Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790121-47785S1

Date of Document: 2000-04-09

زنان پناهنده كميسارياي عالي پناهندگان سازمان ملل متحد برآورد مي كند كه درنتيجه درگيريها، نقض كلي حقوق بشر يا درنتيجه پيامدهاي فوري درگيري مانند قحطي يا هرج و مرج 23 ميليون آواره و 26 ميليون انسان بي مسكن شده در سراسر جهان وجود دارد. وقوع درگيري هاي قومي در سالهاي 1990 همچنان كه پايان جنگ سرد مباحثات مزمن را از حالت انجماد خارج مي سازد، سبب بحرانهاي انساني شده است كه به نظر مي رسد هر سال به طور نگران كننده اي بر تعداد و وسعت آن افزوده مي شود. در سال 1994 مقياس و وسعت جغرافيايي اين گونه دگرگوني هاي خشونت آميز به حدي رسيد كه در تاريخ اخير نظاير اندكي داشته است. در كشور كوچك رواندا در ظرف چهارماه، نصف تا دوسوم از جمعيت كشور يا كشته شدند، يا بر اثر بيماري هاي مسري مردند و يا فرار كردند. اين بزرگترين و فاجعه آميزترين مهاجرت دسته جمعي بود كه كميسارياي عالي پناهندگان ملل متحد ( UNHCR) شاهد بوده است. سخت ترين موقعيت اين خشونت و بي سرپناهي شامل زنان مي شود. شامل دختران جوان، زنان سالخورده، مادران تنها. مراقبت اصل مسئوليتي است كه جهان در قبال پناهندگان دارد. مراقبت يعني رهايي از خطر حمله و مطابق تجاوز تعريف، پناهندگان كساني هستند كه از مراقبت دولت هايشان محرومند، از خانواده و زادگاهشان جدا در افتاده اند، سرزمين بيگانه به عنوان خارجيان بيچاره تلقي مي شوند و در هر فرهنگي آسيبپذيرند. زنان پناهنده و بچه هايشان از همه آسيبپذيرترند. زنان عليرغم نيرو و شجاعتي كه سبب عزيمت و حزيمت آنها از وطنشان شده است، به سرپناه، آذوقه و مراقبت هاي بهداشتي نيازمندند. هم چنين لازم است كه اقداماتي براي مراقبت از آنها دربرابر تجاوز و بهره كشي در تمام مراحل زندگيشان به عنوان پناهنده به عمل آيد. كميسارياي عالي پناهندگان سازمان ملل متحد برآورد مي كند كه درنتيجه درگيريها، نقض كلي حقوق بشر يا درنتيجه پيامدهاي فوري درگيري مانند قحطي يا هرج و ميليون 23مرج آواره ميليون 26و انسان بي مسكن شده در سراسر جهان وجود دارد، بنابر يك قاعده تجربي مي دانيم كه بيش از سه چهارم از اين مردم بينوا را زنان و كودكان تشكيل مي دهند. اين نسبت زنان و كودكان در بعضي جمعيت هاي آواره درصد 90به هم مي رسد، آن هم زناني كه شوهران و پدرانشان يا كشته شده يا به زندان افتاده و يا به سربازي برده شده اند. بسياري از اين آوارگان در مناطق دورافتاده توسعه نيافته كه امنيت چنداني هم وجود ندارد، پناه مي گيرند. خيلي ها تا به حال مورد حمله قرار گرفته اند. تعداد دقيق اين آواره ها مشخص نيست. خانم ساداكو اوگاتا نماينده عالي ملل متحد در امور آوارگان مي گويد: خشونت هاي جنسي عليه زنان بسيار رايج است. و اين پديده را يك تعدي جهاني مي نامند. خشونت جنسي و بهره كشي تجاوز، يك عنصر مشترك در الگوي مجازات، ترور يا پاكسازي قومي است كه خانواده هاي آواره را از خانه و كاشانه شان محروم مي سازد و افراد غيرنظامي روزبه روز - بيشتر از قربانيان حوادث - اهداف عمدي جنگها قرار مي گيرند. از ميانمار تا سومالي و بوسني، خانواده هاي آواره به كرات تجاوز يا ترس از تجاوز را به عنوان عامل اصلي تصميمشان براي ترك خانه و زندگيشان اعلام مي