Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790123-47801S4

Date of Document: 2000-04-11

مساله استقراض مساله استقراض - روزنامه زنبور در تابستان 1301 قوام السلطنه به دستور احمدشاه دولت خود را تشكيل داد و بلافاصله به فعاليت براي جلب سرمايه امريكايي به صنايع نفت پرداخت. در آن زمان استعمار انگليس ايران را ملك شخصي خود مي دانست و چون هنوز قدرت خود را كاملا از دست نداده بود انحصارات امريكايي تلاش مي كردند با آن از در توافق درآيند. قوام به سرعت لايحه قانوني را تنظيم نمود كه براساس آن امتياز نفت شمال به امريكايي ها داده شود و شركتي مشابه شركت نفت انگليس و ايران (بريتيش پتروليوم ) در شمال توسط امريكايي ها ايجاد گردد. كمپاني هاي نفتي امريكايي طرف مذاكرات، شراكت بريتيش پتروليوم را در اين امتياز پيشنهاد مي كردند; و چون از احساسات ضدانگليسي مردم ايران آگاه بودند وعده پرداخت يك قرضه پنج ميليون دلاري و صدو پنجاه هزار دلار پاداش به قوام و همكارانش داده بودند! در شرايط بسيار بحراني اقتصاد ايران و نياز مبرم به قرضه اي كه وعده آن داده شده بود اكثر نمايندگان مجلس و به طور كلي رجال سياسي ايران عقيده داشتند كه مشكلات مالي كشور تنها با سرمايه خارجي حل مي شود و لاغير و از آنجايي كه مردم ما انگليس گزيده بودند، چشم ها براي جلب سرمايه عمدتا به امريكا دوخته شده بود. رجال سياسي ايران ساده لوحانه گمان مي كردند كه اين امپرياليسم نوپا بدون غرض و با نيات خيرخواهانه قدم به ايران مي گذارد و به قول ملك الشعراي بهار: اگر ثروت امريكا در شمال ايران موج مي زد چه ها مي شد! مدتي بعد قانون واگذاري امتياز نفت شمال به انحصارات امريكايي در مجلس به تصويب رسيد. اما از آنجايي كه مجلس به هيچ وجه حاضر نشد سهم داشتن بريتيش پتروليوم را در اين قرارداد بپذيرد، مذاكرات با دو شركت امريكايي استاندارد اويل و سينكلر تا سال 1303 ادامه يافت بي آن كه به نتيجه قطعي برسد. از طرفي دولت شوروي نيز حضور امريكايي ها را در نزديكي مرزهاي خود تحمل نمي كرد و اين امتياز را پوششي براي جاسوسي و نوعي دسيسه مي دانست. بنابراين لايحه مزبور به جايي نرسيد، نفت شمال دست نخورده ماند و مساله استقراض هم منتفي شد. تهيه كننده: رويازارع كاريكاتورها از آرشيو حميد ساهر