Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790123-47808S1

Date of Document: 2000-04-11

سالانه. //000/5 000دلار اتلاف انرژي در ايران! دورانديش باشيم، هميشه نفت نخواهيم داشت * استفاده نامناسب از سوخت هاي فسيلي، گذشته از اتلاف بخش قابل توجهي از سرمايه هاي ملي عوارض فراگير زيست محيطي، همچون آلودگي هوا، ايجاد كرده است يحيي نجف وند دريافت سالانه انرژي خورشيدي در ايران بيش از هزار برابر كل مصرف و صادرات انرژي كشور است. از كل نوري كه از خورشيد به سوي زمين مي آيد نزديك %به 30 در اثر برخورد با جو بلافاصله به صورت پرتوهاي موج كوتاه دوباره به فضا برمي گردند. %حدود 47 به وسيله زمين و دريا جذب و باعث گرمي محيط زيست مي شود. %حدود 23 از آن صرف تبخير و جريانهاي انتقالي طبيعت مي شود. جزء بسيار كوچكي از آن (حدود 40 بيليون كيلووات ) صرف عمل فتوسنتز مي شود كه خود منشا تمام سوختهاي فسيلي است. نوري كه به وسيله جو برمي گردد 53000 كالري در هر سال است كه اين مقدار برابر تريليون 200 زغال سنگ است. در هر ثانيه زمين تابشي در /حدود.كالري 6 دريافت مي كند به عبارتي در كمتر از سه روز انرژي اي برابر تمام انرژي فسيلي در دل زمين و در 40 روز به اندازه كافي براي يك قرن. خورشيد در هر ثانيه 4 ميليون تن هيدروژن را به هليم تبديل مي كند و مقدار انرژي اي كه اتمسفر زمين از خورشيد مي گيرد بيش از ميليارد 170000 كيلووات است يعني حدود 27 هزار برابر انرژي توليدي تمام سيستمهاي ساخته دست انسان و در يك سال مقدار انرژي اتمسفر از خورشيد معادل 400 برابر انرژي كل ذخاير نفت و گاز و ذغال سنگ تمامي جهان است. كارشناسان انرژي، هزينه ناشي از مصرف بي رويه انرژي در كشور را سالانه حدود 5 ميليارد دلار برآورد مي كنند. به عبارت ديگر به ازاي جمعيت 60 ميليوني كشورمان هر نفر سالانه /83 5حدود دلار انرژي را به دليل مصرف نادرست هدر مي دهد. در يك دوره 20 ساله ( ) 731353 شاخص شدت انرژي در ايران به طور متوسط %سالانه /5 8افزايش داشته است. به اين معني كه هر سال انرژي بيشتري به ازاي هر واحد توليد ناخالص داخلي (شدت انرژي ) صرف شده است كه اين وضعيت به طور عمده ناشي از مصرف غيربهينه انرژي است. به عنوان مثال در سال 1372 شدت انرژي در ايران حدود سه برابر شدت انرژي در تركيه و پنج برابر شدت انرژي در اندونزي بوده است اين درحالي است كه متوسط شدت انرژي در جهان طي دهه به طور 13601350 متوسط %سالانه 95 و طي دهه 13701360 به طور %متوسط 82 كاهش يا به عبارت ديگر بهبود يافته است. در ايران % تقريبا 20 برق توليدي به مصرف روشنايي مي رسد كه از اين %مقدار 69 (يعني سالانه هفت ميليارد كيلووات ساعت ) كه معادل 13 ميليون بشكه نفت به ارزش 62 ميليارد تومان است در منازل به مصرف مي رسد. به همين دليل تلاش در جهت آگاه كردن مردم به مصرف بهينه و بهره وري درست از انرژي و بالا بردن بازده لامپهاي توليد داخل دو عاملند كه مي توانند در رسيدن به اين هدف بسيار مهم باشند. آمار نشان مي دهد كه بخش مسكوني و تجاري كشور %با 33 بيشترين مقدار مصرف انرژي در كشور را داشته اند. مصرف انرژي جهاني در فعاليتهاي حمل و نقل تقريبا معادل % مصرف 30 نهايي انرژي و %حدود 20 توليد ناخالص انرژي است. از اين %مقدار 70 به حمل و نقل مسافر %و 30 به حمل و نقل كالا اختصاص دارد كه در كشورهاي صنعتي سهم آن %به 80 مي رسد. حمل و نقل هوايي در اين كشورها %با 13 سهم در درجه بعدي است. همچنين در كشورمان در بخش حمل و نقل سالانه 33 ميليارد ليتر بنزين و گازوييل مصرف مي شود و تنها در شهر تهران روزانه بيش از 7 ميليون ليتر بنزين و يك /1 5تا ميليون ليتر گازوييل توسط بيش /1 5از ميليون وسيله نقليه گوناگون سوزانده مي شود. در سال 74 ميزان نشر آلاينده ها در بخشهاي مختلف چنين بوده است: بخش حمل و نقل بيشترين سهم را در انتشار NOx داشته است. در زمينه و SOآلاينده هاي 3SOانتشار 2 يافته در اين سال بيشترين سهم انتشار مربوط به بخش برق بود و بخش خانگي تجاري بيشترين سهم انتشار COرا 2 به خود اختصاص داده اند. (نمودار ) همچنين به طور كلي حمل و /28 1%نقل ميزان CO2 توليدي را به خود اختصاص داده است. در بعد جهاني نيز ميزان انتشار گاز COدر 2 سطح گسترده در منطقه آسيا و اقيانوسيه كه داراي بيشترين جمعيت جهان هستند /1 9حدود گيگاتن بوده كه از اين مقدار /1 08حدود گيگاتن آن ناشي از سوخت زغال سنگ است. امريكاي شمالي و اعضاي اتحاديه اروپا به ترتيب با /1 7انتشار %و 93 گيگاتن در اين سال رتبه هاي بعدي را از نظر ميزان انتشار حاصل از سوختهاي فسيلي به خود اختصاص داده اند. (نمودار ) منبع: ,DioxideEmissions Carbon, WEC باد ارزانترين شيوه توليد انرژي استفاده از انرژي باد به عنوان ارزانترين شيوه توليد برق در دنيا شناخته شده است. امريكا تا 1995 1800 سال مگاوات و اروپا 1400 مگاوات از برق مصرفي خود را از نيروگاههاي بادي تامين كرده اند. در همين سال توليد برق بادي در شمال آلمان به 1100 مگاوات آلمان رسيد در بين كشورهاي اروپايي بيشترين توان توليد برق بادي را دارد و دانمارك با 600 مگاوات برق در رده بعدي قرار دارد. در كشورمان نيز هم اكنون 27 واحد نيروگاهي بادي ( نيروگاه 8 كيلوواتي 550 و 19 نيروگاه 300 كيلوواتي ) در دست اقدام هستند كه در صورت به اجرا درآمدن اين طرح ها در مجموع قدرت توليد 10100 كيلووات برق يعني بيش از 10 مگاوات و سالانه 50000 مگاوات ساعت برق از منابع مجاني و غيرآلوده كننده بادي به شبكه برق كشور افزوده مي شود در كشورمان تاكنون دست كم 1000 مگاوات انرژي پتانسيل بادي شناسايي شده است. با توجه به اينكه برق حاصل از نيروگاههاي بادي ارزان قيمت بوده و نيروگاههاي بادي هزينه سوخت و رفع آلودگي را دربرندارند و نيز يادآوري اين نكته كه هزينه نقل و انتقال آن آسان است و در طول عمر نيروگاه فسيلي اين هزينه مرتبا افزايش مي يابد و در نتيجه بهاي برق توليدي از نيروگاه فسيلي با گذشت زمان همواره سير صعودي خواهد داشت به جرات مي توان گفت كه نيروگاه بادي در مقابل نيروگاه فسيلي بسيار باصرفه خواهدبود. در پايان ترجمه طرحي از يك مهندس آلماني را كه درباره بهره وري از انرژي خورشيدي است عينا نقل مي كنيم. به اميد آنكه در كشورمان نيز سرمايه گذاري برروي طرحهاي نوين بخصوص در زمينه انرژيهاي قابل تجديد به گونه اي باشد كه بتوانيم پابه پاي ديگر كشورها در اين زمينه پيشرفت اين كنيم طرح را از مجله اشپيگل ترجمه كرده ام كه اميدوارم مورد توجه و استفاده اهل فن و علاقه مندان قرار گيرد. اين همان چيزي بود كه كارشناسان اكسپو در جستجوي آن