Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790221-48120S1

Date of Document: 2000-05-10

هفتاد قله، رنگ انار و چشمه هاي جوشان ناگفته هايي از جاذبه هاي طبيعي استان مركزي شهر اراك به عنوان مركز استان مركزي از شهرهاي پرجمعيت كشور اين است شهر از نظر تاريخي نسبت به ديگر شهرهاي استان از قدمت چنداني برخوردار نيست، زيرا زمان احداث شهر به دوره قاجار و سلطنت فتحعلي شاه مي رسد. از جاذبه هاي توريستي اين شهر مي توان به مجموعه تاريخي بازار، بناي تاريخي حمام چهارفصل، مدرسه سپهدار، شهر زيرزميني زلف آباد و... اشاره كرد. مجموعه تاريخي بازار اراك مجموعه بازار، از نمونه هاي ارزشمند شهرسازي در اوايل قرن سيزدهم است كه مي توان از آن به عنوان تكامل هنر شهرسازي در ايران ياد كرد. اين مجموعه كه بافت اوليه شهر را تشكيل مي دهد در زمان سپهدار اعظم حاكم اراك احداث شده است. بنابه روايتي، نقشه اين شهر نوبنياد را سپهدار ترسيم كرده كه از بخش هاي تجاري و مسكوني و خدماتي تشكيل شده است. قسمت تجاري آن شامل سراهاي متفاوت با طرحهاي آجري و گرهكاري چوبي بوده است، به طوري كه سراي كاشاني و نوذري از لحاظ طرح حائز اهميت اند. در اين مجموعه، امكانات رفاهي مانند مسجد و حمام و مدرسه و آبانبار احداث شده است. اين مجموعه با پيشرفته ترين اصول معماري و شهرسازي بنا شده و آثاري از طرح فاضلاب نيز در برخي از محلهاي آن مشاهده مي شده كه در حال حاضر تخريب شده و از ميان رفته است. قسمت مسكوني آن نيز شامل خانه هايي در گذرهاي متعدد است كه با فواصل معين از هم قرار گرفته اند. در اين خانه ها، شئون اجتماعي و مذهبي نيز مراعات شده است و بيشتر آنها داراي بيروني و اندروني هستند. اين موضوع، امنيت خانواده را به هنگام تردد افراد غريبه تامين مي كرده است. بازار نيز يك مركز معتبر اجتماعي، اقتصادي و مذهبي بوده و ارتباط كسبه و پيشه وران شاغل در اين مجتمع را با قشر زحمتكش و مستضعف روستايي برقرار كرده است. اين اثر تاريخي در سال 1355 از طريق كارشناسان دفتر آثار تاريخي مورد بررسي قرار گرفته و به /3 1385شماره /9/55 9مورخ در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است. ياقوت ساوه انار يكي از درختچه هاي بومي زيبا و نسبتا بزرگي است كه به صورت چندمنظوره در بسياري از نقاط كشور ما به طور طبيعي و خودرو مي رويد و تقريبا همه اندام هاي آن در ايران كاربرد دارد. انار يكي از سودمندترين درختان ميوه و يكي از زيباترين درختچه هاي زينتي است كه خاستگاه طبيعي آن ايران و خاورميانه است. تاكنون بيش از 40 گونه انار جمع آوري و در مجموعه انارستان شهر يزد و در مركز تحقيقات انار كاشته شده است. انار يكي از محصولات مهم و باارزش شهرستان ساوه است كه در حدود پنج هزار هكتار از باغ هاي ساوه زير كشت اين محصول قرار گرفته است. شكل و رنگ، ظاهر جذاب و خواص طبي انار ساوه باعث شده است محصول توليدي اين شهرستان به عنوان فراورده اي باارزش و كم رقيب در بازارهاي جهاني مطرح شود. در شهرستان ساوه ارقام مختلف انار پرورش مي يابد كه معروفترين آنها عبارتنداز انارهاي گل، زاغ، ملس و شيرين، شاهوار از يزد، ملس، هندي و شيرين. اين ميوه باارزش داراي ارقام مختلف زينتي و غيرزينتي است. از ارقام زينتي انار مي توان به انواع زير اشاره كرد: انار پرپر (گل انار ) انار، پرپر پاكوتاه، انار گل دو رنگ، انار گل سفيد پرپر، انار زرد پرپر و انار پاكوتاه. هفتاد قله منطقه حفاظت شده هفتاد قله از جمله زيستگاه هاي مهم وحوش در استان مركزي و يكي از مناطق علمي، تحقيقي و تفريحي استان است. اين منطقه تابع شهرستانهاي اراك و محلات است و بخشي از آن جزء شهرستان خمين به شمار مي رود. وجود 33 چشمه دائمي و فصلي در منطقه هفتاد قله پنج رشته كوه كه ارتفاع بلندترين قله