Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790301-48229S1

Date of Document: 2000-05-21

در چنبره اي از تكرار ناخواسته اشاره: گويا رسم معهود در كشور ما اين است كه كاري كه آغاز شد، هر چند نامناسب اجرا شود، بهتر و مفيدتر از آن است كه تعطيل گردد. بر بنياد چنين آييني، برگزاري نمايشگاه كتاب، حتي درضعيف ترين شكل اجرايي اش، بهتر از تعطيلي و توقف آن است. البته اين سخن به آن معنا نيست كه نمايشگاه بين المللي كتاب، كاري كم توفيق و بي ثمر است، نه! اين نمايشگاه، پرثمرترين كاري است كه در حوزه فرهنگ و در طول سال اجرا مي شود و برپايي آن به خصوص در سال جاري - در حالي كه فريادهاي مخالف فراواني بر عليه سياستهاي ارشاد از سوي منتقدان به گوش مي رسد و مي رسيد، كاري كارستان بود. اما اين امر سبب نمي شود كه ما از كاستيهايي كه به جبريا به دلخواه دامنگير برپاكنندگان اين نمايشگاه مي شود، اجتناب كنيم. سنت انتقاد سازنده و اصلاح گرايانه بايد در هر كاري رواج و رونق داشته باشد تا هر شخص، گروه، يا وزارتخانه اي گمان نبرد كه تصميم و برنامه ريزي اش بهترين شيوه و نوع برنامه ها و از خطا و لغزش مبراست. نمايشگاه بين المللي در چنبره اي از تكرار خطاهايي فروافتاده است كه بيش از آنكه معلول برنامه ريزي مجريان آن باشد ناشي از تلاطماتي است كه فضاي فرهنگ و سياست را لحظه اي آرام نمي گذارد. در هر حال وقتي كه كه جشنواره مطبوعات آن، دو روز مانده به برگزاري لغو مي شود، نمي توان از نمايشگاه كتاب و مسئولان آن انتظاري بيش از اين داشت و همين اندازه كه اين جشن بزرگ كتاب توانسته است به مرحله اجرا درآيد به سرنوشت جشنواره مطبوعات دچار نشود، بايد خدا را شاكر بود. سيدابوالحسن مختاباد زمان برگزاري: اگر چه برخي از ناشران و نيز كارشناسان بهترين نشر، زمان براي برگزاري نمايشگاه بين المللي كتاب را دوماه مهر و آبان مي دانند، اما تجربه نشان داده، باتوجه به وضعيت نه چندان قابل پيش بيني آب و هوا در اين دو ماه و امكان ريزش باران يا برف (كه در صورت چنين اتفاقي حجم مستقبلين از نصف هم كمتر خواهد ضمن شد آنكه ريزش آب از سقفها نيز ناممكن نخواهد بود ) حجت هواخواهان برگزاري نمايشگاه در ماه مهر چندان منطقي به نظر نمي رسد، اما برگزاري اين مراسم در روزهاي مياني ماه ارديبهشت نيز مي تواند محل خدشه باشد، چرا كه با توجه به وضعيت حقوقي، اقشار كارمند و كارگر و كسادي آن در ماه فروردين و سابقه كفايت نكردن حقوق، حتي تا نيمه ماه، طبيعي است كه بخشي از خريداران كتاب، از دايره خريد به بيرون رانده شوند. لذا پيشنهادي كه از سوي گروهي از كارشناسان عنوان شد كه در آن تاريخ برگزاري به اول تا دهم ارديبهشت و يا بيست و پنج ارديبهشت تا پنجم خرداد، موكول شود، معقولانه تر به نظر مي رسد مي توان در سالهاي آتي درباره برگزاري مراسم در تاريخ يادشده، برنامه ريزي اساسي تري كرد. نحوه واگذاري: در روند كنوني، واگذاري غرفه ها به صورت الفبايي است. در اين شيوه اگر چه حق اعتراض براي كمتر كسي باقي مي ماند، اما حقوق ناشران برگزيده و فعال، تا حدودي ضايع مي گردد و هر ناشر غيركارآمد يا بازاري، برحسب شانس مي تواند بهترين مكان سالن دراختيارش قرار گيرد. شيوه واگذاري الفبايي به نوعي مي تواند رفع تكليف از خود و انداختن توپ به ميان ناشران باشد، اين شيوه همچنين ابتدايي ترين و دم دست ترين نوع واگذاري غرفه ها است و معتقدان به اين شيوه به عيان مي گويند كه از تفكيك و تمايز بين ناشر خوب و پركار با ناشر بي كيفيت و كم كارعاجز هستند و جبر حروف و شانس مي تواند تعيين كند كه چه ناشري در چه مكاني از غرفه قرار مي گيرد. بر پايه چنين استدلالي است كه در نمايشگاه امسال ناشري همانند دفتر نشر ميراث مكتوب - كه اتفاقا از ناشران دولتي و وابسته به ارشاد است - كه آثار ارزشمندي را منتشر ساخته به بدترين سالن و گوشه اي ترين غرفه رانده مي شود. به نظر مي رسد مسئولان نمايشگاه با توجه به اطلاعات كمي و كيفي كه از ناشران و كيفيت كار آنان در طول سال در اختيار