Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790208-47974S3

Date of Document: 2000-04-27

بي خانمانها در ژاپن مقدمه: ژاپن به عنوان كشوري پيشرفته و ثروتمند در دنيا مطرح است. در اين كشور كارها در ادارات و سازمانها با سرعت و نظم خاصي انجام اگر مي گيرد سفري به اين كشور داشته باشيد از نظم و انضباط آن تعريف خواهيد كرد و اگر گذرتان به ايستگاههاي قطار (به ويژه ايستگاههاي بزرگ ) بيفتد كه به احتمال زياد خواهد افتاد دست اندركاران آنها را تحسين خواهيد كرد. ولي در همين كشور پيشرفته و متمدن و ثروتمند افرادي هستند كه عمرشان را در آوارگي و دربدري سپري مي نمايند كه اگر در داخل ايستگاهها، پاركها كمي وقت صرف كنيد متوجه اين موضوع خواهيد شد. اين افراد در مواقعي كه داخل ايستگاهها يا پاركها خلوت است به نظافت شخصي مي پردازند و حتي البسه خود را نيز در دستشويي ايستگاهها يا پاركها مي شويند و روي درختان خشك مي كنند. به اين افراد بي خانمان در ژاپن كوجيكي و در زبان انگليسي هملس مي گويند كه تعدادشان در ژاپن روزبه روز در حال افزايش است و از وقتي كه ژاپن با وضع بد اقتصادي مواجه گرديده بر سرعت افزايش تعداد اين افراد نيز افزوده شده است. اين افراد بيشتر در شهرهاي بزرگ مانند توكيو، ناگويا، اوزاكا، كاوازاكي، يوكوهاما، كوبه، چيبا، كيوتو و ساير مراكز استانها زندگي مي كنند و تعدادشان تنها در شهرهاي بزرگ و پرجمعيت ژاپن بيشتر از 20 هزار نفر مي باشد. اگر كل كشور را در نظر بگيريم بيشتر از 30 هزار نفر بي خانمان در ژاپن زندگي مي كنند. طبق آمارهاي تقريبي پليس و انجمن هاي محلي ژاپن، شهر اوزاكا از نظر داشتن افراد بي خانمان رتبه اول را در كشور دارد و گفته مي شود كه بيشتر از 10 هزار بي خانمان در اين شهر زندگي مي كنند بعد از اوزاكا شهر توكيو قرار دارد. حدود 4 سال پيش دانشگاه اوزاكا اقدام به آمارگيري از اين افراد در بعضي از شهرهاي بزرگ نمود كه نتيجه اين آمارگيري به قرار ذيل مي باشد. ( ) 1 شهر اوزاكا 8660 نفر شهر توكيو 4300 نفر شهر ناگويا 758 نفر شهر كاوازاكي 746 نفر شهر فوكواكا 450 نفر شهر يوكوهاما 439 نفر شهر كوبه 230 نفر شهر چيبا 100 نفر اگر در سال 2000 ميلادي آمارگيري دقيقي به عمل آيد تعداد اين افراد در شهرهاي مذكور و ساير شهرهاي بزرگ به مراتب بيشتر از چهار سال پيش خواهد بود. طبق آمار پليس بيشتر از 160 نفر بي خانمان در شهر گيفو (مركز استان گيفو ) زندگي مي كنند و آمارهاي محلي نيز حاكي از زندگي بيشتر از 250 نفر در شهر كيوتو و 150 نفر در شهر هيروشيما دارند. بنا به گفته پليس ژاپن در هر يك از شهرهاي كوچك نيز حدود 20 نفر بي خانمان زندگي مي كنند. اكثر اين افراد را مردان تشكيل مي دهند كه در بعضي مكانها تعدادي زن نيز در جمع آنها ديده مي شود. بيشتر افراد بي خانمان بالاي 40 سال سن دارند كه البته ممكن است افراد زير 30 سال و بالاي 25 سال نيز در بين آنها ديده شوند. انجمن هاي خيريه مردمي و افراد خير در بعضي مناطق داوطلبانه به اين افراد كمك مي كنند. غذا در اختيارشان مي گذارند و اگر مريض بودند آنها را از طريق شهرداري منطقه مربوطه به مراكز درماني