كنند. پناهندگي نيز با تهديد خشونت هاي جنسي و بهره كشي توامان مي باشد. متجاوزان ممكن است گروه هاي تبهكار، قاچاقچيان، مرزبانان، پليس، نيروهاي نظامي يا نامنظم در هر دو سوي مرز و يا افرادي از جمعيت محلي باشند كه از بي دفاعي پناهندگاني كه وارد مي شوند، استفاده مي كنند. براي رسيدن به امنيت و نياز به عبور از خطوط نظامي يا مناطقي كه دچار هرج و مرج يا جنگ داخلي هستند و زنان و دختران را به طور خاص در معرض خطر قرار مي دهد. زنان و دختراني كه دور از موطنشان هستند نسبت به خشونت جنسي توسط مقامات اردوگاه و ديگر آوارگان آسيبپذير هستند. بعضي از كشورها افرادي را كه بدون رواديد وارد قلمروشان مي شوند در مراكز و اغلب در كنار جنايتكاران سنگدل، زنداني مي كنند. در برخي موارد آنها زنان و دختران جوان را در كنار مردان بزرگسال نگهداري مي كنند. در چنين شرايطي امكان بالقوه تجاوز آشكار است. در اردوگاه ها زنان پناهنده ممكن است ناگزير شوند در ازاي دريافت كمك جنسي براي خود يا فرزندانشان تن به روابط جنسي بدهند - خاصه اگر توزيع آذوقه و مواد موردنياز پناهندگان، به عهده كميته هاي مردانه اردوگاه باشد. مقامات مسئول هم گاهي از جيره غذايي و اوراق هويت براي تحميل رابطه جنسي بر زنان استفاده مي كنند. خشونت خانگي اغلب با فشارها، جداييها، توقيف و بيكاري اجباري زندگي در پناهندگي تشديد مي شود. بعدا قربانيان، تجاوز جنسي ممكن است به اتهام اينكه مايه ننگ جامعه خود شده اند مورد حمله و تجاوز بيشتري قرار گيرند. در سال 1993 گزارش شد كه تعداد تجاوز در اردوگاههاي پناهندگان سوماليايي در كنيا به طور نگران كننده اي بالاست، اين اردوگاه ها در مناطق دورافتاده واقع شده و مورد تعرض باندهاي تبهكار و شبه نظاميان سوماليايي بودند. صدها زن پناهنده، در حمله هاي شبانه يا هنگام جمع آوري هيزم مورد تجاوز قرار گرفتند. كميسارياي عالي پناهندگان ملل متحد يك طرح حسابشده براي بهبود مراقبت ايجاد كرد. اردوگاه ها با بوته هاي تيغدار محصور شد و تعداد محافظان افزايش يافت. زنان آسيبپذير در مناطق امن تر اسكان داده شدند. محدوده اردوگاه وسيع تر شده و تعدادي از قربانيان تجاوز، كه از اشكال حاد دوري از وطن رنج مي بردند در اردوگاههاي ديگر اسكان داده شده و يا فرصت هاي زودتري براي اقامت در خارج از كشور به آنها داده شد. چگونه از پناهندگان در برابر خشونت جنسي مراقبت كنيم؟ براساس توصيه هاي دقيق نيروهاي متخصص كه در بررسي موارد تجاوز و آدم ربايي ها، ويتنامي هاي فراري در دريا، تجاوز به زنان سوماليايي در كنيا، يا تجاوز به زنان بوسنيايي در جريان پاكسازي نژادي وحشيانه، تجارب زيادي كسب كرده اند، كميسارياي عالي پناهندگان سازمان ملل متحد رهنمودهايي رسمي براي پيشگيري و برخورد با خشونت هاي جنسي ارائه داده است. هدف رهنمودها اين است كه شيوه اي عملي و غيرتخصصي به لحاظ پزشكي و روان شناسي دراختيار نيروهاي كاري قرار دهد. آن هوارت - ويلز دستيار ارشد كميسارياي عالي پناهندگان ملل متحد اين رهنمودها را براي زنان مباني اساسي مي نامد كه مي بايست مهارت هاي افرادي را كه در ارتباط با پناهندگان كار مي كنند چه در كميسارياي عالي پناهندگان ملل متحد يا گروه هاي اجرايي آن، به نحو بي سابقه اي بهبود بخشند. كميسارياي عالي پناهندگان ملل متحد هم چنين تعليمات