Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790128-47854S1

Date of Document: 2000-04-16

دهلران سرزمين گنج هاي ناشناخته چشمه اي كه مواد جاري آن را مخلوطي از نفت خام، قير و آبگرم تشكيل مي دهد رگه هاي سنگ آهن كه در طول 10 كيلومتر روي زمين و كيلومترها زير زمين امتداد دارد شهرستان دهلران در جنوبغربي كشور و در منتهي اليه كوههاي زاگرس با حدود 60 هزار نفر جمعيت داراي چهار نقطه شهري موسيان، زرين آباد، ميمه و دهلران شهر است دهلران در ميان دو رودخانه ميمه و دويرج با جمعيت حدود 30 هزار نفر با فاصله 125 كيلومتر از انديمشك و 230 كيلومتر از شهر ايلام واقع شده اين است شهر /77 8داراي درصد از آثار طبيعي ملي با 1400 هكتار وسعت است. در اين محل بي نظيرترين آثار طبيعي ايران شكل گرفته كه تاكنون مطالعه دقيقي روي آن صورت نگرفته است. گسل دهلران در هفت كيلومتري شمال شرقي دهلران واقع شده است. اين شكستگيها، به صورت نيم دايره بزرگ در چهار محل مختلف، رشته كوه را شكسته و آن را در سه محل از هم جدا كرده فاصله است جداشدگي بين 300 تا 600 متر است. در قسمتهايي از منطقه، شكستگيهاي زمين چنان درهم پيچيده و عمق آن نامعلوم است كه هر زمين شناس و جغرافيدان را به حيرت وامي دارد. وسعت منطقه شكسته شده به صورت مشخص در حدود ده كيلومتر مربع است و نمونه اين شكستگي در كشور نادر است. چگونگي شكل گيري در دوران سوم زمين شناسي ( ترمين ) صفحه عربستان با صفحه ايران برخورد كرده و صفحه ايران به علت انعطاف پذيري بيشتر و نرم بودن رسوبات آن، چين خورده و فشار صفحات در حدود دو سانتي متر در سال برآورد شده است. با وجود آنكه بارزترين ويژگي كوههاي زاگرس نبود گسل و آتشفشان است، اما در حاشيه كوههاي زاگرس اين پديده صورت گرفته است. به علت فشار صفحه عربستان و انعطاف پذيري كم زمين در اين قسمت و نازك بودن جنس زمين، زمين شكسته شده است. اين شكستگي در دامنه كوه، رسوبات مختلف روي آن را پوشانده و از زير شهر دهلران عبور كرده و در بيست كيلومتري جنوب غربي دوباره به روي زمين نمودار شده است. اين منطقه از لحاظ زمين شناسي يك منطقه فعال به حساب مي آيد و اين گسل مي تواند احتمالا در آينده لرزشها و فعاليتهايي را داشته باشد. در كنار اين شكستگي و در همين ده كيلومترمربع، منابع و معادن مختلف كه همگي مربوط به فشار و حرارت بسيار زيادند در طول دورانهاي مختلف شكل گرفته و تكامل يافته اند (نمونه ديگر اين معادن در سطح وسيع در كرمان و يزد در كنار هسته مقاوم دشت لوت است كه به علت فشار و حرارت ناشي از برخورد صفحات با هسته مقاوم شكل گرفته است ): - 1 از ميان گسل و شكستگي زمين دهها چشمه آبگرم با قدرت آبدهي بيش از 300 ليتر در ثانيه و با درجه حرارت 50 درجه سانتي گراد به صورت چشمه بر زمين پديدار شده كه براي بيماري هاي پوستي و روماتيسمي مورد استفاده قرار مي گيرد. اين چشمه ها دوبار در روز در ساعت هاي بين 18 تا چهار صبح بوي تند گوگرد و گازهاي ديگر را تا شعاع 20 كيلومتري مي پراكنند. - 2 در يك كيلومتري جنوبشرقي گسل چشمه هاي قير و نفت خام وجود دارد كه يكي از آثار ملي كشور به حساب مي آيند و حكايت از وجود معادن بزرگ نفتي در اين منطقه دارند. در كنار چشمه هاي قير، ساختمانهاي متروكه و راه آهن ديده مي شود كه در حدود 100 سال قبل توسط انگليسيها براي استفاده ازاين معادن ايجاد شده است. در كنار آن نيز چاههاي سربسته و پلمپ كرده ديده مي شود كه هنوز هيچ استفاده اي از اين معادن نشده است. - 3 در درون اين شكستگيها غار خفاش واقع شده كه طول آن متر 198 و ارتفاع آن 30 متر و داراي زيباييهاي بديع آهكي است كه جزو آثار ملي طبيعي كشور به حساب مي آيد. - 4 رگه هاي طويل سنگ آهن كه داراي عيار بسيار خالص هستند از كنار چشمه هاي آبگرم شروع مي شوند و به صورت دايره ده كيلومتر را دربرمي گيرند و سپس در زير رسوبات مدفون مي شوند. - 5 در يك كيلومتري بالاي گسل معادن سنگ شيشه به صورت روباز بر زمين واقع شده اند كه تاكنون مورد توجه قرار نگرفته اند. - 6 معادن گوگرد بر سطح زمين به صورت لايه هاي زردرنگ و در داخل آب به صورت كفك و توده هاي سفيد رنگ ديده مي شود و بوي تند آن از كيلومترها قابل استشمام است. اينها معادني هستند كه به صورت مشخص روي زمين قرار گرفته اند. معادن ديگر نيز وجود دارند كه تشخيص آنها نياز به مطالعات كامل تري دارد. به جز چشمه قير، آبگرم و غار خفاش به بقيه معادن در هيچ منبعي اشاره نشده و مردم از آنها حتي بي اطلاع هستند. همچنين از كل منابع هيچ بهره برداري و استفاده اي نشده است. اين منطقه قطعا در آينده، هم از لحاظ جغرافيايي و زمين شناسي و هم از حيث توريستي، اقتصادي و صنعتي مي تواند اقتصاد اين منطقه را متحول سازد. موسي ملكي پور كارشناس جغرافياي طبيعي