دارند، مي بايست نوعي تقسيم بندي كيفي از ناشران و نيز كتابهايي كه چاپ مي كنند، ارائه دهند كه بر بنياد آن بتوان در واگذاري غرفه به شانس و بخت كمتر مجال بروز دهند. شايد كاري كه در تقسيم بندي كيفي فيلمها به الف و ب و ج و د اعمال گرديد و بر بنياد آن سالنهاي سينما به مقتضاي كيفيت به فيلمهاي بهتر تعلق مي گرفت، بتواند، نوعي معيار و استاندارد براي تسري آن به بخش نشر فراهم در كند هر حال شناختن ناشران كيفي و پركار و تقسيم بندي آنان براي مسئولان، كار چندان دشواري نيست، مگر آنكه تمامي كارها به يك ماه مانده به برگزاري نمايشگاه موكول شود، كه اين البته در كشور ما كه برگزاري يا عدم برگزاري نمايشگاه حتي تا يكي، دو، روز مانده به آغاز آن، در هاله اي از ابهام و خاموشي فرو رفته بود، امري عجيب نيست. نحوه اطلاع رساني: اگر چه بخشي از كاستيهاي ساختار اطلاع رساني نمايشگاه از ضعف در برنامه ريزي ناشي مي شود، اما بخشي ديگر از اين رنجوري را بايد در بي تفاوتي افراد در كسب اطلاعات درست و مناسب جستجو كرد; بازديدكنندگان از نمايشگاه در چنبره اي از تنبلي ناخواسته گرفتار مي شوند و همين امر سبب مي شود كه آنها ساعتهاي متمادي را بي هدف در غرفه ها سر اين كنند بطالت هم توان و توش را از آنان مي ستاند و هم اسباب دردسر براي اندك افرادي فراهم مي آورد كه به دليل تامل در آنچه مي خواهند و شناخت دقيق از غرفه ها و ناشران مورد نظر، اميدوارند، در زماني كوتاهتر به خواسته خود برسند كه البته در ازدحام ناخواسته، رسيدن به چنين مقصودي چندان ميسر نيست. بخش خارجي: بخش خارجي جزو جنجالي ترين بخشهاي نمايشگاه امسال بود كه به دليل فقدان برنامه ريزي مناسب، افراد بسياري را در روزهاي نخست سرگردان در ساخت اين بخش به دليل يارانه اي كه از سوي دولت پرداخته مي شود (حدود 4 برابر مبلغ ارزي ) دلال، صفتي و كاسبكاري رواج و رونق فراواني مي يابد و صفهاي طويلي براي دست يابي به برخي كتابهاي ناياب و بالماله، آب كردن آن به قيمتهاي چند برابر در شبكه زيرزميني، تشكيل مي شود. علاوه بر اين، يك خطاي بنيادي در بخش ناشران عرب نيز موجب گرديد تا ناشران خصوصي بسياري از حضور در نمايشگاه باز مانند، همچنانكه در سوي ديگر رشد 40 درصدي را در بخش ناشران انگليسي و آلماني زبان شاهد بوديم. آنهايي كه دلبسته آثار عرب زبان هستند، مي دانند كه اكثر آثار چاپ شده اين زبان، به كتابها و نوشته هاي منبع و حتي چندين دهه گذشته باز مي گردد و كمتر كتاب تازه در خور اعتنايي در اين بخش به چشم مي آيد، لذا پسنديده تر آن است كه كميته انتخاب كتابهاي خارجي به خصوص بخش عرب زبان اين كميته در انتخاب عناوين نياز داخل را در نظر بگيرد نه نوبت و سال انتشار را. همچنين در اين بخش، به نحوه گزينش كميته انتخاب كتاب سال ايرادهاي فراواني گرفته شده است و گروهي از كارشناسان نشر خواستار تدوين آئين نامه اي ويژه براي انتخاب افراد حاضر در كميته انتخاب كتب خارجي شدند. محتوا; اقبال به كتابهاي سياسي تمامي تمهيداتي كه در برپايي يك نمايشگاه لحاظ مي شود، براي رسيدن به مقصودي خاص است كه افزودن بر كميت و كيفيت مطالعه بازديدكنندگان، از جمله مهمترين آن مقاصد است. نمايشگاه امسال نشان داد كه استقبال خوانندگان، در انتخاب نوع كتاب چرخش خاصي به خود پيدا كرده است; آنچه كه در سالهاي گذشته، حول عناوين و آثار روانشناسي موفقيت مي گشت (موضوعاتي كه بيشتر بر آرزو و آمال افراد تكيه مي كنند ) در سال جاري به حوزه هاي كاربردي تري و البته با موضوعات روز كشانيده شد. استقبال از آثار اكبر گنجي و كتاب شوكران اصلاح - مجموعه دفاعيات عبدالله نوري - و نيز آثار ترجمه و تاليف در حوزه تاريخ و جامعه شناسي، نشان مي دهد كه طيفي وسيع ازخوانندگان جدي كه به عينيت و كاربردي بودن آثار توجه و حساسيت فراواني نشان مي دهند، به عرصه خوانندگان كتاب افزوده شده اند و اين شايد مهمترين و بهترين دستاورد محتوايي نمايشگاه سيزدهم بود كه مي تواند تمامي عيوب و انكسار موجود در بخش فرم و صورت نمايشگاه را جبران سازد.