Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790208-47977S1

Date of Document: 2000-04-27

جشن هاي بهاري در چين ترجمه و تاليف: احمدرضا ايرواني درآمد: در بحث از گفتگوي فرهنگها، آنچه بيش از هر چيز اهميت مي يابد، وجود فضايي آشتي جويانه و تفاهم آميز در يك گفتگوي سازنده و كاراست. در اين ميان اگر چه لازم است، ما ايرانيان با آگاهي و نقد شايسته از شرايط فرهنگي خويش و جهان به اين فضا درآييم، و خود را از چشم اندازي جهاني بنگريم، به نظر مي رسد كه شناخت و گفتگوي فرهنگي ميان ايران و كشورهايي كه از نظر پيشينه تاريخي، اجتماعي و فرهنگي با آن تقريبا همسان بوده، اهميت بيشتري مي يابد. از اين روست گفتگوي ما و كشورهاي عربي - به دليل بنيانهاي تاريخي و فرهنگي مشترك - و هند، چين و ديگر كشورهاي آسيايي. بي گمان يافتن زمينه هاي يكسان فرهنگي و تاريخي و كوشش در فهم شرايط خاص هر كدام، ما را با چالش هاي مشترك اجتماعي و فرهنگي روبرو كرده كه گذر از آنها، نيازمند گفتگويي است پويا. مطلبي كه از پي مي آيد، دنباله نوشتارهايي است كه در پهنه شناخت فرهنگ هاي آسيايي پيش از اين داشته و درآينده نيز به آنها خواهيم پرداخت. مطلب زير با نگاهي به جشنهاي بهاري در چين و چگونگي آماده شدن چيني ها براي برگزاري آنها و آنگاه تطبيق اين آئين ها و جشنها با جشنهاي ويژه سال نو در ايران، نگاشته شده است. ضمن فراخوان خوانندگان گرامي در نگارش مطالبي درباره جشنها و آداب و رسوم بومي ايران و ديگر نقاط جهان، توجه شما خوانندگان گرامي را به اين جستار جلب مي كنيم. جشن هاي سنتي چين شامل جشن بهاري، جشن فانوس، جشن روشنايي، جشن قايق اژدها، جشن شب هفتم، جشن ميانه پاييز (كه عيدي شبيه مهرگان ماست ) جشن، دو عيد نهم و غيره است. از بين آنها جشن بهاره (يا عيد بهاره ) وجشن فانوس از همه باشكوهتر برگزار مي گردد. جشن بهاره بر طبق رسوم سنتي مردم چين اولين روز از سال كشاورزي است و بزرگترين جشن درباره سنتي برگزاري اين جشن و دلايل آن روايات زيادي نقل شده است. به عنوان نمونه گفته شده كه در زمان باستان ديوي به نام ني ين (nian) همه ساله و در اولين روز سال براي آزار و اذيت مردم ظاهر مي شد. براي گريزاندن وي مردم قسمتي از چوب بامبو را در آتش مي نهادند كه از سوختن آن صداهايي شبيه انفجار باروت ايجاد مي شد. ني ين صداي ايجاد شده و سرخي آتش را كه مي ديد پابه فرار مي گذاشت و تا سال بعد جرات نمي يافت در بين مردم ظاهر همانند شود اين جشن را در مراسم چهارشنبه سوري خودمان نيز مي يابيم كه آتش افروختن نمادي از ستيز با ديو سرما و سياهي است. پس در جشن بهاري به خاطر صلح و امنيت در هر خانه اي آتش زدن چوب بامبو برگزار مي شد. اين جشن، زمان گردهمايي افراد خانواده است و بيدار ماندن و شب عيد را به صبح رساندن. قبل از آن مراسم خانه تكاني هم به پايان رسيده است و لوحه هايي با مضامين خوشبختي و سعادت برطرفين در گاه خانه آويخته مي شود. درمورد اين لوحه هاي خوشبختي گفته شده است كه در زمانهاي قديم در دل كوههاي زيبا دو برادر به نام هاي شن ني (-shen nai) و يولي (lei- yu) كه بسيار كوشا و شجاع بودند زندگي مي كردند. آنها انبوهي از درختان هلو پرورش داده بودند تا با استفاده از آنها و به كمك مردم با شرارت هاي اهريمنان مبارزه كنند. اين دو بعد از درگذشت، به موجودات فناناپذير آسماني - افسانه اي تبديل شده واز طرف آسمان براي ضربه زدن به روح شرير شيطاني ماموريت يافتند. با اعتقاد به اين افسانه، بر روي لوحه هاي ساخته شده از چوب هلو نام اين دو برادر را مي نگاشتند و يا اينكه رخسارشان را بر آن حك مي كردند و در شب عيد، آنها را بر دو طرف درب ورودي منازل مي آويختند و اميدوار بودند كه خوشبختي و صلح در تمام مدت سال قرينشان باشد. بيش از چهار هزار سال پيش در زمان امپراتوري جو غربي، برگزاري مراسم تبريك جشن سال نو با آنچه كه هم اكنون در چين جاري است يكي بوده است در دوره هن ( ق. م 206 تا 220 م ) سي ماچين تقويم تي گوو ( taiguo) را ابداع كرد (تي گوو نام دوره اي از حكمراني امپراتوري وو -دي بر چين است ). طبق اين تقويم اولين روز سال نو با اولين روز تقويم كشاورزي برابر شده بود. در اين جشن مردم بهترين لباس خود را پوشيده و همه افراد خانواده موقع تحويل سال گردهم مي