Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790219-48088S2

Date of Document: 2000-05-08

جوان، احساس و موسيقي داشتن انرژي احساسي زياد يكي از ويژگي هاي دوران جواني است. انرژي احساسي جوانان تحت تاثير ويژگي هاي شخصيتي و شرايط محيطي - اجتماعي ممكن است به صور مختلف و در راههاي گوناگون به مصرف برسد. از آنجا كه بين احساس و موسيقي رابطه مستقيم وجود دارد و غليان احساسات در دوره جواني نسبت به دوره هاي ديگر زندگي بيشتر است، لذا مي توان گفت كه جوانان بيشتر از ساير قشرهاي جامعه تحت تاثير موسيقي قرار مي گيرند. در اين نوشتار رابطه متقابل كه بين اين متغيرها وجود دارد، مورد بحث قرار مي گيرند. احساسات دوره جواني افرادجامعه در فرآيند رشد فيزيكي و اجتماعي خود ويژگي ها و خصايص ويژه اي پيدا مي كنند. اين ويژگي ها در دوره ها و مراحل مختلف رشد متفاوت بوده و در هر دوره اي از زندگي، افراد از جنبه هاي احساسي و عقلاني خاصي در رفتارهاي خود برخوردار مي شوند. از جمله ويژگي هاي رفتاري در دوران جواني داشتن احساسات و عواطف بيش از اندازه است. جوان از انرژي احساسي زيادي برخوردار است كه در شكل گيري رفتارهاي روزمره وي نقش اساسي ايفا مي كند. نقش غالب احساسات در تصميم گيريها، عكس العمل ها و برخوردهاي جوانان با ديگران باعث مي شود كه آنان كمتر به تعقل و آينده نگري درباره مسائل مختلف زندگي بپردازند. البته اين بدان معني نيست كه قشر جوان عاري از رفتارهاي عقلاني و مبتني بر آينده نگري است، ولي درصد اين نوع رفتارها نسبت به رفتارهاي احساسي آنان پايين تر است. جهت يابي احساسات جواني به اين نكته اساسي واقف شديم كه نقش غالب در رفتارهاي جوانان نقش احساسي و عاطفي است. انرژي احساسي كه در جوانان وجود دارد، براي رشد و تكامل شخصيت فردي و اجتماعي آنان لازم است در جهات مثبت و كارآمد موردبهره برداري قرار گيرد. وظيفه نهادهاي اجتماعي از خانواده گرفته تا مدرسه، دانشگاه و ساير نهادها عبارت از اين است كه اين انرژي اساسي را طوري جهت دهي نمايند كه استفاده بهينه از آن صورت گيرد. با جهت دهي به احساسات جوانان مي توان براي رشد و شكوفايي شخصيت و استعداد آنان بهره جست. غافل بودن از احساسات پرشور جواني وعدم برنامه ريزي مناسب براي هدايت آن ممكن است نتايج ناگواري به دنبال داشته باشد. علل برخي بزهكاريها، رفتارهاي ناشايست و ضداجتماعي كه از برخي جوانان سرمي زند، ناشي از آن است كه به احساسات آنان جهت گيري مناسب نداده اند. از احساسات دوره جواني مي توان براي سازندگي، خلاقيت و رشد اجتماعي اين قشر استفاده كرد، به شرط اين كه اين احساسات درمسيري درست هدايت شوند. در غيراين صورت نتايج ناشي از انرژي احساسي ممكن است منجر به فساد اخلاقي و بي بندو باري در رفتارهاي آسيبزا گردد. احساس و موسيقي نتايج تحقيقات مختلف نشانگر آن است كه بين احساس و موسيقي رابطه مستقيم و قوي وجود دارد. موسيقي قادر است احساسات افراد را در جهات خاصي سوق داده و حالات دروني مختلفي در آنان بوجود آورد. افلاطون معتقد است كه روح انساني از راه موسيقي تناسب و هماهنگي را ياد مي گيرد و حتي استعداد پذيرش عدالت را نيز پيدا مي كند. گارني معتقد است كه موسيقي مي تواند انواع احساس ها را در انسان بوجود آورد و حتي بر روي ميل جنسي تاثير بگذارد. استاد محقق جامعه شناسي دكتر رفيع پور طي بررسي و تحقيقي كه بر روي رابطه احساس و موسيقي و تاثير آن در كاركردهاي جامعه به عمل آورده اند، در كتاب خود تحت عنوان جامعه، احساس و موسيقي چنين نتيجه گيري مي كند: مي توان نتيجه گرفت كه اولا همه گونه انسانها چه مذهبي و چه غيرمذهبي مي توانند (كم و بيش ) تحت تاثير موسيقي قرار گيرند و مي توان احساسات آنها را به نوع دلخواه تغيير داد. ثانيا حالات و روحيات خراب و لاابالي گري، شهوت و... (و يا برعكس حالات عرفاني ) را درجامعه مي توان با موسيقي تغيير داد و كنترل نمود، يعني جاي نگراني نيست اگر جامعه به مسير احساسي غيردلخواه رود، زيرا مي توان دوباره جو احساسي آن را تغيير داد. تاثير موسيقي و تحريك احساسي آن بر روي همه انسانها يكسان نيست، به عبارت ديگر نمي توان گفت كه موسيقي براي همه مخرب است يا سازنده، بلكه اين بستگي به