بودند. سمبلي بارز كه نمايشگاه جهاني را متوجه اين قدرت خيالي مي كرد. يورگ شلايش مهندس 63 ساله اشتوتگارتي پيشنهاد ساختن يك برج شيشه اي 200 متري را در آسمان هانوور ارائه داده است. جهانيان ساخت چنين برجي را به عنوان برج ايفل هانوور تحسين كردند. طراحان اكسپو معتقدند كه اين نماد شيشه اي، زنگ عصر خورشيد را به صدا درخواهد آورد. با اين همه هنوز هم سازندگان بلندپرواز اين برج، بايد فكري به حال مقاومت بكنند. زيرا اين انگشت شيشه اي در آسمان هانوور نبايد بيش از يك مدل و طرحي زيبا براي روشي نوين، در تبديل انرژي خورشيدي در كارخانه هاي بزرگ به حساب آيد. نمونه هاي اصلي بايد در جاهاي ديگر تاسيس شوند. محققان سياسي در بن درست از همين مي ترسند كه تازه اگر طرح اين برج سمبليك و باريك اكسپو قطعيت يابد، فشار افزايش خواهد يافت تا بلندپروازيهاي چنين آينده اي رويايي در جهان واقعي نيز تحقق يابد. اين موضوع براي پروفسور شلايش اشتوتگارتي تحقق يكي از روياهاي زندگي است. او به وسيله برجهاي خنك كننده و با طراحي جسورانه پلها و نقشه سقف متحرك براي استاديوم المپيك مونيخ به شهرت رسيده است و اكنون براي نظريات انقلابي خويش درخصوص نيروگاهها مبارزه مي كند. به نظر او دودكشهاي عظيم مي توانند براي كشورهاي فقير در كمربندهاي خشك گرمايي زمين الكتريسيته اي توليد كنند كه براي محيط زيست هم مضر نباشد. شلايش با اين طرحهاي غول آسا با ديدگاه كليشه اي كوچك زيباست در جايگزيني انرژي خورشيدي خداحافظي مي كند. اين دورانديش اشتوتگارتي دو پديده شناخته شده فيزيكي در زندگي روزمره را با هم تركيب كرده: اثر گلخانه اي و مكش لوله بخاري. او مي خواهد تا كيلومترها مسافت را در بيابانها با شيشه مسقف كند. تابش طولاني خورشيد هواي داخل را به تدريج گرم ازطريق مي كند يك دودكش بتوني كه متر 1000 يا بيشتر است و در وسط اين گرمخانه بسيار بزرگ هوا به سرعت به جلو رانده مي شود. بادهايي با سرعت نزديك به Km/h 60 در پايه برج توربينها را به گردش درمي آورند و توربين ها از طرف ديگر ژنراتورهاي برق را به كار به مي اندازند اين ترتيب مي توان نيروگاههاي اتمي با ظرفيت تقريبي MW 200 را راه اندازي كرد بدون آنكه گازهاي گلخانه اي يا مواد سمي ديگر توليد شود. از شروع سال 80 اين متخصص پل و برج سازي براي طرح اوليه آن مبارزه مي كرد كه شروعش كاملا با موفقيت همراه بود. وزارت تحقيقات بن از سال 1979 حدود 16 ميليون مارك براي يك نيروگاه آزمايشي در ناحيه مانزان اسپانيا بودجه درنظر گرفت. اين تاسيسات آزمايشي حدود 3 سال تمام بااطمينان بدون نگهداري عملي كار كردند. در بهار 1989 طوفاني دودكشهاي لوله اي را زيرورو كرد و اين ميله هاي پوسيده قائم نيز ازكار افتادند. به همراه دودكشهاي فولادي حمايت موءسسه بن هم ملغي از شد آن به بعد وزير برنامه و بودجه، يورگن روتزر از حزب CDU اعلام كرد كه هر مارك اضافه ديگري براي نظريه بادهاي بالارونده شلايش به عنوان پول دورريخته محسوب مي شود. استدلالها تغيير مي كنند. همكاران فني از گروه انرژي خورشيدي بخصوص به اين سطح گسترده شيشه اي و مسقف كه مورد نياز بود، ايراد مي گيرند. اين ايراد را خود گروه شلايش هم قبول دارد. ميزان اين تاثير به اقرار ولفانگ شيل، همكار شلايش ناچيز است; همچنين هر جا مراتع و بيابان