مبتني بر جنسيت را كه به نام برنامه ريزي هدايت شده مردمي ( POP) معروف است، براي مراقبت و ياري رساني به زنان پناهنده توسعه داده است. به عنوان يك راه حل، ترغيب زنان به شركت در تصميم گيري اردوگاه و توزيع آذوقه ضروري است. هنگامي كه مردان ادعا مي كنند كه زنان هيچ نقش سنتي در تصميم گيري ندارند، ستاد كميسارياي عالي پناهندگان ملل متحد زنان را ترغيب مي كند كه كميته هاي جداگانه اي ايجاد كنند. صورت ديگر قضيه - واگذاري تصميم گيري و توزيع به گروه هاي مردان درگذشته به دزدي، سوءاستفاده از مواد غذايي اصلي، بهره كشي جنسي و نرساندن مواد اوليه اصلي، آسيبپذيرترين خانواده ها، خاصه خانواده هاي زن سرپرست انجاميده است. همه گروه هاي پناهنده نمي توانند به آساني قدرت گرفتن زنان را قبول كنند. اين مشكل زماني كه پناهندگان از كشورهاي خيلي سنتي و محافظه كار مي آيند، شديدتر مي شود و عكس العمل آنان در برابر قدرت گرفتن زنان خيلي شديدتر از واكنشي است كه در برابر محيط بيگانه از خود نشان مي دهند. بنابه گزارش ستاد كميسارياي عالي پناهندگان ملل متحد در ميان پناهندگان افغاني، قانون بيروني - اندروني به شدت افزايش يافته است. زناني كه پيشتر در كنار خانواده شان روي زمين و صحرا كار كرده بودند، به خاطر اختلاط قبايل و جوامع مختلف در اردوگاه ها، ديگر اجازه نداشتند از مجموعه سكونت هاي مربوط به خودشان بيرون بروند. براي تضمين بهداشت مناسب براي چنين زناني و تعليم كمي مهارت، سواد اصول تغذيه به آنها كميسارياي عالي پناهندگان ملل متحد اقداماتي براي افزايش تعداد كاركنان زن انجام داده است. اين كاركنان مي بايست زنان سالخورده (كه محدوديت هاي اجتماعي كمتري دارند ) و بچه هاي خردسال را در مركز فعاليت هاي ابتكاري و ايجاد اعتماد خود قرار در دهند يك وضعيت اضطراري، تداوم تمركز مناسب بر نيازهاي ويژه زنان، ممكن است در عمل تقريبا محال باشد. در مواجهه با سيل پناهندگان، مانند ربع ميليون انسان وحشت زده و در حال مرگي كه در نخستين روزهاي ماه اوت سال از 1994 رواندا به خارج مي گريختند كاركنان كميسارياي عالي پناهندگان ملل متحد اغلب غير از معرفي آسيبپذيرترين گروه ها و شايد طرح درست شالوده اردوگاه، كار ديگري نمي توانستند بكنند. در شرايط اضطراري خانواده هاي پناهنده ممكن است ناگزير از استفاده مشترك از يك چادر شوند. در برپايي عجولانه، اردوگاه ممكن است كه ساخت آبريزگاه و حمام بدون رعايت جنبه خصوصي آن يا از محل اسكان دور باشد. در شرايط بحراني ممكن است غذاي كافي به آسيبپذيرترين اعضاي گروه هاي اجتماعي، مانند زنان بيوه بچه دار يا زنان سالخورده تنهانرسد. چنين شرايطي پذيرفتني نيست و هيچ گاه براي مدت طولاني تحمل نمي شوند. اعضاي كميسارياي پناهندگان ملل متحد بدون استثنا متعهد به ادامه ياري مناسب به تمام پناهندگان هستند. آماده سازي پناهندگان براي زندگي مستقل هدف نهايي اكثر پناهندگان، بازگشت به وطنشان پس از استقرار مجدد صلح و ثبات است. در مورد زنان هم فرق نمي كند و البته مي بايست بتوانند نظرشان را در مورد اين گونه تصميمات اساسي مانند بازگشت به ميهن خود اعلام كنند. به سبب آنكه زنان پناهنده اغلب زنان تنها و سرپرست خانوار هستند و سطح تحصيلات و مهارت هاي درآمدزاي آنها پايين است، ترتيب دادن فعاليت هاي حساب شده و