Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790129-47859S2

Date of Document: 2000-04-17

خبرنگاران حق التحريري چگونه حمايت مي؟ شوند * رجبعلي مزروعي: در صورت توافق خبرنگاران در واگذاري وكالت كار، انجمن صنفي ساز و كاري را تهيه مي كند كه در آن ميزان دستمزد و خدمات ژورناليستي براساس مهارت و دانش افراد تعيين شود گزارش ها و مطالبي كه از سوي خبرنگاران حق التحريري براي مطبوعات تهيه مي شوند، مبناي ثابت و مشخصي ندارند و حق الزحمه آنها اغلب سليقه اي و متغير است. در يك نشريه حق الزحمه ها براساس تعداد ستون ها و در برخي ديگر صفحه اي محاسبه مي شود و البته در پاره اي از موارد نرخ گذاري با توجه به كيفيت مطالب صورت مي گيرد. زهرا فتحي، دانشجوي فوق ليسانس روزنامه نگاري كه مدت دو سال در اين زمينه مشغول فعاليت است درباره مشكلات خبرنگاران حق التحريري مي گويد: در نشريه اي كه مدت يكسال با آن همكاري داشتم يك ستون 54 سانتيمتر و نرخ آن بين 400 تا 800 تومان محاسبه مي شد. در صورتي كه تا آخرين روز همكاري ام هر مطلبي را كه تهيه كردم، ستوني تومان 400 حساب كردند. وقتي هم مي گفتم چرا حق الزحمه ام كم است پاسخ مي دادند كه كيفيت مطالب شما ضعيف است. در صورتي كه در سرويس ديگر در همان نشريه 45 سانتيمتر يك ستون حساب مي شد و اين نشان مي دهد كه حتي در يك موءسسه مطبوعاتي درباره معيار حق الزحمه ها اتفاق نظر وجود ندارد. دوستي نيز در همين راستا به يكي از مشكلات خود اشاره مي كند و مي گويد: 6 حدود ماه پيش پس از آن كه مصاحبه ام در يكي از نشريات چاپ شد براي دريافت حق الزحمه ام با مسئول صفحه تماس گرفتم. وي گفت: ما فكر كرديم شما اين مطلب را صلواتي داده ايد و سپس افزود، نشريه ما براي مصاحبه پولي واقعا نمي پردازد جاي سوءال است مگر براي انجام يك مصاحبه وقت و انرژي صرف نمي شود و يا مگر مصاحبه در حيطه كار و وظايف روزنامه نگاران؟ نيست! جا به جايي يا تعويض مسئولان سرويس يكي از عواملي است كه براي خبرنگاران حق التحريري مشكلاتي ايجاد مي كند. كورش شمس خبرنگار، در اين باره مي گويد: بارها اتفاق افتاده است كه يك خبرنگار با توافق يكي از دبيران سرويس چندين مطلب تهيه كرده اما است هنگام مراجعه براي دريافت حق الزحمه به او گفته اند كه مسئول صفحه عوض شده و شما بايد مبلغ درخواستي تان را از او بگيريد. در اين مواقع خبرنگار بايد كلي وقت بگذارد تا بتواند به آن شخص دسترسي پيدا كند و بي ترديد در اين ميان اعصابش هم خرد مي شود و حتي برخي از حق الزحمه شان هم صرف نظر مي كنند. اين خبرنگار معتقد است كه انجمن صنفي روزنامه نگاران بايد از حقوق نيروهاي حق التحريري و يا خبرنگاران آزاد حمايت كرده و جايگاه آنان را در عرصه روزنامه نگاري مشخص كند زيرا اين افراد جزيي از خانواده مطبوعات هستند. يكي ديگر از مسائلي كه خبرنگاران حق التحريري با آن روبه رو هستند، عدم دسترسي به امكانات و تسهيلات لازم، حتي اخذ كارت از سوي موءسسه هاي مطبوعاتي است. علي محمدي خبرنگار سياسي در اين خصوص اظهار مي دارد: معمولا امكاناتي كه براي تهيه اخبار و گزارش در اختيار خبرنگاران ثابت قرارداده مي شود، در دسترس خبرنگاران آزاد يا حق التحريري نيست. به همين خاطر گاه هزينه هايي كه اين گونه افراد متحمل مي شوند به ميزان مبلغي است كه دريافت مي كنند. وي مي افزايد: براي روزنامه نگاراني كه شغل ثابت و دائم دارند و در عين حال براي كسب درآمد بيشتر به صورت حق التحريري با نشريات ديگر همكاري مي كنند، شايد ارائه امكانات چندان مهم و يا ضروري نباشد. اما مشكل زماني بوجود مي آيد كه يك دانش آموخته روزنامه نگاري پس از طي دوره كارآموزي، توانايي كار تمام وقت را دارد، اما پس از ماهها و يا سال ها فعاليت به دليل عدم جذب نيروي ثابت توسط نشريات مجبور است همچنان به شيوه حق التحريري كار كند بدون آن كه مجموعه زحماتش جزء سوابق او محسوب شود و يا تامين اجتماعي داشته باشد. محمدي همچنين به جنبه روحي و رواني اين شكل از فعاليت در مطبوعات اشاره مي كند و معتقد است. برخي از