديده هاي ذهني، تاثيرات و عقايد تشكيل شده كه دائما در حال تغييراند. يكي ديگر از خصوصيات مهم تفكر هيوم، انتقاد او از انديشه رايج اصل عليت است اگر الف را علت و ب را معلول بناميم، برطبق اصل عليت اين بدين معني است كه الف با آن نيرويي كه دارد ب را بوجود مي آورد. حال آنكه، هيوم معتقد است اين طور كه در اين جا فرض شده است، هيچ دليلي بر وجود چنين نيروي ارتباط دهنده اي وجود ندارد. ما فقط زنجيره رويدادها را ملاحظه مي كنيم. براي شروع، امكان كشف اين نيروي مسبب در اشياي خارجي وجود ندارد. اين فيلسوف در بيست و پنجم آگوست 1776 در گذشت. پي نوشت ها: - 1 فيلسوف و قاضي اسكاتلندي ( ) 17821696 - 2 فيلسوف و اقتصاددان سياسي اسكاتلندي ( ) 901723 - 3 شاعر نابيناي اسكاتلندي ( ) 911721 - 4 مورخ انگليسي - نويسنده كتاب معروف تاريخ نزول و سقوط امپراتور روم ( ) 941737 - 5 فيلسوف رمان نويس مورخ شاعر نمايشنامه نويس منتقد و خبرنگار فرانسوي ( ) 17781694 - 6 فيلسوف نويسنده و اصلاح طلب اجتماعي فرانسوي ( - 78 ) 1712 - 7 خاندان پادشاهي استوارت كه در اسكاتلند بين سال هاي ( ) 17141371 و در انگليس بين سال هاي ( ) 17141603 حكومت كردند. - 8 يك حزب سياسي بزرگ ( ) 18321679 در بريتانياي كبير بود كه اعتقاد بر اصول آزادي داشته و طرفدار اصلاحات بودند. - 9 حزب سياسي در بريتانياي كبير كه از اواخر قرن هجدهم تا تقريبا سال 1832 وجود داشت. اين حزب طرفدار اقتدار پادشاهي بر پارلمان و همچنين حفظ و نگهداري نظام سياسي اجتماعي موجود در آن زمان بودند. - 10 شاعر و مقاله نويس اسكاتلندي ( ) 821834 - 11 شاعر و موءلف جنگ ادبي اسكاتلندي. پسر وي نيز نقاش معروف قرن 18 مي باشد. ( ). 17581686 - 12 نمايشنامه نويس اسكاتلندي ( ) 18081722 - 13 شاعر نويسنده و فيلسوف اسكاتلندي ( ). 721721 - 14 فيلسوف و مورخ اسكاتلندي ( ). 18161723 - 15 شاعر انگليسي ( ) 741608 - 16 تراژدي نويس فرانسوي ( ). 991639 - 17 شاعر و طنزپرداز انگليسي ( - 1688 ). 1744 - 18 نمايشنامه نويس و شاعر انگليسي ( ). 16161564 - 19 ديپلمات مورخ و منتقد فرانسوي ( - 1670 ). 1742 - 20 فيلسوف انگليسي ( ). 17041632 - 21 فيلسوف و اسقف ايرلندي ( - 1685 ). 1753