Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790224-48143S1

Date of Document: 2000-05-13

چرا برخي ساختمانها در تهران مي لرزند؟ خيلي از ساختمان سازها در تهران، جوشكاري بلد نيستند! نياز به مسكن و ايجاد سر پناه از ضرورت هاي نخستين جوامع بشري است. از همين رو تاكيد قانون اساسي بر تامين آن جهت آحاد جامعه فقط نبايد جنبه بالقوه پيدا بكند، بلكه به لحاظ در دسترس قرار دادن آن براي همه، صرفه جويي در مصالح، افزايش عمر مفيد بنا و از همه مهم تر ايجاد بناهاي امن و مقاوم و در برابر حوادث طبيعي اين بخش از قانون فراگير اجتماع را بايد صورت بالفعل بدهيم كه توجه دادن به اين معنا را بايد از طريق ترويج فرهنگ بهينه در امر ساخت و ساز و نيز حساس نمودن همه شهروندان اعم از سازندگان، كارفرماها و بهره برداران و خريداران پيگيري كنيم. افزايش جمعيت در جهان و به طور مشخص در كشور ما كه داراي نرخ رشد بالايي در سنوات اخير بوده است، تقاضاي روزافزون مسكن را سرعت بخشيده است كه طبعا برخورد با قسمتي از اين تقاضا، دور از كنترل صرفا در جهت پاسخگويي به نيازها، به صورت غيرتخصصي انجام شده است. شهر تهران كه در حال حاضر جزو شهرهاي پرجمعيت محسوب مي شود، جزو شهرهايي است كه به دليل مركزيت، مهاجرت و نيز رشد انساني، فعاليت ساختماني در آن به هر حال اجتنابناپذير ضمن است آنكه از شروع ساخت وساز مبتني بر اصول مهندسي و فني در كشور 50 سال مي گذرد و طي دهه هاي اخير، فن آوري ساخت ابنيه و سازه ها به صورت دروس اصلي رشته هاي تحصيلي دانشگاهي درآمده است، با اين همه به دلايل پيش گفته و نيز به لحاظ واقع بودن كشور بر روي كمربند زلزله، عنايت به مقاوم سازي و اصول فني ساخت وساز، به دور از محدوديت هاي اقتصادي بايد صورت بگيرد از اين رو بررسي سازه هاي ساختماني در دست احداث مي تواند هم به حساسيت و هم به ضرورت ها منجر شود. اسكلت متداول جهت اكثر ساختمانهاي مسكوني در سطح تهران شامل قاب فضايي و بتني و يا قاب فضايي فلزي مي باشد. در هر يك از اين دو نوع سازه مشكلات فراواني بر سر راه سازندگان وجود دارد كه هر يك ازآنها مي تواند اجراي كار را از مسير اصلي خارج نموده و حاصل كار را به بدترين شكل ممكن درآورد. هدف از اين نوشتار آگاهي دادن به كارفرمايان، سازندگان و حتي كاركنان فني است كه به نوعي دست اندركار اين گونه ساخت وسازها هستند و احتمالا به علت نداشتن آگاهي از ريزه كاري هاي فني، با اشتباهاتي حتي به ظاهر جزئي باعث تضعيف اسكلت ساختمان كه سهم زيادي درمقاومت دارد گرديده و يا ساختماني احداث نمايند كه زندگي در آنها همراه با خطرات جاني و مالي باشد. در اين مقاله ابتدا نكاتي را كه رعايت آنها در استحكام بنا موءثر و سهل انگاري در آن باعث تضعيف اسكلت ساختمان مي شود بررسي مي كنيم. هدف از جوشكاري بين دو قطعه فولادي ساختماني آن است كه دو قسمت فولاد را به وسيله آلياژ خاصي كه داراي تركيبات ويژه مانند آهن، كربن، منگنز، كرم و ساير فلزات است طوري به هم جوش داده شود كه دو قطعه فولاد در مقطع جوش خورده به صورت يك تكه و يكپارچه عمل نمايد. براي آنكه اين هدف به انجام برسد لازم است تا ميزان معيني از آلياژ كمتر از ميزان مورد نياز باشد درست مانند چسبي كه به اندازه كافي بين دو قطعه شي ء مصرف نشده باشد چسبندگي كافي بوجود نخواهد آمد. همچنين اگر ولتاژ زياد باشد و جوش بسوزد نيز اين اشكال بوجود خواهد آمد اما در اين ميان آنچه به عنوان فرض اوليه در طراحي و توليد الكترود مد نظر قرار گرفته آن است كه الكترود در زمان جوشكاري به اندازه كافي ذوب شود. به همين دليل در دستورالعمل ها به