Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790124-47814S6

Date of Document: 2000-04-12

رقص قلم روان درباره سميح بالجي اوغلو كاريكاتوريست برجسته تركيه آنچه سميح بالجي اوغلو را از ساير هنرمندان متمايز مي كند، آن است كه از برج عاجي كه همواره برايش مهيا بوده، استفاده نمي كند، مگر به ضرورت ديده باني! در مقام استاد، با شاگردان، هنرآموزان و علاقه مندانش، چنان درهم آميخته و بي تكلف برخورد مي كند كه هر بيننده اي را به تحسين وادار مي كند و اين شايد راز بزرگ و ساده به روز بودن يا فرزند زمانه بودن است. همواره بياموز و بياموزان! او يكي از بانيان نمايشگاه بين المللي كاريكاتور حريت در شهر آنكارا و نمايشگاه معتبر نصرالدين هوجا در شهر بسيار زيبا و توريستي استانبول است. نمايشگاه بزرگ حريت كه با سرمايه گذاري روزنامه پرتيراژ حريت پايه گذاري شد، بعدها به موءسسه فرهنگي آيدين دوغان واگذار شد و هر سال ميزبان برجسته ترين هنرمندان طنزنگار جهان چه به عنوان داور يا برنده مانند: ميروسلاو بارتاك - آدولف برن، ميخائيل زلاتكوفسكي، كامبيز درم بخش و... بوده است. او اكنون 72 ساله است و در كمال شگفتي 60 سال است كه بي وقفه و عاشقانه به هنر كاريكاتور پرداخته است. سميح بالجي اوغلو در 1928 در يك روز دل انگيز بهاري ناگهان و بدون مقدمه چيني به دنيا آمد. اولين كارش در 15 سالگي به چاپ رسيد، بنابراين مي توان تصور كرد كه او با قلمش همزاد بوده بعد است از دوره متوسطه از دانشكده هنرهاي زيباي استانبول در رشته گرافيك، فارغ التحصيل شده است. تاكنون آثارش در بسياري از روزنامه ها و مجله هاي تركيه مانند علي بابا، كاريكاتور، وطن و دنيا به چاپ رسيده است. در 1958 نيز دو مجله هنري را تاسيس كرده است. سميح در جواني و ميانسالي و آن زمان كه در مسابقات بين المللي كاريكاتور شركت مي كرد، جوايز متعددي را برده و آثارش در بسياري از موزه هاي جهاني كاريكاتور ازجمله در تركيه، ايتاليا، آلمان، سوييس و لهستان نگهداري مي شود. او از بنيانگذاران انجمن كاريكاتوريستهاي تركيه در 1970 و نخستين دبير آن نيزبوده است. پيرو يك سنت علمي و فرهنگي تركهاي استانبولي به اساتيد برجسته خود كه به مقام اجتهاد در هنر رسيده باشند، پسوند (هوجا ) يا خواجه را به نام كوچك آنها اضافه مي كنند به همين دليل بيش از سي سال است كه در مجامع فرهنگي و هنري تركيه با احترام او را سميح هوجا خطاب مي كنند - همچنان كه اين قوم به ربالنوع طنز و شوخ طبعي در غرب آسيا نصرالدين هوجا ( نصرالدين ) مي گويند - و به درستي كه سميح هوجا، يك كاريكاتوريست بالفطره است! در 1952 نخستين كتاب از مجموعه آثار سميح بالجي اوغلو به چاپ رسيده و اكنون مجموعه آثارش بالغ بر ده جلد در ابعاد گوناگون است. به علاوه كاريكاتورهاي او در كارگاه چاپ سيلك اسكرين موزه جهاني كاريكاتور استانبول در تيراژ هزاران نسخه اغلب به صورت دكوراتيو، رنگي و بسيار زيبا، تكثير و به هنردوستان عرضه شده است. مهمترين ويژگي كار سميح بالجي اوغلو، مهارت تكنيكي فوق العاده و رقص قلم روان او بر صفحه كاغذ است. اما امتياز اصلي او دانش ومطالعات وسيع او در حوزه هاي گوناگون، اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و سياسي است كه از او يك صاحبنظر و يك نظريه پرداز مقتدر ساخته و طرحهايش را گاه تا سطح يك بيانيه مهم اجتماعي ارتقاء داده است. او مي گويد: كاريكاتوريستهاي آگاه و هوشمند دنيا، هر كدام عضو فرقه بزرگ ثبت نشده اي هستند كه با هر حركت هماهنگ و به هم پيوسته، مي توانند موجي عظيم به وسعت افكار عمومي جهانيان ايجاد كنند. نمونه كاريكاتورهاي او را از آلبوم گالري داران (Galericiller)كه در 1994 به چاپ رسيده انتخاب كرده ايم. در اين مجموعه بالجي اوغلو لبه تيز انتقادها و حملات خود را متوجه نابساماني هاي اجتماعي و سياسي كشورش و بويژه سياستهاي خانم تانسوچيللر رئيس وقت دولت تركيه در آن زمان، قرار داده است. علي ديواندري