آيند و با هم جشن تجديد ديدار را برگزار مي كنند. در آخرين شب سال كه شب عيد ناميده مي شود كسي سر بر بالين نمي گذارد. همه براي دميدن سپيده لحظه شماري مي كنند و اين به خاطر گراميداشت واحترام شايان توجهي است كه چيني ها نسبت به زمان دارند. درميانه راس شب ساعت 12 غذاي مخصوص و معروف حياوزه ميل مي شود كه نام اين غذا برگرفته شده از مفهوم جانشين شدن سال جديد با سال كهنه است. پس از سحرگاه مراسم تبريك سال نو و ديد و بازديدها از اقوام و دوستان آغاز مي شود. جشن بهاره از نظر چيني ها اهميت فوق العاده اي دارد و به گرمي از آن استقبال مي شود. در طي جشن بهاري اولين جمله اي كه در هنگام برخورد با افراد بر زبان ها جاري است جمله سال نو مبارك است. مهيا ساختن كيك سال نو و انواع مختلف آش هاي سال نو (كه بيشتر آرد برنج در پختن آن به كار مي رود ) نشانه خوشبختي و سعادتمندي حتمي اهل آن خانه با است آغاز بهار با كمال زيبايي هايش، مردم دوست دارند بگويند: يك سال پر از موفقيت و خوشبختي به آغازي نيك در فصل بهار بستگي دارد جشن فانوس در چين قديم، جشن هاي سال نو از شب عيد شروع شده و تا جشن فانوس (پانزدهمين روز سال ) ادامه مي يافت و در اين روز به اوج خود مي رسيد. در مورد اين جشن گفته شده است كه در زمان امپراتور وو -دي در زمان سلسله هن قصري وجود داست كه داخل آن دختري زيبا، باهوش و مهربان به نام يوان شياو (xiao- yuan) در طول سال زنداني بود. بنابراين بسيار دلتنگ و غمگين شده او بود به هر طريقي بود توانست نظر موافق يكي از وزرا را به دست آورد. وزير ترتيبي داد تا اين دختر بتواند دوباره خانواده اش را ملاقات نمايد. بدين ترتيب به امپراتور خبر داد كه خداي آسمان ها به خداي آتش دستور داده است كه در شانزدهمين روز سال شهر چانگ ان (پايتخت قديم چين ) را آتش بزند. تنها راه مقابله با خداي آتش كه از ديدن منظره سوختن يك شهر لذت مي برد، اين است كه چوب بامبو را آتش بزنيد تا صداي ايجاد شده از سوختن آن در همه جا پخش شود و در سرتاسر شهر فانوس هاي قرمز رنگ روشن كنيد و با تمامي اهل حرم و نديمه ها و پيشخدمت ها و تابعين براي تماشا به داخل شهر برويد. علاوه بر آن، خداي آتش عاشق غذاهايي است كه به وسيله يوان شياو، پيشخدمتي كه در قصر شماست پخته مي شود. اگر ما به يوان شياو امر كنيم غذاها را به خداي آسمانها پيشكش كند او مطمئنا خشنود خواهد شد و شهر چانگ ان در امان خواهد ماند. امپراتور وو - دي موافقت كرد اما تا حدي نگران. او مضطرب شده بود، دستور داد طرح پيشنهادي وزير به مرحله اجرا درآيد. بنابراين در شب پانزدهمين روز سال نو، درجاي جاي شهر چانگ ان صداي انفجار ترقه شنيده مي شد وشهر از نور شعله فانوس هاي آويزان مي درخشيد. در آن بين يوان شياو از فرصت بهره جست و با خانواده اش تجديد ديدار كرد. سال بعد امپراتور دستور داد كه در همان شب فانوسها در تمام شهر آويخته شده و غذاهاي گوارايي كه بوسيله يوان شياو آماده شده بود در قربانگاه به حضور خداي آسمانها پيشكش شود و هر ساله اين مراسم تكرار مي شد و پانزدهمين روز سال به نام جشن فانوس نامگذاري شد. درآن زمان اين جشن همچنين به نام جشن يوان شياو نيز ناميده مي شد. در زمان سلسله هن از روز چهاردهم تا روز شانزدهم به مدت سه شب برگزار مي شد و در زمان سلسله سونگ (م 1310قرن ) به پنج شب افزايش يافت. در زمان سلسله هاي يوان (مغول ) و مينگ از شدت رونق اين مراسم كاسته شد ولي در زمان سلسله چينگ اين مراسم ديگر بار بويژه در پكن به طرز باشكوهي برپا مي شد. هم اكنون به هنگام برگزاري اين جشن در داخل شهرها، در پاركها و فروشگاهها هنوز هم مي توان انواع مختلف فانوس هاي آويخته شده را مشاهده كرد. فانوس هايي به شكل قصر، حيوانات مختلف، گل و گياه، اسب، پرندگان، خزندگان و غيره ساخته مي شود. گاهي اوقات نيز نمايشگاههاي فانوس هاي زيبا برپا مي شود. در اين روز علاوه بر روشن ساختن فانوس نوعي شيريني مخصوص نيز مهيا مي گردد. خوردن اين نوع شيريني دايره اي شكل (كه شبيه هلال ماه كامل است ) نشانه گردهم آمدن و خوشبختي است. درجشن فانوس مراسم ديگري نيز مانند رقص شير و رقص فانوس اژدها برپا مي شود. چينيان بعد از تبريك گويي فرح انگيز سال جديد در طي جشن بهاري، سال نو را با قلبي سرشار از اميدو اشتياق آغاز مي كنند.