Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790124-47819S1

Date of Document: 2000-04-12

گزارشي از نمايشگاه 30 هزار نمونه اي كتابها و نسخ خطي در ميلان ايتاليا; از انجيل خطي تا ايلياد هومر... در * نمايشگاه ميلان، از هيچ تلاشي براي جاودانه نگهداشتن كتابهاي قديمي فروگذار نمي شود اشاره; نگهداري از نسخه هاي خطي در دنياي نشر امروز به تخصصي ويژه تبديل شده است و كمتر كشوري است كه داعيه فرهنگداري داشته و به اهميت نسخه هاي خطي پي نبرده در باشد كشور ما نيز، تلاشهايي هرچند پراكنده براي گردآوري نسخه هاي خطي درحال انجام است كه ايجاد دفتر نشر ميراث مكتوب ازجمله اين حركتها است، اگرچه در شهرستانها و نقاط دورافتاده كشور نسخه هاي گرانسگي در حال ازبين رفتن است. گزارش زير مي تواند تصويري از يك نمايشگاه بزرگ نسخه هاي خطي و نحوه نگهداري اين نسخه ها ارائه كند كه با هم مي خوانيم. در روزگاري كه هزاران جلد از انواع كتابهاي چاپي، جلد مقوايي و كاغذي، نيز روزنامه ها، مجلات و نوشتجات مختلف به دور ريخته مي شود، در شهر ميلان ايتاليا، نمايشگاه بديعي از قديمي ترين كتب دست نوشته خطي برپاست تا ماندگاري كتابهاي باارزش دنياي كتاب را به رخ كتابدوستان جهان بكشاند. از نفيس ترين كتابهاي اين نمايشگاه يك انجيل خطي است كه خطاطي مصري در 1500 سال پيش در شهر اسكندريه آن را نوشته است. يك جلد منحصر به فرد ايلياد سروده هومر شاعر حماسي يونان باستان نيز از ديگر آثار شاخص اين نمايشگاه است كه به خط اين شاعر معروف نوشته شده و حاوي تصاوير رنگي از جنگجويان يوناني در شهر قديمي ترواست. كتاب تئوري هاي رياضي لئوناردو داوينچي نقاش شهير ايتاليا به خط خود نقاش، به همراه نقاشيهاي رنگي جالب، از جمله ديگر كتابهاي ديدني نمايشگاه ميلان است. فرانكورواسي رئيس نمايشگاه با اشاره به برپايي اين نمايشگاه; با تاسف مي گويد: داوينچي كتاب جالبي نيز درباره نظريات علمي اش درباره آب دارد كه در نمايشگاه غايب است، زيرا اين كتاب نادر در 1994 به بيل گيتس بيليونر امريكايي صاحب بزرگترين كمپاني كامپيوتر و شبكه اينترنت به بهاي 30 ميليون دلار فروخته شده است. رئيس نمايشگاه كتب خطي درباره ويژگيهاي اين نمايشگاه مي گويد: اين نمايشگاه با سي هزار نسخه و مجلد از كتب خطي اغلب منحصر به فرد و نادر، از نظر عظمت، دومين مجموعه پس از كتابخانه واتيكان است كه با دارا بودن كتب 150000 و نسخ خطي از آن به عنوان بزرگترين مجموعه كتب خطي نفيس در دنياي مسيحيت ياد مي شود. درباره تاريخ تشكيل مجموعه هاي كتب خطي نمايشگاه ميلان، فرانكورواسي رئيس نمايشگاه در مصاحبه اي با روزنامه نگاران گفت: تاريخ شروع جمع آوري مجموعه حاضر در نمايشگاه ميلان به سال 1607 و به زمان كاردينال فدريكو بورومئو در واتيكان برمي گردد. در اين سال، اين كاردينال نمايندگان خود را به سراسر جهان، بويژه به خاورميانه فرستاد تا كتابهاي خطي گرانبها را به ايتاليا بياورند. اين فرستاده ها، كتب خطي بسياري را با خود به ايتاليا آوردند و از آن زمان و طي قرون متمادي، شمار كتب و آثار خطي فزوني يافت تا به تعداد سي هزار كتاب فعلي رسيد كه در نمايشگاه ميلان تا آخر ماه ژوئن ( تيرماه ) 9 به معرض تماشاي كتابدوستان از سراسر جهان گذاشته شده است. در بخشي از نمايشگاه و در بروشور آن درباره نحوه و جزئيات توليد كتب خطي توضيح داده شده اين است توضيحات پوست آهو، بز و گوسفند به كار گرفته شده به جاي كاغذ و يا جلد كتابها و نيز نحوه استحصال انواع رنگها در تذهيب و رنگ آميزي نسخ خطي را دربرمي گيرد و آگاهيهاي جامعي در اختيار بازديدكنندگان نمايشگاه قرار مي دهد. اما علاوه بر تمامي اين ويژگيها، درخشنده ترين آثار