معرفي مي كنند تا به طور رايگان تحت درمان قرار گيرند. البته اين بدان معنا نيست كه همه افراد بي خانمان از اين امكانات برخوردار باشند ممكن است يك فرد بي خانمان در گوشه پاركي زندگي كند و افراد خير نيز به او دسترسي نداشته باشند و حتي بعضي از اين افراد خود به دنبال غذا مي گردند و ممكن است مدتها نيز گرسنه بمانند. يكي از ايستگاههاي بزرگ قطار كه اين افراد در داخل و بيرون آن تجمع مي نمايند ايستگاه شين جوكو مي باشد كه چند سال پيش در قسمت غربي اين ايستگاه در محل زندگي اين افراد آتش سوزي روي داد كه چندين نفر از بي خانمانها كشته يكي شدند از پاركهاي شهر توكيو كه اين افراد در قسمتهاي مختلف آن زير چادر و يا زير مقوا زندگي مي كنند پارك توياما در نزديكي دانشكده علم و صنعت دانشگاه واسدا مي باشد. البته در ساير ايستگاهها و پاركها نيز كم و بيش اين افراد زندگي مي كنند. قبل از صحبت با افراد بي خانمان از يكي از اعضاء گروهي كه داوطلبانه و غيرانتفاعي به اين افراد كمك مي كنند خواهش كردم كه توضيحاتي درباره اين افراد بدهد وي كه خانم ريكو ياكوشيجي نام دارد و 57 ساله مي باشد قصد دارد تا وقتي كه توانايي جسمي دارد به اين افراد كمك كند. وي گفت: فكر مي كنم بيشتر از 30 هزار بي خانمان در سراسر ژاپن زندگي مي كنند كه دليل اصلي بي خانمان شدنشان بيكاري مي باشد كه البته دلايل ديگري از قبيل بيماري و مسائل خانوادگي در اين امر دخيل باشد. ما سعي مي كنيم براي افرادي كه توان كاركردن داشته باشند كار پيدا كنيم ولي متاسفانه زياد استقبال نمي شود و اگر هم سر كار مي روند بعد از مدتي رها مي كنند و به اين زندگي برمي گردند و گروه ما به اين نتيجه رسيده كه اگر فردي حدود 3 ماه به صورت بي خانمان زندگي كند احتمال رها كردن اين نوع زندگي بسيار ضعيف است و دوست ندارد كار كند. بيشتر اين افراد الكلي هستند و گاهي بعضي از اين افراد از رهگذران تقاضاي سيگار مي كنند. وي افزود: اين افراد شبها در زير مقوا، چادر و غيره مي خوابند و روز در داخل و اطراف ايستگاهها و پاركها ظاهر مي شوند. گروه ما علاوه بر تهيه غذا و گاهي نوشيدني براي اين افراد جوياي سلامتي آنها نيز مي شود. براي تهيه غذا به سوپر ماركتها مي رويم و از آنها خواهش مي كنيم كه مواد غذايي كه تاريخ آن انقضا مي يابد دور نريزند و در اختيار ما قرار دهند تا به نيازمندان برسد آنها نيز معمولا همكاري مي كنند حتي بعضي از رستورانها نيز با ما همكاري مي نمايند و غذاي اضافي و مانده را به ما تحويل مي دهند تا به اين افراد برسانيم. اگر يكي از اين افراد كمردرد يا پادرد داشت و يا كلا مريض بود از طريق شهرداري منطقه مربوطه به بيمارستان معرفي مي كنيم تا به طور رايگان تحت درمان قرار گيرد و اگر نياز باشد بستري مي شود. اگر فردي در محل زندگي فوت كند پليس را در جريان مي گذاريم و پزشكي قانوني جهت تشخيص علت مرگ كالبدشكافي مي كند و شهرداري و پليس نيز تلاش مي كنند كه لااقل يكي از بستگان فرد را پيدا كنند كه معمولا كمتر موفق مي شوند. مراسم سوزاندن و دفن در گورستان عمومي بر عهده شهرداري است البته هزينه كالبدشكافي نيز كه پنجاه هزار ين (حدود سيصد و هفتاد هزار تومان ) است بر عهده شهرداري است. گروه ما از فوت اين افراد در دربدري متاثر مي شود و در مكاني كه فوت شده گاهي شاخه گل مي گذاريم و حتي اگر وقت داشتيم سري به گورستان دسته جمعي اين افراد مي زنيم و براي شادي روحشان دعا مي خوانيم. از خانم ياكوشيجي پرسيدم: اين افراد از نظر اجتماعي در چه سطحي قرار؟ دارند وي گفت: بيشترشان انسانهاي معمولي و ضعيف اجتماعي هستند و بعضي نيز از بدو تولد مشكل رواني دارند. در بين آنها افراد تحصيل كرده و دانشگاهي، رئيس شركتي كه ورشكست شده، كارمند اخراجي و غيره نيز وجود دارد. رئيس يك شركت بعد از ورشكستگي ممكن است قادر به پرداخت طلب كارمندان خود نباشد و براي فرار از اين بحران به اين زندگي كشيده شود و يا ممكن است فردي از يك بانك يا شركت پول قرض كند و نتواند قرض خود را بپردازد و چون تحت پيگرد قانوني قرار مي گيرد ممكن است به دربدريش بيانجامد و به خيل اين جمعيت بپيوندد. بعضي از افراد براي يافتن كار از ساير استانهاي كشور به سوي پايتخت سرازير مي شوند و چون بعضي ناكام مي مانند ديگر به زادگاهشان برنمي گردند و در توكيو ماندگار مي شوند كه بعضي با تمام شدن پولشان به اين زندگي روي مي آورند. در ساير استانها نيز اين امر صادق است يعني از شهرستانها و دهات به مراكز استانها مي روند تا كار پيدا كنند كه بعضي موفق نمي شوند. البته بعضي از بي خانمانها زادگاهشان توكيو و يا مركز استان مي باشد. چند سال پيش متوجه شدم كه فردي در ميان بي خانمانها زندگي مي كند كه قبلا استاد دانشگاه بوده است و دريافتم كه به علت غيبت غيرموجه از دانشگاه اخراج گرديده و بعد از اينكه مشكل رواني پيدا كرده به اين زندگي روي آورده است. از فرد ديگري در داخل همين ايستگاه پرسيدم چرا در اينجا زندگي؟ مي كنيد گفت: پس در كجا زندگي حدود كنم ده سال پيش از بانك پول قرض كردم و غذاخوري چيني باز كردم. با همسرم از صبح تا شب در اين مغازه كار مي كرديم و 2 نفر كارگر زن نيز داشتيم ولي موفق نشديم. علاوه بر اينكه بهره پول را نتوانستيم بپردازيم بلكه اصل پول را نيز به سختي به بانك برگرداندم كه البته وسايل منزل را نيز فروختم. با اين جريان همسرم مجبور شد پيش پدرش برگردد و من هم چون كار مناسب پيدا نكردم به اين راه افتادم. فكر مي كنم روزي در زير همين مقواها عمرم به پايان برسد. * وقتي جوان بوديد پس اندازي نكرده؟ بوديد * چرا كمي پس انداز داشتم ولي آن را هم خرج راه اندازي مغازه غذاخوري چيني نمودم كه از بين رفت و تهيدست شدم و هيچ فكر نمي كردم زندگيم به اينجا بكشد. * مگر توانايي كار كردن؟ نداريد * از مدتي كه به اين شكل زندگي مي كنم پادرد و كمر درد گرفته ام و ديگر نمي توانم كار كنم. در پارك توياما به سراغ فردي رفتيم كه حدود 30 ساله به نظر مي رسيد از وي پرسيدم چرا در اينجا زندگي؟ مي كنيد جواب داد چون پول كرايه آپارتمان ندارم. مگر نمي توانيد كار؟ كنيد من از كار كردن خوشم نمي آيد وقتي دوره راهنمايي را در كيوشو به اتمام رساندم به توكيو آمدم و در چندين رستوران به صورت پاره وقت كار كردم ولي بعد نتوانستم به صورت ثابت در يك مكان كار كنم. مدتي است كه ديگر كارپاره وقت را نيز رها كرده ام و ميل به يافتن كار ندارم. * آيا پدر و مادر شما اطلاع دارند كه شما در توكيو ؟ هستيد در همان سالهاي اوليه كه به توكيو آمده بودم با آنها ارتباط داشتم و حتي در تعطيلات ابن ( ) 2 يكبار به ديدنشان رفتم ولي بعد از گذشت زمان با آنها قطع رابطه كردم و چند سالي است كه اصلا از آنها خبر ندارم و اميدوارم زنده باشند. آن موقع كه من پيش پدر و مادرم زندگي مي كردم پدرم خيلي به من سخت مي گرفت و آن موقع هر دوي آنها كار مي كردند نمي دانم الان هم كار مي كنند يا نه. حيف * نيست كه زندگيتان به اين صورت سپري؟ شود مگر چه اشكالي دارد كه من در داخل ايستگاه يا پارك زندگي كنم. در اينجا افراد زيادي مثل من زندگي مي كنند و گاهي دورهم جمع مي شويم و صحبت مي كنيم و حتي افراد خير نيز گاهي براي صحبت نزد ما مي آيند و لباس و غذا برايمان تهيه مي كنند. با توجه به نظرسنجي پليس ژاپن، صحبت هاي خانم ياكو شيجي عضو گروه خير، صحبت هاي افراد بي خانمان و نظرات حدود بيست نفر از دوستان ژاپني كه از طبقات مختلف جامعه ژاپن هستند عوامل بي خانمان شدن افراد عبارتند از: - 1 بيكاري كه بيشتر از ركود اقتصادي ژاپن ناشي گرديده است. طبق نظرسنجي پليس ژاپن از افراد بي خانمان بيشتر از درصد 70 آنها بيكاري را دليل به اين روز افتادن خود ذكر كردند. طبق آمار دولت ژاپن تعداد افراد بيكار در ژاپن در سال 1999 ميلادي ( ) 1378 بيشتر از 4 درصد كل جمعيت كشور بودند كه از جنگ دوم جهاني به اين طرف سابقه نداشته است. - 2 طلاق و ازهم پاشيدن كانون گرم خانواده عدم تربيت صحيح افراد، آزاديهاي بي حد و حصر در اجتماع كه بعضي مواقع به بي بندوباري مي انجامد و حرمت خانواده ها شكسته مي شود. طبق نوشته روزنامه يوميئوري در طول سال 1998 ميلادي هزار 243 و 102 مورد طلاق اتفاق افتاده كه نسبت به سال /9 2گذشته درصد افزايش نشان مي دهد كه درصد طلاق در ژاپن بيشتر از كشور فرانسه و كمتر از ايالات متحده بوده البته است يكي از دلايل طلاق نيز وضع اقتصادي خانواده و بيكاري مي باشد. - 3 عامل ديگر كه نسبت به 2 عامل مذكور دخالت كمتري دارد وضع جامعه ژاپن مي باشد. يعني خود جامعه تاحدي آمادگي پذيرش اين افراد را مثلا دارد به نحوي غذا در اختيارشان قرار مي گيرد و از امكانات همگاني داخل ايستگاههاي قطار و پاركها استفاده مي كنند و رايگان نيز درمان مي شوند. بنا به گفته عضو گروه خير وقتي فردي در اين راه مي افتد احتمال بازگشت به زندگي معمولي ضعيف است. - 4 وضع جسمي و روحي فرد. بعضي از افراد كه به اين نحو زندگي مي كنند از بدو تولد مشكل عقلاني دارند و هيچيك از عوامل مذكور در بي خانمان شدنشان دخالت ندارد يعني افراد استثنايي هستند و از نظر مغزي و رواني مشكل دارند. تهيه و تنظيم: محمد پاسبان - ژاپن - 1 آمارها از روزنامه يوميئوري نقل گرديد است. - (oboN 2 )بعضي از مردم ژاپن اعتقاد دارند كه ارواح مردگان در ايام ابن به اين دنيا برمي گردد و سعي مي كنند با نيكوكاري و احسان روح آنها را شاد كنند ايام ابن جزو تعطيلات رسمي نيست ولي اكثر شركت ها حدود يك هفته به عنوان تعطيلات ابن تعطيل مي كنند كه زمان آن مرداد ماه مي باشد.