Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790226-48164S2

Date of Document: 2000-05-15

روزنامه نگاري امروز، شرايط و مسئوليت ها بنا به اظهار آقاي سيد محمد خاتمي رييس جمهور، در پنجمين جشنواره مطبوعات، آزادي بدون قانونمندي معنا ندارد و امروز كه دوره تثبيت نظام است همه افراد جامعه بايد در چارچوب قانون حركت و مطبوعات به عنوان بلندگوهاي انديشه و نظرات در چارچوب قانون نقش خود را ايفا كنند. صاحبان اصلي مطبوعات در درجه اول مردمي هستند كه به مطبوعات نياز دارند و در درجه دوم اصحاب مطبوعات هستند كه به نشر فكر و انديشه كمك مي كنند و كار اطلاع رساني خود را به وجهي خوب به انجام مي رسانند. در اين نوشتار مسئوليتها و شرايط روزنامه نگاري امروز را بررسي مي كنيم. وسائل پيشرفته و نوين، مطبوعات را در عصر حاضر قادر ساخته است كه با گزارش هرچه بهتر و سريعتر رويدادهاي ملي و بين المللي و تحليل آنها و بررسي و بيان انديشه ها، عقايد و نظرات انسانها و بالا بردن سطح آگاهي و فرهنگ عمومي مردم نقش بسيار مهم خود را ايفا كنند. براي تامين نيازهاي خبري ميليون ها خواننده، شنونده و بيننده كه با بي صبري در طول شبانه روز در انتظار هستند، اينك صدها هزار نويسنده و خبرنگار در گوشه و كنار جهان سرگرم تلاش بدون وقفه هستند و با هشياري فراوان در كمين نشسته اند تا خبرها را به دست آورند و جريان وقايع را جامع و كامل و بدون باقي گذاردن جاي سوءال براي خريداران خبر، بنويسند، بنابراين تهيه خبر مطلق (بدون اعمال نظر خبرنويس و اصحاب خبر ) از وظايف اساسي خبرنگاران است و تحليل آن جهت تفهيم بهتر وظيفه نويسندگان مطبوعات است. انتشار نظرات مردم درباره وقايع روز، وظيفه مهم ديگر رسانه هاي گروهي به شمار مي رود. شبكه شبكه ها (WWW) و ماشين هاي تحقيق در اينترنت به پيشرفت كار روزنامه نويسي در سطح جهان كمك بسيار كرده، كه يك انقلاب ژورناليستيك به شمار مي رود. وظيفه رسانه ها به عنوان ركن (قوه ) چهارم يك كشور ايجاب مي كند كه چهار چشمي مراقب اركان (سه قوه مقننه، مجريه و قضائيه ) باشند و در عين حال به صورت رابط اطمينان بخشي ميان اين قوه ها و مردم يعني موكلين آنها عمل كنند. بنابراين، گوش و زبان مردم و موكلان آنها، هر دو به يكسان قرار گيرند. اين وظيفه و نقش مهم ايجاب مي كند كه روزنامه نگار مسئوليت اجتماعي خود را درك و رعايت كند وبه جامعه و فرد صدمه نزند و مخاطبان خود را با دشواري روبه رو نسازد. از اينجاست كه خدمت در رسانه هاي گروهي را يك ماموريت و رسالت بزرگ اجتماعي به شمار مي آورند با وجود اين، مهارت، تجربه و حرفه اي بودن يك روزنامه نگار امري قطعي و فراموش ناكردني است. در سراسر جهان روزنامه نگاري به عنوان يك حرفه، كه كننده آن بايد مهارت و تجربه و معلومات لازم را داشته باشد شناخته شده است. براي نوشتن روزنامه، اصولي تجربي در دست است كه اگر يك روزنامه نگار حرفه اي با رعايت اين اصول به نوشتن بپردازد مطلبش مفيد به حال جامعه و بي طرفانه خواهد بود و به عنوان يك حقيقت پذيرفته خواهد شد. روزنامه را بدون سرمايه مي شود منتشر كرد، ولي بدون نويسنده حرفه اي انتشار آن امكان پذير نيست. روزنامه نگار حرفه اي ذاتا فردي معنوي و به دور از حرص مال و جاه است و يك فرد معنوي بيش از ديگران به جامعه خود و منافع و آرامش آن علاقه دارد و نگران آن است. جامعه شناسان، موءسسان رسانه ها را بهترين خادمان مردم تعريف كرده اند. درجامعه اي كه در آن به حد كافي روزنامه حرفه اي خوب وجود داشته باشد كه از منافع و حقوق ملت و تكاليف دولت و حق و انصاف حمايت كند عدالت هم وجود خواهد داشت. بنابراين وجود عدالت و رسانه مستقل در يك جامعه مترادف يكديگر هستند. استادان علوم سياسي رسانه ها را زير بناي دموكراسي در يك جامعه مي دانند كه اگر فرو ريزد و يا سست باشد جامعه ويران خواهد شد. با اين حساسيت وظايف و اهميت آن، كاركنان تحريري يك رسانه ( روزنامه، راديو، تلويزيون، فيلم، عكس و كتاب ) بايد از تحصيلات مربوط و تجربه كافي برخوردار باشند تا محصول و متاع خوب و شايسته اي به جامعه بدهند كه با سخاوتمندي تمام هزينه هاي آنها را مي پردازند. هزينه هاي يك روزنامه را بايد يكايك مردم با خريد آن بپردازند. پاره اي از مقامها با نشر خبرهاي حوادث شهري كه در غرب خبرهاي محلي خوانده مي شوند مخالفند، حال آن كه صد درصد خواننده، شنونده و يا بيننده دارند، اگر