Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790204-47923S2

Date of Document: 2000-04-23

... مثل قند و نمك نگاهي به قند و نمك آخرين اثر منتشر شده تحقيقي مرحوم جعفر شهري مرحوم جعفر شهري بيشتر با تهران قديم، تهران در قرن سيزدهم، گزنه و شكر تلخ شناخته مي شود و انصافا هم هر كدام از اين كتابها به تنهايي براي آن كه نويسنده اي را چيره دست و پژوهشگري را اهل فهم و دقت بنماياند كافي است. آنچه انگيزه نوشتن اين كتاب شد را مرحوم شهري به شيريني تمامي داستانهايش در مقدمه آورده پس است از تاليف چند كتاب مهم و براي استراحت سفري به فرنگ كردن و سخن گفتني با عروس فرنگي كه فارسي مي دانست اما در فهم ضربالمثل ها به تامل مي شد و اين فكر بكر كه ضربالمثل هاي تهراني را به طور خاص جمع آوري و معنا كند كه احوال روزگار در تغيير است و فراموشي كه نصيب اين بخش پويا از فرهنگ مي شود. از ماجراي تاليف كه موقتا بگذريم، كتاب را در تعطيلات نوروز امسال همراه خود به سفر برده بودم. براي نگارنده جاي بسي تعجب بود كه يك فرهنگ، كه معمولا مرجع است و جز براي رجوع اهل فرهنگ و علم استفاده نمي شود، چنين مورد استقبال افراد خانواده كه طبيعتا در مراتب گوناگون شغلي و تحصيلي بودند قرار گرفته است. گمان مي كنم در اين اقبال چند عامل دخيل بود. يكي نزديكي زباني و فرهنگي (فرهنگ مردم تهران ) ديگري، نحوه تنظيم و توضيح معنا و مفهوم هر مثل، زبان خاص توضيحات و سوم و مهم تر از همه نحوه نگارش ضربالمثل كه مطابق لهجه تهراني است. چنين رويكردي را البته قبلا مفصل تر و آكادميك تر در كتاب كوچه شاملو ديده و خواهيم ديد. اما قند و نمك فقط به ضربالمثل هاي تهرانيان مي پردازد و مفيد و مختصر هم هست. اما مرحوم شهري در مقدمه داستان گونه خود نكته ديگري هم آورده است. وي بعد از جمع آوري بخشي از اين ضربالمثل ها به مرور آنها مي پردازد: ديدم عوض ضربالمثل نامه، هزل نامه جمع مي كنم... كم مانده بود كه از همشان دريده به دورشان افكنم كه به خود آمده گفتم مگر نه فرهنگ هر زمان نشان دهنده كليات مردم آن دوران به طور اعم بوده كه يكي از آنها طرز بيانشان مي باشد، پس چه بهتر كه اين نيز به صورت خود ثبت بشود. مطالب كتاب از زشت و زيبا آنهايي است كه به زبان تهرانيان مي آمد. شهري كتاب را شامل سه قسم مثل مي داند اول آنها كه تهراني خالص است، دوم آنهاكه ازاطراف آمده اما با تناسب سجل تهراني گرفته و سوم آنها كه توسط اهالي علم و كتاب و نقال ها و اهل منبر و تعزيه استفاده مي شده است. اين كتاب شيرين و نمكين را انتشارات معين در 736 صفحه نسخه 2200 و با قيمت 3500 تومان منتشر كرده است. حداقل تهراني ها بخوانند بد نيست.