اندازه كافي و آئين نامه هاي جوشكاري ذكر مي شود كه (الكترود را بايد به دستگاه جوش بست ) تا جريان الكتريسيته از قطب مثبت كه الكترود است عبور كرده و آن را ذوب كرده و سپس به فولاد برسد. در اين حالت از يك سو الكترود به ميزان مورد نظر ذوب شده و از سوي ديگر مقطع فولاد نيز به اندازه كافي و در حداقل ممكن ذوب مي شود و از نازك شدن مقطع فولاد به مقدار زياد جلوگيري به عمل مي آيد. بر عكس در صورتي كه بر خلاف آئين نامه هاي متداول (به جز چند مورد استثنائي جهت فولادهاي بسيار ضخيم با مقاومت بالا ) الكترود به قطب منفي بسته شود و جريان الكتريسيته بر عكس عمل نمايد در حقيقت اين مقطع فولاد است كه ذوب شده و با مقدار كمتري از آلياژ الكترود چسبندگي ايجاد مي نمايد. در اين صورت اتفاقي كه مي افتد يك جوشكاري ناقص خواهد بود كه داراي خواص زير است: نخست اينكه مقاومت جوش %بين 10 %تا 50 كمتر از مقاومت مورد نياز است. ثانيا: مقطع فولاد در محل جوش نازكتر از مقدار محاسبه شده خواهد گرديد. ثالثا: مقدار الكترود ذوب شده كمتر از ميزان مورد نياز است. رابعا: به علت پايين بودن مصرف الكترود وزن الكترود مصرفي بين 20 تا 50 درصد كمتر از مقدار مورد نياز واقعي خواهد بود. خامسا: به علت احتياج به مصرف كمتر الكترود، سرعت جوشكاري بالا خواهد رفت و طبيعتا هزينه هاي اجرايي نيز پايين خواهد آمد. چنانچه به 5 دليل فوق توجه كنيم ملاحظه مي كنيم كه مجموع اين عوامل مي تواند دليل قانع كننده اي براي عده اي سودجو باشد كه جهت پايين آوردن هزينه هاي ساخت وساز به اين عمل اشتباه و خطرناك در اجراي ساختمانهاي فولادي روي آورده اند و باعث تضعيف در اسكلت ساختمان مذكور بشوند. در اين زمينه بد نيست به نتايج تاسف بار بررسي كه چند ماه پيش طي چند بازديد از 20 ساختمان اسكلت فلزي به عمل آمد توجه نمائيم. از مجموع 20 ساختمان اسكلت فلزي با مقاطع جوشي كه در مناطق مختلف شهر تهران مورد بازديد قرار گرفت نتايج زير به دست آمد: تعداد ساختمانهايي كه كليه الكترودهاي جوشكاري به قطب منفي متصل شده بود 14 واحد تعداد ساختمانهايي كه كليه الكترودهاي جوشكاري به قطب مثبت متصل شده بود 4 واحد تعداد ساختمانهايي كه بعضي از الكترودها به قطب مثبت و برخي به قطب منفي بسته شده بود 2 واحد بدين ترتيب ملاحظه مي گردد كه بيش از 70 درصد از جوشكاريها به صورت اشتباه انجام گرديده. لازم به ذكر است كه به علت مستقيم بودن برق جوشكاري جهت تعيين قطب مثبت و منفي بايستي از دستگاه ولت متر استفاده نمود. در بازديدي كه از جوشكاري در ساختمانهاي فوق به عمل آمد به جز مورد اشتباه بستن قطب مثبت و منفي كه در بالا ذكر شد اشكالات ديگري وجود داشت كه انشاءالله در مقالات بعدي جهت اطلاع شما نوشته شده و به چاپ مي رسد. همچنين بسيار جالب است كه به اين نكته اشاره شود كه در بيشتر موارد بازديد شده علامت قطب مثبت و منفي دستگاه جوش به دليل فرسوده بودن دستگاه و يا به طور عمد پاك شده بود و در مواردي حتي علامت هاي موجود روي دستگاه بر عكس بود. به اين صورت كه كابلهاي قطب مثبت و منفي از پشت تابلو بسته شده در بود يك مورد كه دستگاههاي نو مورد استفاده قرار مي گرفت، مسئول دستگاه اظهار داشت كه نماينده شركت سازنده در كارگاه حضور به هم رسانده و گفته است براي آنكه دستگاه نو مي باشد، جهت جلوگيري از وارد شدن فشار اضافي به دستگاه بهتر است قطب منفي به الكترود بسته شود. اميد است كارفرمايان، مهندسين ناظر و پرسنل فني در اعمال صحيح جوشكاري و مراعات مواردي كه به استحكام بنا ختم شود، توجه بيشتر مبذول و اقدام عاجل معمول فرمايند. مهندس عبدالحسين جلوه