Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790219-48093S1

Date of Document: 2000-05-08

طريقه عشق و اخلاص گيتا، تاج افتخار الهيات هندي - واپسين بخش مرضيه سليماني عقيده به وحدت وجود به وضوح در گيتا بيان شده، در فصل هفتم مي خوانيم: آغاز اين عالم منم و انجام آن نيز /من همه عالم به من بسته است چون دانه گوهر به /رشته طعم آب /منم روشني ماه و خورشيد /منم دروده ها كلمه اوم ( ) 47 /منم بانگ اثير /منم مردي مردان /منم بوي خوش خاك /منم پرتو آتش /منم زندگي زندگان /منم زهد زاهدان /منم هسته جاويدان موجودات، هوش هوشمندان و شكوه شكوهمندان /منم من دليري دليرانم فارغ از هوس و /شهوت من آرزوي نيكمردانم. *** فصل دوازدهم گيتا يكسره مربوط به طريق بهكتي يا عشق و اخلاص است. قبلا گفتيم كه براي رسيدن به نجات و رستگاري سه راه موجود است: علم، عمل و اخلاص. در گيتا راههاي علم و عمل متكي و وابسته به يكديگر و گاه مكمل اما همند آن راهي كه از همه برتر است و از طريق آن سالك زودتر به مقصد مي رسد، راه عشق است و سرسپردگي به معبود، بااو يكي شدن و در او مستغرق گرديدن: دل در انديشه من مستغرق /ساز و خاطر در من /بگمار تا پس از مرگ در من زندگي /كني آنان كه مرا /مي پرستند و همه كار خود را به من وا /مي گذارند و مرا غايت مطلوب /مي دانند و دل، همه وقف ذكر و نيايش من /مي كنند من آنان را بي درنگ از درياي مرگبار زندگي مي رهانم. *** شرايط رستگاري و اعمالي كه سالك مي بايست انجام دهد تا به مقام مكشه برسد به روشني در گفتار دوازدهم تشريح شده: آن كه توقعي /ندارد آن كه پاك /است و چشم به احوال ديگران /ندارد دل از پريشانيها پرداخته /است و تدبير كار دنيا فرو /گذاشته و دل در من /بسته او نزد من گرامي /است آن كه شادي و خشم و غم و آرزو در او راه /ندارد آن كه از بد و نيك گذشته /است و روي دل به سوي من /كرده او نزد من گرامي /است آن كه با عزمي جزم دل و هوش خود در انديشه من گماشته /باشد او مرا دوست دارد و نزد من گرامي /است و آنان كه اين حكمت جاودانه را پيروي /كنند و از سر ايمان و اعتقاد /تام مرا كمال مطلوب /خوددانند نزد من گرامي ترين باشند. *** در فصل نهم، راز رازها، والاترين دانشها و پاكترين پاكها كه با دريافت مستقيم و بي واسطه حاصل مي شود و با دانستن آن، انسان از محنت بازگشت به دنيا رهايي مي يابد، دانش ژرفي كه با بينش توام است، آسان به دست آيد و چون به دست آمد جاودانه بماند; با عنوان وجود ازلي و قوه خالقيت خدا مطرح مي شود. گفتار سوم راه عمل، گفتار چهارم راه علم و گفتار پنجم طريق ترك عمل ويوگه را تبيين كرده است. نيز در گفتار پنجم و دهم، خدا و جهان و ظهورات حق بازگو شده است: اي ارجونا، اينك از ظهورات الهي خود اشارتي چند با تو در ميان /نهم اي ارجونا، جان همه هستي /منم اول و ميانه و آخر هر چيز /منم من /ويشنويم از روشني ها خورشيد /درخشانم من خداي /بادم از ميان كواكب /ماهم از ميان وده ها، سامه /وده و از ميان خدايان /ايندرايم از ميان حواس، دل و از ميان