خبرنگاران و گزارشگران حق التحريري اعتماد به نفس لازم را در تهيه و جمع آوري مطالب ندارند. زيرا آنها از طرف مطبوعات به رسميت شناخته نمي شوند و جايگاه مشخصي از نظر حقوقي در ندارند حالي كه از توانايي ها و تفكرات آنها همواره در عرصه روزنامه نگاري استفاده مي شود. حمايت انجمن صنفي از خبرنگاران حق التحريري در كشور ما روزنامه نگاران به صورت فردي روابطشان را با كارفرما و صاحب امتياز روزنامه تنظيم مي كنند. به همين خاطر انجمن صنفي درباره شرايط كار و ميزان دستمزد آنها نمي تواند دخالت كند. زيرا هنوز جايگاه حقوقي انجمن صنفي روزنامه نگاران تعريف نشده است. رجبعلي مزروعي، رئيس انجمن صنفي روزنامه نگاران با بيان اين مطلب مي گويد: چنانچه خبرنگاران در زمينه كار در نشريات و روزنامه ها به انجمن صنفي وكالت دهند و تحت پوشش آن قرار گيرند، آن گاه موءسسه هاي مطبوعاتي براي جذب نيرو با انجمن صنفي وارد مذاكره مي شوند و اين انجمن مي تواند در حمايت از خبرنگاران حق التحريري نقش خود را ايفا كند. وي اظهار مي دارد: در صورت توافق خبرنگاران در اين زمينه، انجمن صنفي سازوكاري را تهيه مي كند كه در آن ميزان دستمزد و خدمات ژورناليستي براساس مهارت و دانش افراد تعيين شود. مشكلات اقتصادي مطبوعات مشكلات مالي و اقتصادي مطبوعات يكي از عوامل مهم در استفاده از خبرنگاران به صورت حق التحريري و گاه پرداخت دستمزد كم به آنها عنوان مي شود. علي محمدي در اين باره مي گويد: به دليل عدم امنيت شغلي در كار مطبوعات، سرمايه گذاران همواره نگران سوددهي در اين زمينه وقتي هستند يك نشريه اين دغدغه را دارد كه ورشكست نشود بالطبع نمي تواند برنامه ريزي مناسب براي نيروي انساني داشته باشد. هوشمند سفيدي، استاد دانشگاه و سردبير مجله تحقيقات روابط عمومي نيز معتقد است: بعضي از نيروهاي حق التحريري به خاطر آن كه كارآموز يا غير حرفه اي هستند دستمزد كمي مي گيرند و كارفرمايان براي بقاي نشريه و كاهش هزينه ها از اين نيروها استفاده مي كنند. اين عملكرد موجب پايين آمدن حق الزحمه نيروهاي حرفه اي مي شود. همچنين به گفته وي استفاده از نيروهاي حق التحريري نيازي به اعطاي تسهيلات و تعهدات خاصي مانند بيمه و هزينه رفت و آمد ندارد. بنابراين اغلب كارفرمايان ترجيح مي دهند كه براي هر يك از بخش هاي خبري دو تا سه خبرنگار ثابت استخدام كنند و بقيه را به طور پاره وقت يا حق الزحمه اي به كار بگمارند. اين استاد دانشگاه خاطرنشان مي كند: چنانچه نشريه و يا روزنامه اي احساس كند از طريق نيروهاي حق التحريري هزينه هايش كاهش مي يابد، آن گاه وابستگي كمتري به روزنامه نگاران ثابت و حرفه اي پيدا مي كند و مجموعه اين مسائل موجب افت كيفيتي مطبوعات كشورمان در درازمدت مي شود. از طرفي به اعتقاد برخي روزنامه نگاران اگر گرايش مطبوعات بر استفاده از خبرنگاران به شكل حق التحريري باشد و اين وضع ادامه يابد، چنانچه بخواهيم نخبگان روزنامه نگاري را پرورش دهيم، در آينده با مشكل مواجه مي شويم. زيرا بسياري از افراد توانمند به دليل كاهش انگيزه ها و عدم تامين مالي جذب مشاغل ديگر مي شوند كه حتي ارتباطي با تخصص آنها ندارد. لزوم حمايت مالي از مطبوعات هوشمند سفيدي در مورد راههاي رفع مشكلات خبرنگاران حق التحريري و دانش آموختگان روزنامه نگاري به لزوم توجه و افزايش تسهيلات اعطايي از سوي دولت به مطبوعات اشاره مي كند و در مي گويد حمايت دولت در جهت كاهش مشكلات اقتصادي نشريات در زمينه كاغذ، چاپ و غيره موجب مي شود كارفرمايان حتي الامكان به طور ثابت و رسمي دانش آموختگان روزنامه نگاري را جذب كار كنند و يا حق الزحمه مكفي براي اشخاصي كه علاقه مند به كار آزاد يا پاره وقت هستند در نظر بگيرند. وي همچنين بر لزوم نظارت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در زمينه تامين حقوق خبرنگاران و همچنين گسترش فعاليت انجمن صنفي روزنامه نگاران تاكيد مي كند. به گفته اين استاد دانشگاه در قانون مطبوعات پيش بيني هاي لازم براي خبرنگاران پاره وقت و آزاد امري ضروري است. فرحناز هاشمي