عرضه شده در نمايشگاه كتب و آثار خطي ميلان، يك عقدنامه خطي رنگي با /710 5xابعاد سانتيمتر است كه در مراسم عروسي خانواده بورومئو از طرف هنرمند خالق اثر به داماد هديه شده است. عقدنامه اين اثر، در نصف يك صفحه به زبان ايتاليايي نوشته شده و تصويري از يك فرشته به بزرگي ناخن يك انگشت به رنگهاي آبي، سبز، سرخ و طلايي روشن بر آن حك شده كه زيبايي بديعي به سند تاريخي بخشيده است. هنرمند خالق اثر، در اين تصوير مينياتورگونه جزئيات لباسها و حتي چين هاي آنها و چين و چروك صورتهاي افراد را با هنرمندي به تصوير كشيده است. رواسي، رئيس نمايشگاه درباره اين اثر مي گويد: در قرن پانزدهم هنرمندان نقاش آثار مينياتوري، از يك تار مو به جاي قلم نقاشي استفاده مي كردند، زيرا معتقد بودند كه تار موي خرمايي ( بلوند ) بهترين وسيله براي خلق آثار مينياتوري است. چگونه از نسخ خطي محافظت؟ مي شود نسخ و كتب خطي نمايشگاه در محفظه هاي تاريك و به دور از نور نگهداري كارشناسان مي شوند و افراد صاحب بصيرت درباره كتب و نسخ قديمي، بر اين باورند كه نور قوي، سبب زايل شدن رنگها از اين آثار مي شود. درباره استفاده كنندگان از اين نسخ و كتب نيز مقررات دقيق مراعات مي شود و آنها در اختيار كارشناسان قرار مي گيرند كه مورد شناسايي اعتماد و قبول مسئولان نمايشگاه هستند. خطراتي به طور بالقوه اين آثار بي بديل را تهديد مي كنند. ازجمله مهمترين اين خطرات، ورق زدن اين كتابها با انگشتان چرب است كه به مرور باعث پوسيدگي كاغذهاي بسيار حساس و يا پوست آهو و ساير حيوانات مي شود. برخلاف كتابهاي چاپي كه قابل جايگزين و چاپ مجدد هستند، توليد و بازسازي مجدد اين شاهكارهاي موجود در نمايشگاه امكان ناپذير است. به گفته مدير نمايشگاه، از تكنولوژي مدرن براي نگهداري كتب و نسخ خطي نمايشگاه استفاده مي شود; ازجمله اين كه جعبه هاي شيشه اي كتابها ضد گلوله اند. اما در باز و بسته شدن اين جعبه ها تكنولوژي مدرن و اتوماتيك دخالتي ندارد. مديران نمايشگاه در اين زمينه ازطريقي كه توسط لئوناردو داوينچي ابداع شد، سود مي جويند. رواسي مدير نمايشگاه مي گويد: تنظيم نور نمايشگاه در نگهداري نسخ و كتب بسيار اهميت دارد. بويژه حرارت داخل جعبه هاي شيشه اي نگهدارنده كتابها بسيار با اهميت است كه از ميزان خاصي نبايد تجاوز كند. رطوبت بيش از حد يا رطوبت كمتر نيز ازجمله عوامل لطمه زننده به كتابهاست. رواسي مي گويد: كاغذها يا پوست حيوانات به كار رفته در كتب و نسخ نمايشگاه، مهمترين و حساسترين مراقبتها را متوجه خود كرده اند. چرا كه نبايد فراموش كرد پوستهاي آهو، گوسفند، بز و ساير حيوانات موجودات زنده هستند و نگهداري از آنها از آفات طبيعي، بسيار باظرافت و اهميت است. در برخي از جعبه هاي شيشه اي، به طور طبيعي نور به كتابها و نسخ ساطع مي شود. اما اين انوار نبايد بسيار قوي باشند. براي اين منظور، حتي نور داخل جعبه ها بايد كنترل شوند تا رنگ هاي تصاوير و تذهيبها و نيز مركب به كار برده شده در نگارش متون خطي، آسيب نبينند. كارهاي ظريف نمايشگاه از كتابها، نسخه هاي خطي گرفته تا انواع تصاوير و تذهيبها براي زمانهاي طولاني، بايد نگهداري شوند و براي اين منظور، از هيچ تلاشي، حتي درنظر گرفتن هزينه هاي سنگين نگهداري نيز كوتاهي نمي شود. رواسي مي گويد: قرار است معروف ترين و برجسته ترين آثار موجود در نمايشگاه به صورت نوار سي - دي در اختيار علاقه مندان قرار گيرد و در اين صورت ضرورت نخواهد داشت كه علاقه مندان به آثار هنري خطي، از اقصي نقاط جهان به ميلان بيايند. از اين طريق، حتي مي توان در نگهداري بهتر كتابها و نسخ خطي نيز توفيقات بيشتري به دست آورد. منبع: رويتر ترجمه: پرويز ايرانزاد