Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790124-47814S2

Date of Document: 2000-04-12

نگاهي به آثار ويكتور وازارلي در موزه هنرهاي معاصر تهران; حجم، يعني حركت در سطح... سرآغاز; براي اولين بار پس از انقلاب اسلامي در ايران، از آثار ويكتوروازارلي بنيانگذار مكتب اپ آرت نمايشگاهي برپا شده است. در اين نمايشگاه، تعدادي نقاشي و آثار حجمي از مجموعه تيبور چاپائي و با همكاري بخش فرهنگي سفارت مجارستان از 10 اسفند 78 تا 22 ارديبهشت به 79معرض ديد عموم قرار مي گيرد. نمايش آثار وازارلي، بخصوص تابلوهايي كه جزو گنجينه موزه هنرهاي معاصر تهران است، فرصت مغتنمي است كه به بررسي مكتب اپ آرت و ويژگي هاي آثار وازارلي بپردازيم. سهيلا نياكان ويكتوروازارلي به عنوان مبتكر هنر ديدگاني اپ آرت Art Optical در نقاشي و پيكره سازي شناخته شده است و چنانكه گفته شده، اشكال اين نقاش فرانسوي مجاري تبار، بسيار هندسي تر از ديگر آثار فرم گرا چون بريژيت رايلي است. بر اساس اين شيوه (اپ آرت ) كه وازارلي از آن بهره برده است، طرحهاي هندسي و تركيبهاي رنگي خالص، توهمي از جنبش و حركت را در چشم بيننده ايجاد مي كنند و با ايجاد تضاد در سطح، حس حركت در تماشاگر، القاء مي شود، بدون آن كه حركت واقعي در تصوير وجود داشته باشد. درواقع، در اپ آرت آن چه موجب پويايي اثر هنري در ذهن بيننده مي شود، همين تضاد در رنگها و سطوح است. ما به خوبي مي توانيم اين تاثير را در آثار انتزاعي وازارلي اعم از طرحهاي سياه و سفيد، اشياء سه بعدي و نقاشي هاي رنگ روغن او كه اكنون در موزه هنرهاي معاصر تهران به نمايش درآمده اند مشاهده كنيم. ( ) 1 آشنايي وازارلي با مكاتبي چون ساختارگرايي روسيه، باهاوس آلمان و استيل هلند در ايجاد سبك وي (اپ آرت ) تاثيرگذار بوده اند. در هر سه مكتب يادشده، هنر از تجربيات و پيشداوري هاي گذشته و كلاسيك خود خارج شده و به مرحله انتزاع گرايي كامل قدم گذاشته است. ( ) 2 گرايش به ساختارگرايي در آثار نقاشان ديگر چون كاندينسكي پل، كله و خوان ميرو مشهود است و اين هنرمندان در آثار خود از خواص ناب سطوح و خطوط بهره برده اند. به عنوان مثال براي نشان دادن يك موضوع بيروني به جاي حجم، خطوط اصلي شان را ترسيم مي كنند و با حذف ظواهر طبيعي از نقاشي، حس دروني اشياء را به مخاطب انتقال مي دهند. نمايش حركت و زمان از مشخصه هنر مدرن بخصوص در نقاشي محسوب در مي شوند اپ آرت نيز ما شاهد اين عناصر هستيم اما به شكلي نوين و هندسي. به نظر مي رسد كه در اين هنر، به دليل تكرار موضوع كه همان نمايش سطوح، تكرار رنگ و تكرار سطوح در حالت پرسپكتيوي است، به نوعي تكرار فرم رسيده است. از طرفي، اصولا هنرهاي مدرن اين خاصيت را دارند كه توجه شان بيشتر معطوف به مخاطب است و هنرمندان هنر مدرن آثار خود را بي واسطه براي مردم ارائه مي دهند. همچنين در اپ آرت و آثار وازارلي نيز هدف هنرمند، ايجاد تغيير در