Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790124-47814S7

Date of Document: 2000-04-12

خداي خانه خداي خانه يا تاري خانه دامغان، يكي از كهن ترين مسجدهايي است كه از دورهاي تاريخ مانده هر است چند تاريخ، بناي اين مسجد را به قرن دوم هجري مي رساند، اما شيوه ساختمان سازي، بويژه ستون ها و آجركاري هاي آن، كاملا با ساختمان هاي عهد ساساني يكي است و اين است كه مي توان با بسياري از كارشناسان، هم نظر شد كه اين ساختمان، بنايي ساساني بوده كه پس از اسلام تبديل به مسجد شده است. اين مسجد داراي شبستان ستون دار و طاق هاي بلند به سبك چهار ايواني ساخته شده است. ايوان مسجد را دو شبستان از طرفين، در خود گرفته اند و اين ايوان، ايواني به طول و عرض چهارده و پنج متر است. طول و عرض شبستان ها نيز چهارده و دوازده متر بوده و در هر كدام سه ستون در امتداد طول و سه ستون در عرض قرار دارد. قطر اين ستون ها يك و نيم متر بوده و از آجرهاي نوع چهارگوش ساساني (. /. /x47. /x47. متر ) 9 ساخته شده اند. ستون هاي قطور اين مسجد، كاملا با ستون هاي كاخ ساساني تپه حصار دامغان يكي است. ايوان و شبستان ها داراي هجده ستون هستند كه روي هر رديف سه ستوني، سه قوس شلجمي استوارند و بر بالاي قوس ها ديوار كوتاه و ضخيمي تا حدود يك متر چيده شده; بين هر چهار ستون نيز يك پوشش گنبدي قرار دارد و چنين است كه اين بخش از بنا به صورت شبستاني با هفت دالان درآمده است. تو در توي اين دالان ها و ستون ها هنوز پر از گذشته هاي دور است. و چون چشم فروبندي و دل به آن سپاري، بوي خوش كندر جانت را پر كرده، زمزمه هاي مبهم گاتها تو را با خود مي برد و چون نيك تر بشنوي نغمه هاي عارفانه را درخواهي يافت كه گشت ترا به سماع مي كشاند. اما در اوج چرخش و پژواك آن صدا، چه رسا مي شنوي تلاوت آيات قرآن و ادعيه را; ميان انبوهي از بوي عود و اسپند و چو در پس آخرين چرخ، چشم بگشايي; مناره مسجد را پيش رو مي يابي. اين مناره كه در شمال شرقي بنا قرار دارد; با ارتفاع 25 تا 30 متر و قطر انتهاي تحتاني سه و نيم متر در دوران سلجوقيان ( هجري ) 420 ساخته شده است. بر ديواره آجري اين مناره و وسط آن، كتيبه اي به خط كوفي مشتمل بر آيات قرآن و نام سازنده (بختيار پسر محمد ) ديده مي شود. بناي خداي خانه از آن جهت تاري خانه خوانده شده كه تاري در زبان تركي برابر است با واژه خداي. مسعود پرتوي