اين خبرها منتشر نشود، نه تنها اين كه رسانه ناقص است و جامع نيست بلكه مردم نيز نمي توانند از لغزشهاي ديگران پند بگيرند و حقوق اعضاي جامعه و قانون را احترام بگذارند و رعايت كنند. خبرها و تحليلهاي مربوط به فاصله طبقاتي در جامعه در روزنامه ها، باعث توجه هرچه بيشتر دولتمردان و سياستمداران مي شود كه با وضع قانون به بسط عدالت بپردازند. به همان گونه كه تامين عدالت بدون آگاهي از حقيقت دشوار است، نيل به حقيقت نيز جز با آزادي اطلاع رساني ميسر نخواهد بود. بنابراين، آزادي فعاليت حرفه اي روزنامه نگار بايد تضمين شود تا وي با خاطري آسوده و با رعايت امانت، دقت و جامعيت به كار خود ادامه دهد و متاع ارزنده اي عرضه و اعتماد و علاقه مردم را به خود جلب كند و اين اعتماد و علاقه سبب خواهد شد كه روزنامه نگار هر روز بر دايره معلومات و تجربه خود بيفزايد و رسانه را غني تر كند. با اين توضيحات، قوه مقننه بايد روزنامه نگاري را به عنوان يك حرفه كه بدون تجربه و مهارت در آن امكان انتشار يك روزنامه مطابق اصول اين حرفه وجود نخواهد داشت به رسميت بشناسد و هنگام وضع قانون در اين رابطه، به حرفه اي بودن موءسس، ناشر و سردبير توجه كند. روزنامه نگار ماهر و با تجربه همانند نيروهاي مسلح يك كشور از مردم خود در برابر هجوم فرهنگهاي بيگانه و تبليغات ديگران دفاع مي كند. دولت امريكا با كمك روزنامه نگارانش بود كه جنگ سرد را برد. مهارت روزنامه نگار است كه اعضاي يك جامعه را تجهيز فكري مي كند و در قبال نفوذ ديگران به حالت تدافعي درمي آورد. اگر در خبرنويسي عناصر خبر و روش انتخاب ليد و افزودن سابقه مطلب طبق اصول و قاعده رعايت شود، چنين خبري مطلق و بدون جهت گيري خواهد بود. خبرگزاريهاي بيگانه مي كوشند در لابه لاي مطالب خود، نظراتشان را هم تحميل كنند. اين وظيفه يك روزنامه نگار وطن دوست است كه هنگام استفاده از مطلب، نظرات اضافي را كشف و حذف كند. با وجود كثرت مطبوعات چاپي در ايران، هنوز منابع متعددي است كه مورد توجه قرار نگرفته است ازجمله باخبر ساختن مردم از وضعيت و كارهاي تازه افراد معروف، عالم، اديب و.. استادان روزنامه نگاري جرايد چاپي را به دو دسته تقسيم كرده اند: نشريه حزبي و جناحي و نشريه عمومي و حرفه اي، اين استادان نشريات حرفه اي را از تبديل به نشريه حزبي آن و بالعكس منع كرده اند تا به اصول روزنامه نگاري آزاد لطمه نخورد كه از اين رهگذر، جامعه آسيب خواهد ديد. البته بايد دانست كه انعكاس و تبليغ يك اقدام خوب، خواه توسط دولت و يا به وسيله فرد صورت گرفته باشد از وظايف روزنامه نگاران است. همچنين ذم يك اقدام زيان آور در قالب خبر و مقاله. با اين تعاريف، هنگام صدور پروانه انتشار نشريه بايد به حرفه اي بودن متقاضي و اين كه به منظور ارضاء جاه طلبي هايش نباشد توجه كافي شود. هنگامي كه صحبت از امتياز روزنامه مي شود بايد اين امتياز به كسي داده شود كه در حرفه روزنامه نگاري و يا ميان روزنامه نگاران ممتاز باشد تا بتوان واژه امتياز را براي او به كار برد. روزنامه نبايد ابزار قدرت و پلكان جاه طلبي يك فرد قرار گيرد. براي رسيدن به اين بهاي هدف، تكفروشي يك نشريه چاپي بايد براساس هزينه هاي آن قرار گيرد و متناسب با آن باشد و درآمد آگهي ها صرف توسعه روزنامه شود و طبق قانون مطبوعات، از چاپ آگهي هايي كه اسراف را تبليغ كند يا باعث گمراهي مردم و اغفال آنان شود خودداري كند. يك نشريه بايد روي پاي خودش بايستد تا بتواند ادعا كند كه مورد توجه مردم است. ايستادن روي پا را، استادان روزنامه نگاري فقط به درآمد كافي ناشي از تكفروشي تعبير كرده اند، نه آگهي هاي غيراطلاع رساني. آگهي بايد همان خبري باشد كه هزينه چاپش را بپردازند و وقتي كه مي گوييم خبري پس، بايد حاوي اطلاعات تازه باشد. رقابت ميان روزنامه ها بر سر تهيه و تنظيم خبر و بدون غلط چاپ شدن صفحات بايد بار ديگر از سر گرفته شود. همين رقابت در دهه هاي گذشته بود كه باعث پيشرفت موازي كيهان و اطلاعات شد. خبر خوردن در اين دو روزنامه در آن زمان به معناي اخراج خبرنگار بود. روش توزيع روزنامه ها در كشور ما بايد بازسازي شود. توزيع امر بسيار مهمي است. در هيچ كشور دنيا ديده نمي شود كه روزنامه فروش در سر چهارراه، پشت چراغ قرمز از لابه لاي خودروها عبور كند تا روزنامه اش را معرفي و بفروشد. اين عمل براي ترافيك و مردم توليد خطر و بروز حادثه مي كند. گلجان ساقزايي