Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790206-47954S1

Date of Document: 2000-04-25

بحران آب; فقط مصرف كننده مقصر است نقش خوردگي را از خاطر نبريم از كل منابع آبي موجود در دنيا /2 5تنها درصد آب شيرين و قابل استفاده است و به رغم اينكه كشور ايران بيش از يك درصد جمعيت دنيا را به خود اختصاص مي دهد كمتر /از. 5 درصد منابع آب شيرين دنيا را در اختيار دارد. از جمله مهمترين مواردي كه به نظر كارشناسان بر منابع آبي موجود كشور تاثير مي گذارد مي توان به وضعيت جغرافيايي خشك و نيمه خشك كشور، رشد جمعيت و افزايش سريع تقاضاي آب اشاره نمود. از يك نظر كلي موارد مربوط به آب را مي توان در سه گروه جاي داد: - 1 مسائل مربوط به توليد آب (مثل روشهاي صيد آب از ابر باروري ابرها...)، - 2 مسائل مربوط به مصرف آب - 3 مسائل مربوط به بازيافت آب مصرف شده (مثل استفاده از روشهاي مختلف شيميايي و بيولوژيكي براي تصفيه آب مصرف شده ) موضوع بحث ما بررسي مسائل مربوط به مصرف آب و به خصوص آن دسته از مسائلي است كه با آب شرب مرتبط مي باشد. بديهي است كه الگوي مصرف آب يكي از عوامل بسيار مهم مي باشد كه در كنار عوامل جغرافيايي و دموگرافيكي ( جمعيت شناسي ) از جايگاه ويژه اي برخوردار اما است يكي از مواردي كه در مصرف آب به آن چندان عنايت نمي گردد مسئله خوردگي است. يعني مسئله اي كه به قول آقاي مهندس الويري در نطق افتتاحيه شان در ششمين كنگره ملي خورندگي در خرداد 1378 قبل از اينكه آب به دست مصرف كننده برسد كه آن را درست مصرف كند يا نكند مشكل آفرين مي گردد. - 1 خوردگي؟ چيست خوردگي (Corrosion) يكي از معدود مواردي است كه اثر خود را نه تنها در مراحل طراحي، ساخت و توليد و بهره برداري نمايان مي سازد، بلكه منابع عظيمي را نيز در مرحله حفاظت و نگهداري به خود اختصاص مي دهد. براي خوردگي تعاريف فراواني ذكر شده است. استاندارد خوردگي ISOرا 8044 به شكل واكنش فيزيكي - شيميايي متقابل بين فلز و محيط اطرافش كه معمولا داراي طبيعت الكتروشيميايي بوده و نتيجه اش تغيير در خواص فلزي مي باشد. اين تغييرات خواص ممكن است منجر به از دست رفتن توانايي عملكردي فلز، محيط يا سيستمي شود كه اين دو، قسمتي از آن را تشكيل مي دهند. مي توان تعريف نمود. در واقع، معادل انگليسي خوردگي يعني Corrosion خود از كلمه اي لاتيني اقتباس گرديده كه معناي گاززدن و جويدن مي دهد كه احتمالا ظاهر قطعه خورده شده باعث چنين تداعي معاني شده است. يكي از مهمترين اغلاط مشهور درباره خوردگي، اختلاط معني آن با زنگ زدگي زنگ است زدن ( urst) به نوعي از خوردگي آلياژهاي آهن و فولاد اطلاق مي شود در حالي كه خوردگي (Corrosion) شامل اكثريت فلزات مي باشد. به علاوه ترجيحا براي، بيان ضايعات در غير فلزات از الفاظ (Deterioration) و يا (Degradation) - به معناي پوسيدگي استفاده مي شود. خوردگي يك واكنش طبيعي مي باشد يعني باعث مي گردد سطح انرژي سيستم تنزل نمايد (مثل وقتي كه يك توپ به افتادن از يك جاي بلند به روي زمين تبديل انرژي انجام داده و انرژي خود را حداقل مي كند يا مثلا مثل وقتي كه در اثر احساس سرما به طور ناخودآگاه خود را جمع و جور مي كنيم وناخودآگاه با كوچك كردن سطح بدن، سعي مي كنيم ميزان خروج انرژي (گرما ) از بدنمان را حداقل نمائيم. ) اما ما مايل هستيم كه خوردگي به دلايل اقتصادي و زيست محيطي ناشي از آن انجام نشود: براي آنكه يك واكنش طبيعي صورت نگيرد و انجام نشود، نياز به صرف انرژي است كه اين به زبان اقتصاد و مهندسي به معناي صرف هزينه، صرف زمان و بهبود روشهاي طراحي، ساخت و توليد است. - 2 چرا خوردگي مهم؟ است اگرچه بعضي از موءلفان از فوايد خوردگي از قبيل استفاده از آن در ساخت باطري ها و انجام برش الكتروشيميايي فولادهاي غوطه ور در آب دريا بحث اما نموده اند واقعيت آن است كه خير قليل خوردگي نبايد مانع از توجه به شر كثير آن گردد. ضرر و زيانهاي ناشي از خوردگي را مي توان بدين شكل طبقه بندي نمود. - 1 اتلاف ماده و انرژي - 2 زيانهاي اقتصادي (خسارات مستقيم و غيرمستقيم از قبيل تعطيل كار، آلودگي توليدات و... ) - 3 زيانهاي زيست محيطي و ايمني براي تشريح ابعاد زيانهاي فوق در منابع مختلف از اين قلم اشاراتي شده است، اما در اينجا از ذكر دوباره اين نكته گريزي نيست كه اشاره كنيم. برآورد اين قلم نشاندهنده آن