افق فكري انسانهاست و به طور كلي توجه به انسان و زندگي او با نمايش خواص تازه سطوح موردنظر است. شايد به خاطر ايجاد چنين تغيير و توجهي است كه آثار اين هنرمند پس از گذشت دوره يا دوراني كه فرمها، سطوح، رنگها و پرسپكتيو به گونه هاي متنوعي ظاهر مي شوند، سرانجام به نوعي تكرار نرسيده و هنوز با مخاطب ارتباط زنده و پويا دارد. هنر ديدگاني اپ آرت در مقايسه با شاخه هاي ديگر هنر مدرن مانند پاپ آرت (هنر مردمي ) نوعي محدوديت براي خود قايل شده است واين محدوديت، بيشتر از همه خود را در تكرار فرم، عيان ساخته است. به هر حال، اپ آرت بازگو كننده دوراني از تحول هنر مدرن و گذار تا مرحله پست مدرن است. دوراني كه هنرمند به طور بي واسطه و به جاي توجه به فرم و به پشتوانه ديگر عناصر هنري، احساس را براي مخاطب به ارمغان مي آورد. زندگينامه هنري وازارلي ( - 1908 ) 1997 : هنرآموزي 19291927 در آكادمي نقاشي و باهاوس بوداپست : اقامت 1930 در پاريس: فعاليت 19391929 در زمينه طراحي گرافيك: آغاز 1940 دوره نقاشي رنگ روغن: 19561947 دوره هاي دانفر، بل ايل، كريستال، حركت به سوي انتزاع ماكروسكوپيك 1952: طرح نظريه ساختارهاي دوتايي سياه - سفيد مثبت - منفي: بيانيه 1955 زرد: پيشنهاد ايده شكل پذيري 1958: تحول از سياه - سفيد به رنگها; زمينه سازي فولكلور جهاني 1959: گسترش درجه بندي رنگ سايه ها:وحدت 1960 تجسمي: هم ارزي رنگ و فرم: 1961 به كارگيري روش جابه جايي ترتيب عناصر:ابداع 1962 يك الفباي تجسمي همگاني: پيدايش 1965 روش خلاق مبتني بر برنامه ريزي: گشايش 1970 موزه آموزشي وازارلي در قصر گرد فرانسه: راههاي 1976 نو به سوي هنر ادغام يادماني فضاهاي داخلي و خارجي، گشايش مركز پژوهشهاي ساختماني در اكسان پروانس فرانسه، گشايش موزه وازارلي در خانه زادگاهش در شهر پچ مجارستان، اقدام به توليد عناصر شكل دهنده پيش ساخته، گسترش ايده شهر مدرن رنگين، گشايش 1977 مركز وازارلي در نيويورك: عضو 1979 برگزيده رسالت نوآوري (وزارت صنايع فرانسه ) عضويت، در گروه پنج فرزانه (سازمان فرهنگي شهر پاريس ): 1980 بيانيه 1979 شكل پذيري 1981: اهداي بنياد وازارلي به دانشگاه اكس - مارسي: پيشنهاد 1982 يك موزه براي هنرهاي تجسمي در بوداپست. پي نويس: - 1 البته به نظر مي رسد آثار به نمايش درآمده در موزه مذكور شامل آثار اصلي و مهم تر وازارلي نمي شوند. - 2 در مكتب ساختارگرايي روسيه هنر روسيه در زمينه نقاشي و پيكره سازي با يك مرحله انتقالي كوتاه از هنر فرهنگستاني به فرم گرايي و انتزاع گرايي كامل گرايش يافت كه در اين ميان هنرمنداني چون كاندينسكي، كازيمير مالويچ، الكساندر رودچنكو و... تاثير و نقش مهمي داشتند. استيل در هلند، معماري نوين در هلند بود و باهاوس آلمان، مشهورترين مدرسه معماري بود كه افرادي چون پل كله و كاندينسكي در آن به تدريس مي پرداختند و تفكر انتزاع گرايي هندسي در نقاشي و پيكره سازي ترويج مي شد.