ها به نوعي غيرقابل استفاده باشند، نيز اين موضوع اهميتي ندارد. همچنين كاركنان روتگر درباره ايمني اين لوله هاي بتوني در برابر زلزله و طوفان نيز اظهار ترديد مي كنند. شلايش مي گويد: قابل فهم است كه ساختن برجي 1000 متري براي افراد تازه كار براي بار نخست ايجاد ترس مي كند. اما متخصصين نيز اين ترديدها را قبول ندارند. آنها بيشتر امكان آن را از نظر فني تائيد مي كنند. برج مي تواند به كمك بست هايي به شكل پره چرخ در داخل، در برابر نيروي طوفانهاي استوايي مقاومت كند. شلايش معتقد است كه ساختمان او در برابر زلزله نيز ايمن است. سرانجام اينكه در سرزمين زلزله ها ژاپن ماكت ساختمانهايي 2000 متري به صورت برجهاي مسكوني موجود است. به تازگي نظريه فكر بكر به صورت ذخيره گرماي روزانه مزيتهاي، كليدي، جدا از نسخه هايي كه تاكنون درباره الكتريسيته خورشيدي وجود داشته، ارائه داده است: اشتوتگارتهايي كه طرفدار طرح دودكش هستند، مي خواهند، شبكه بسته اي از شلنگ هاي آب زيرسقفي شيشه اي نصب كنند; اين شبكه در طول روز به تدريج گرم مي شود و در شب گرما را پس مي دهد. از اين پس توربينهاي بادي و ژنراتورها به طور مرتب شروع به چرخش مي كنند. هنگامي كه يورگ شلايش طرح شبكه لوله اي را براي مديران تهيه برق و انرژي بادن ورك و شوابن، در جنوب غربي آلمان كه به تازگي در هم ادغام شده اند، توضيح داد، آنها با اين توضيحات كاملا قانع شدند. به طور دسته جمعي گروه كاري بادهاي بالارونده نيروگاه تخمين زده كه در مجموع بهاي برق اين مدل باد خورشيدي معادل 14 فينيگ براي هر كيلو وات ساعت است كه فقط /2 5حدود فينيگ بيشتر از يك نيروگاه امروزي ذغال سنگي است. برخلاف ديگر مدل هاي برق خورشيدي، اين نظريه مزيت هايي را بسته به موقعيت مكاني، براي بادهاي بالارونده نيروگاه دارد. دولت فدرال شمال غربي هند راجستان.. در سال 1995 تصميم گرفت در طرحي از كنسرسيوم ي سلينكو سريلانكا، شركت كند. براساس اين طرح، پنج دودكش بزرگي را كه در اشتوتگارت طراحي شده اند، براي يك نيروگاه 1000 مگاواتي در مراتع بياباني تهار بسته بندي كنند. تنها چيزي كه كم است، طرح سرمايه گذاري آن هركدام است از اين 5 نيروگاه عظيم /1 3دست كم ميليارد مارك سرمايه را خواهد بلعيد. فقط در اين گونه نيروگاههاي غول پيكر، هواكش هاي بادي مي توانند بيشترين قدرت خود را نشان دهند. با اين همه در اين بين شلايش به اين موضوع پي برده كه هيچ كس به اين برجهاي غول آسا نزديك نمي شود و مي گويد كه دندان اين كار را بايد كند. در عوض اميد دارد كه بتواند يك طرح آزمايشگاهي MW 30 را اجرا كند. با اين همه اين طرح نيز دست كم 335 ميليون مارك هزينه دارد. نمايشگاه 2000 اكسپو مي تواند در اين مورد نقش تعيين كننده اي داشته چنين باشد مدل جالبي فقط وقتي ارزش واقعي آن معلوم مي شود كه همزمان با آن در جايي از دنيا، يك نيروگاه اصلي بزرگ مطابق با طرح اوليه شلايش ساخته شود، به عنوان مثال در مراكش. منابع مطالب: پيام انرژي، نشريه كميته ملي انرژي جمهوري اسلامي ايران، شماره 10 آبان - 75 شماره 15 فروردين 76 مجله آب و فاضلاب شماره - 1 بهار- 71 شماره 2 مهر 71 بهسامان بولتن ماهانه وزارت نيرو شماره 12 دي ماه - 75 شماره 14 اسفند 75 روزنامه همشهري شماره 1126 مجله اشپيگل شماره 46 سال 1997