شرايط فردي و اجتماعي افراد دارد. ( رفيع پور، فرامرز، جامعه، احساس و موسيقي، شركت سهامي انتشار:3635 1375 صص ). به اين ترتيب مشخص مي شود كه يكي از عوامل تاثيرگذار بر روي احساسات افراد موسيقي است. از آنجا كه انرژي احساسي جوانان بيشتر از ساير قشرهاي جامعه است، تاثيرپذيري آنها از موسيقي بيشتر از ساير اقشار جامعه خواهد بود. اين تاثيرپذيري ممكن است در جهات مثبت يا منفي باشد. نقش موسيقي در احساسات جواني سرشار بودن جوانان از انرژي احساسي از يك طرف و جاذبه اي كه موسيقي براي آنان دارد، از طرف ديگر باعث مي شود كه اين قشر در رفتارهاي فردي واجتماعي خود تحت تاثير موسيقي قرار گيرند، امروزه كمتر جواني است كه قسمتي از اوقات روزمره خود را صرف گوش دادن به موسيقي نكند، موسيقي به اشكال گوناگون خود از نوع سنتي، مذهبي، كلاسيك، مدرن و نظاير آن در شكل گيري احساسات جوانان ايفاگر نقش است. با توجه به نوع استفاده اي كه از موسيقي به عمل مي آيد، ممكن است نقش مثبت يا منفي در رفتارهاي فردي واجتماعي جوانان برجاي بگذارد. - 1 نقش مثبت موسيقي: موسيقي به شيوه صحيح و مطابق با هنجارها و ارزشهاي اجتماعي نه تنها در تسكين آلام روحي و ايجاد نشاط تاثير دارد، بلكه به عنوان جزئي از فرآيند اجتماعي شدن نوجوانان وجوانان به در كارمي رود غرب موسيقي از كودكي در خانواده، مدرسه و كليسا و در گروههاي دسته جمعي مثل پيك نيكها و محافل دانش آموزي و دانشجويي آموخته و اجرا مي شود. هر عضوي از جامعه موسيقي محلي را به مانند زبان مادري آموخته و دروني مي كند. به اين ترتيب از موسيقي به عنوان ابزاري براي جامعه پذير ساختن نوجوانان وجوانان استفاده مي شود. در جامعه ما مي توان از موسيقي براي هدايت احساسات جوانان درجهات مثبت وكارآمد استفاده كرد، به طوري كه تحت تاثير موسيقي سازنده، انرژي احساسي جوانان به سوي خلاقيت، ابتكار و تلاش و سازندگي سوق داده شود. نمونه عيني اين وضعيت تاثير موسيقي مذهبي در روحيه جوانان در زمان جنگ تحميلي بود كه چگونه باعث مي شد جوانان و نوجوانان ايراني با ايثار و فداكاري خود حيرت جهانيان را موجب شوند. نمونه ديگر آن آواز دختران قاليباف در حين انجام كار است كه به طور ريتميك و خوش صدا نحوه گره زدن پشم را براساس نقشه مي خوانند و در آن ذكر مي كنند كه چه رنگ بايد انتخاب و دركجاي نقشه استفاده شود و چند گره لازم دارد ( رفيع پور همان ص ) 45 - 2 نقش منفي موسيقي: اگر جوانان از موسيقي به صورتي استفاده نمايند كه آنان را به سوي فردگرايي، انزوا، بي تفاوتي، بي خيالي، اميال نفساني و نظاير آن سوق دهد، داراي نقش منفي خواهد بود. انرژي احساسي جوانان باعث مي شود كه تعدادي از آنان به سوي موسيقي هجو كشانده شوند. اين نوع موسيقي نه تنها فاقد اثرات سازنده و مثبتي است كه ذكر آن رفت، بلكه در جهت گيري نامناسب رفتار و شخصيت جوانان موءثر بوده و موجب به هدر رفتن اوقات آنان مي شود نيز در تخريب ويژگي هاي شخصيتي و حتي نهادهاي اجتماعي تاثير مي گذارد. درچنين شرايطي روابط خانوادگي و خويشاوندي، پيوندهاي گروهي و هنجارهاي اجتماعي مورد بي مهري قرار مي گيرند. در نتيجه نه تنها موسيقي در فرآيند جامعه پذير ساختن جوانان ايفاگر نقش نمي شود، بلكه حالات و شخصيتي در آنان بوجود مي آورد كه موجب دور شدن از هنجارها و ارزشهاي موجود درجامعه مي شود. چند توصيه به جوانان درباره موسيقي - 1 بايد توجه داشت كه موسيقي و آهنگ به روح و جسم سلامت و لطافت مي بخشد ولي موسيقي خارج از حد مضر و خطرناك است. - 2 در استفاده از موسيقي به شعر و محتواي آن دقت شود. از موسيقي سبك وبي محتوا پرهيز شود. - 3 جوانان به فراخور شخصيت و علاقه خوداز آن نوع موسيقي استفاده كنند كه در حين ايجاد نشاط و شادابي، توان روحي و جسمي آنان را براي كار و فعاليت افزايش مي دهد. - 4 با دوستانتان كه تحت تاثير موسيقي هجو قرار دارند احساسي و طردآميز برخورد نكنيد، بلكه به صورت رفاقت آميز و مستدل با آنان صحبت كنيد. - 5 در هنگام مطالعه و كار فكري از موسيقي استفاده نكنيد حتي اگر موسيقي در تمركز حواس شما اختلال ايجاد نكند. - 6 در گوش دادن به موسيقي افراط نكنيد به طوري كه كارهاي روزمره شما را تحت تاثير قرار دهد. سيروس فخرايي