آفريدگان /عقلم از اندازه ها /زمانم از جانوران شيرم شاه /آنان از ماهيان /نهنگم از رودها /گنگم از حروف /الفم از دانشها خويشتن شناسي و از استدلالها /برهانم من زمان /لايزالم من آن آفريدگارم كه روي به هر سو /دارد من برگ ناگزير و همه /گيرم آنچه بوده و آنچه خواهد بود. *** در گفتار شانزدهم مردمان جهان كلا به دو گروه تقسيم مي شوند: ايزديان و اهريمنيان. مردمان داراي خوي ايزدي، با صفاتي عالي و استوار توصيف شده اند و نشاني هاي مردمان اهريمني نيز به وضوح به دست داده شده. در گفتار هفدهم رابطه ايمان و عمل با گونه ها سنجيده شده است. در اينجا تمامي اعمال انسانها متناسب و مطابق با سه گونه ستوه، رجس و تمس در نظر گرفته شده. ايمان مردم ممكن است ستوه اي، رجسي يا تمسي باشد. ستوه اي ها خدايان را مي پرستند، رجسيان نيمه خدايان و ديوان را و تمسيان اشباح و اهريمنان را. حتي خوراكي كه مردم هر روز مصرف مي كنند و قرباني هايي كه بجا مي آورند و يا رياضت ها و بخشش ها نيز مطابق با يكي از اين سه گونه است. در اين فصل از سه رمز برهمن با عنوانهاي اوم، تت وست ( ) 48 نام برده شده است. سه كلمه اي كه باعث و باني پيدايش برهمنه ها، وده ها و قرباني ها شده اند. پيروان وده ها، قرباني و صدقه و رياضت را طبق قوانين با اوم شروع مي كنند. جويندگان مكشه كلمه تت ( ) 49 رابر زبان مي رانند و ثبات قدم در قرباني و رياضت و اعمال ست ( ) 50 نام دارد. در گفتار هجدم، پس از توضيح و تبيين واژه ها و مفاهيمي خاص همچون سينياسين ( ) 51 و برشمردن وظايف افراد در طبقات مختلف اجتماعي و ديني شان، كريشنا ارابه ران ارجونه در هيئت حقيقي خويش - خدا - تجلي مي يابد و از او مي خواهد مكالماتي كه بين آن دو ردوبدل گشته است با كسانيكه رياضت نكشيده و بوي محبت نشنيده اند و يا شوق شنيدن ندارند، در ميان نگذارد. ارجونه نيز تاكيد مي كند كه همه شكش از ميان برخاسته و با عنايت پروردگار، عارف به خويشتن خويش گشته و مصمم مي گردد آنچه را كه كريشنا به او فرموده، همه را به كار بندد. *** فلسفه و جهان بيني موجود در گيتا به قدري عميق و موضوعات قابل مطالعه و بررسي به قدري فراوانند كه در حوصله چنين نوشتاري نگنجيده و نياز به تحقيق و تفسير گسترده اي دارند. از آنجا كه بسياري مباحث مطرح شده در گيتا تخصصي است و براي بازگو نمودن هر يك از آنهامي بايست پيشينه اي تاريخي - فكري از موضوعات ارائه داد و همچنين وجود فرهنگ واژگان و اصطلاحات در اين امر، ضروري مي نمايد، ذكر تمامي موارد فلسفي، ديني و ادبي مندرج در گيتا مقدور نبود. اميد است با ياري ايزد متعال، بزرگان ادب، دين و عرفان اين سرزمين چندي صبر پيشه كرده و دنباله اين كار را در پيش گيرند. پاي برگها: - 47 اوم اسم اعظم. ذكر مقدس و مخصوصي كه با آهنگي خاص و تحت شرايط فيزيكي و روحاني ويژه اي توسط سالك ادا مي شود. Sat, Tat, Om -48 - 49 به معني آن و اشاره به ذات حق كه غيرقابل توصيف است. - 50 حقيقت و خوبي -مرحله 51 فقر و قدسيت كه از آن به سينياسين تعبير مي شود.