آن به سه هزار متر مي رسد و اقدام هاي حفاظتي در اين منطقه باعث شده است جمعيت وحوش در منطقه هفتاد قله طي ده سال گذشته به چهار برابر افزايش يابد به طوري كه در حال حاضر بيش از 4500 راس قوچ علفخوار در اين منطقه وجود دارد. اين منطقه با 81125 هكتار وسعت و در حدود 140 كيلومتر محيط، يكي از مهم ترين زيستگاه هاي حيات وحش استان مركزي است كه 13 گونه از حيوانات وحشي در آن زيست مي كنند. گونه هايي ديگر مانند آهو، پلنگ، گرگ، شغال، روباه، كفتار، گوركن، خرگوش در اين منطقه زيست مي كنند. همچنين، گونه 120 از پرندگان وحشي در اين منطقه وجود دارند. در حدود يك پنجم از مساحت منطقه حفاظت شده به عنوان منطقه امن تعيين شده كه در اين محدوده چراي دام ممنوع است. به همين دليل، مراتع بسيار خوب در اين منطقه وجود دارد و در بخش هاي مياني و غربي كه بيشترين تعداد وحوش در آنها زيست مي كنند، آب از طريق لوله به آبشخور و حوضچه هاي سيماني انتقال يافته است. چكاب دره چكاب در منطقه حفاظت شده هفتاد قله استان مركزي آميزه اي از زيباييهاي طبيعي و آثار تاريخي را در خود جاي داده است. روي ديوارها و صخره هاي اين دره كه در 65 كيلومتري شرق اراك قرار دارد 62 كتيبه و سنگ نوشته حك شده است كه قدمت برخي از آنها به بيش از 3 قرن مي رسد. دره چكاب يكي از شكارگاه هاي تاريخي ايران است. به طوري كه بيشتر دست نوشته ها و كتيبه هاي آن متعلق به شرح وقايع شكار و تفرج سلاطين و حكام دوره هاي گذشته است كه در قالب نظم و نثر حكاكي شده اند. قديمي ترين سنگ نوشته دره چكاب مربوط به 1106 قمري است. روي يكي از كتيبه هاي اين دره نوشته شده است كه افراد سپاه ظل السلطان حاكم اصفهان در دوران قاجار در يك روز هزاران قوچ و ميش وحشي منطقه هفتاد قله را شكار كردند. چشمه محلات چشمه شمال شهر محلات كه در دامنه ارتفاعات واقع شده، يكي از پرآبترين چشمه هاي استان مركزي است و آب آن در بيشتر خيابانهاي شهر جريان دارد. همچنين وجود پارك زيبا با درختان چنار سربه فلك كشيده و گلكاريهاي داخل پارك منطقه تفريحي بسيار زيبايي را به وجود آورده است. چشمه آبگرم محلات در فاصله 15 كيلومتري شمال شرق محلات در ارتفاعات بلند منطقه، چشمه آبگرم محلات قرار دارد كه از معروفيت خاصي برخوردار است. چشمه هاي آبگرم محلات به دو نوع تقسيم مي شوند: چشمه هايي كه آب آنها از روي زمين سرچشمه مي گيرند. آب اين چشمه ها پس از فرو رفتن در زمين و گذشتن از لايه هاي گوناگون سرد مي شود و برخي مواد كاني را در خود حل مي كند و از راهها و منافذ ديگري به سطح زمين مي آيند. نوع دوم آبگرمهايي هستند كه بيشتر از بخار خميره سنگهاي سوزان درون پوسته زمين به وجود آمده و به سطح زمين مي رسند كه آبگرم محلات نيز از اين نوع است. رنگ مايل به قرمز و مزه آب چشمه هاي آبگرم محلات نشان مي دهد كه اين آب داراي تركيبات آهن و احتمالا گوگرد است. به همين جهت داراي خاصيت درماني است و در درمان بيماريهاي نقرس، كبدي، صفراوي، كليوي و دستگاه گوارش مصرف دارد. در سال 1350 تاسيساتي بر فراز كوه و در محل مظهر چشمه ساخته شده است، اين مجتمع داراي دو مجموعه مردانه و زنانه است كه هر يك داراي استخر شنا، وان و دوشهاي انفرادي هستند. بناي تاريخي حمام چهار فصل حمام چهارفصل اراك، در خيابان دكتر بهشتي واقع شده است. اين بنا از سازه هاي دوره قاجاريه است. بنيانگذار آن شخصي به نام حاج محمد ابراهيم خوانساري بوده كه علاوه بر اين حمام، اقدام به احداث مسجد و آبانباري به همين نام نيز كرده است. وجه تسميه چهارفصل گويا به واسطه نقش هاي چهارفصل است كه در چهار گوشه حمام با كاشي منقش شده است. همچنين در سال 1367 از محل طرحهاي عمراني مقدار 23 شعير از اين ملك توسط سازمان ميراث فرهنگي كشور خريداري شده است. اراك - خبرنگار همشهري