است كه فقط در سال 1375 شمسي ضرر و زيان ناشي از خوردگي به كل صنايع كشور در حدود سي برابر سرمايه گذاري دولت در بخش صنعت در همان سال بوده است. از طرف ديگر آمارها نشان مي دهد كه در سطح بين المللي در هر 90 ثانيه يك تن فولاد در اثر زنگ زدگي از بين مي رود و اين در حالي است كه انرژي مورد نياز براي توليد يك تن فولاد نيز، حدودا، معادل انرژي مصرفي يك خانواده متوسط در عرض سه ماه مي باشد: به عبارت ديگر تقريبا هر 6 دقيقه انرژي مصرفي سالانه يك خانواده متوسط در اثر خوردگي به هدر مي رود. - 3 مثالهايي از خسارات اقتصادي ناشي از خوردگي در ايران (صنعت آب و فاضلاب ) قبل از ورود به بحث بايد نكته اي را يادآور شد و آن معضل آمار و اطلاعات است: آمار و به خصوص آمارهاي صنعتي هنوز در سالهاي اوليه قرن 21 از حالت ايده آل بسيار فاصله دارند. به طور مثال، هنوز آماري در رابطه با ميزان خوردگي در بخشهاي مختلف صنعتي در دست نداريم و فقط به طور پراكنده، اينجا وآنجا، اعداد و ارقامي ارائه مي گردد، همه ساله به علت پوسيدگي ناشي از خوردگي در شبكه آبرساني و توزيع آب در تهران حداقل سي درصد آب توزيعي هدر مي رود كه اين زيان، افزون بر خسارت حاصل از تعويض لوله هاي خورده شده مي باشد. بر اساس آمار و اطلاعات فقط در استان كرمان، حدود هشت درصد اتفاقات در لوله هاي فرعي آب و حدود 21 درصد اتفاقات در انشعابات آب مشتركين به دليل خوردگي و نشت اتصالات بوده است، در حالي كه در استان آذربايجان شرقي حداقل 20 درصد آب به دليل مسائل مربوط به خورندگي هدر مي رود و به اصطلاح پرت مي شود. - 4 مصرف كنندگان: قربانيان گرچه با بحث بي ارتباط مي نمايد اما در حالي كه مشتركين برق آمريكايي مي دانند چند درصد پول پرداختي شان به دليل هزينه هاي ناشي از خوردگي است و شهروندان ما نمي دانند و نيز نمي دانند كه مقداري در حداقل 30 درصد آبي كه تصفيه و بر روي آن اعمال مختلف فيزيكي و شيميايي و هزينه هاي نه چندان كمي براي انجام اعمال بسياري كه آب را به حالت قابل شرب درآورد انجام شده، هر ساله به هدر رفته و به دست ايشان نمي رسند. اما پولش از آنها وصول مي گردد، چگونه مي توان انتظار داشت كه دچار قطع آب و برق؟ گردند چرا صنايع ما كه مي توانند با راه حلهاي اصولي و تماس مستمر با نهادهاي علمي متخصص در مورد خوردگي به تقليل ضرر و زيان هاي ناشي از خوردگي بپردازند به تعريف پروژه هاي كاربردي در اين مورد؟ نمي پردازند بي شك وظيفه ديني و ملي ما حكم مي كند تا حد امكان با بهره گيري از فناوري به روز و ياري گيري از نيروي تخصصي كشور از زيان ها بكاهيم و با اتخاذ سياستهاي اصولي به تقليل خسارات اقتصادي وارده بپردازيم. اولين گام در اين رابطه، مي تواند حضور فعال و هر چه بيشتر كارشناسان صنعت آب در كنگره هاي ملي خوردگي و سپس برپايي سمينارهاي آموزشي (/بازآموزي نوآموزي ) در رابطه با مسائل خورندگي در شبكه هاي آب و راههاي جلوگيري از آن باشد. نبايد فراموش كرد كه در اين ميان نقش انجمنهاي علمي و به خصوص انجمن خوردگي ايران در نظارت و همكاري پروژه هاي مربوط مي تواند باعث استحكام هرچه بيشتر روابط موجود و ارتقاء سطح همكاري هاي متقابل بين دانشگاه و مسئولان صنعت گردد. به اميدآن روز، ان شاءالله مهندس رضاجواهردشتي دبير انجمن خوردگي ايران منابع: - آمار سخن مي گويد دكتر، حميد ميرزاده - سيدشمس الدين حسيني چاپ كاوش چاپ دوم دي. 1378 - اصول خوردگي فرآن، هوفر، ترجمه گروه مهندسي متالورژي، انتشارات جهاد دانشگاهي صنعتي شريف، چاپ اول، دي ماه . 1367 -كنترل خوردگي در صنايع جلد، يك، تاليف دكتر سيد محمد سيدرضي انجمن خوردگي ايران چاپ دوم تابستان. 1376 - خوردگي: حوزه صنعت مهندس، رضا جواهر دشتي، همشهري، شهريور1375. 13 - نگاهي به معضل خوردگي از دريچه آمار و ارقام مهندس، رضا جواهر مجموعه دشتي، مقالات ششمين كنگره ملي خوردگي، دانشگاه صنعتي اميركبير انجمن خوردگي ايران - دانشگاه صنعتي اميركبير خرداد. 1378 -خوردگي و كنترل آن در لوله هاي آبرساني مهندس، سيد مرتضي حسينيان و مهندس جواد ميرصادقي، آب و محيط زيست، شماره 28 تيرماه. 1377 -اتفاقات در شبكه آب آشاميدني شهر كرمان مهندس، محمد تربتي آب و محيط زيست شماره 28 تيرماه. 1377 - ميزان پرت آب در آذربايجان شرقي به طور متوسط 20 درصد است روزنامه جمهوري اسلامي سال بيستم /6/1377 28شنبه.