آموزش لازم براي اينكه بتوانند پس از بازگشت زندگي مستقلانه اي داشته باشند، براي آنها ضروري است. اين فعاليت ها نبايد به عنوان تلاشي براي تحت الشعاع قرار دادن ارزش هاي فرهنگي درازمدت تلقي شوند. اين اقدامات اغلب موءثر و تعيين كننده اند. در آوريل 1993 متخصصان خدمات اجتماعي شركت كننده در يك تيم كمك رساني فوري كه به بنين فرستاده شده بودند، خيلي زود تشخيص دادند كه مادران تنهاي نيازمند، براي زنده ماندن ناگزير از خودفروشي شده اند. اجراي برنامه هاي فعاليت هاي درآمدزا بسياري را از چنين سرنوشتي نجات داد. فعاليت هاي درآمدزا و مهارت آموزي در تبعيد اغلب به عنوان بخشي از پروژه هاي محدود سريع الاجراي كميسارياي عالي پناهندگان ملل متحد براي پيش بردن كارهاي جنبي توسعه براي گروه هاي بازگشته ادامه مي يابد. در نيكاراگوئه به طور خاص براي زنان بازگشته طرحي طراحي شد كه توجهش بر مهارت هاي غيرسنتي مانند نگهداري زنبورعسل، كشاورزي و احياي جنگل و ساخت تلمبه هاي دستي و مراكز نگهداري از كودكان براي كاستن از بار كار خانگي زنان بود. همچنين به زنان بازگشته وام هايي براي ايجاد تعاوني و راه اندازي كسب و كار پرداخت مي شد. پيمان هاي كميسارياي عالي پناهندگان ملل متحد با دستياران اجرايي اش عموما اشعار مي دارند كه زنان مي بايست دست كم از 50 درصد فرصت هاي دستمزدي و تعلمي برخوردار باشند و بايد دستمزدي مساوي با مردان بگيرند. در نتيجه درآمد، مهارت ها، انتظارات و اعتماد زنان بازگشته به شدت بالا رفت و جوامع سنتي با زنان به عنوان بازيگران اقتصاد آشنا شدند. كنفرانس بين المللي قاهره در مورد جمعيت و توسعه، در سپتامبر سال 1994 برخورداري از بهداشت دوران بارداري و تنظيم خانواده را به عنوان حقوق حياتي انساني زنان به رسميت شناخت. اين حقوق حياتي هنوز در بسياري از اردوگاه ها اجرا كميسارياي نمي شود عالي پناهندگان ملل متحد ( UNHCR)و صندوق ملل متحد (UNEPA) يك رشته فعاليت هاي مشترك را براي ارتقاي بهداشت بارداري براي هر تعداد ممكن از پناهندگان آغاز كرده اند. يك دفترچه راهنماي عملي براي بهداشت بارداري با استفاده از تجربيات دهها نفر از مسئولان عالي رتبه در حال آماده شدن است. هدف اين كار تامين خدمات بهداشتي براي پناهندگان با رهنمودهايي براي مقابله با بيماري هاي زنانگي و همين طور شكستگي پاها و يا دست است. تسهيلات بهداشتي بهتر مي تواند مشكلات ناشي از ختنه كودكان دختر و صدماتي كه در ضمن تجاوز و همينطور زندگي زناشويي به وجود مي آيد، درمان كند. اين رهنمودها توصيه هايي در مورد تغذيه، ايدز، امراض مسري مقاربتي و همينطور اطلاعات مربوط به تنظيم خانواده را در اختيار معاينه كنندگان و مشاوران زن قرار مي دهد. پايداري يك فرهنگ زنان نيروي بقاي زندگي در هر جامعه پناهنده اي هستند. آنها همراه با فرزندان خردسالشان، اغلب اكثريت جمعيت پناهنده را تشكيل مي دهند. همچنين به لحاظ اجتماعي و اقتصادي نقشي محوري بازي مي كنند. آنها قدرت پرورش نسل هاي آتي، تجديد بنياد خانواده و فرهنگ در تبعيد و ايجاد دوباره آن را پس از بازگشت به موطنشان دارند. با اينكه نظر كميسارياي عالي پناهندگان ملل متحد هميشه اين بوده است كه زنان پناهنده، مي بايست بهره مناسب، كافي و مساوي از امكانات موجود دريافت كنند ولي هميشه برنامه ريزي فعاليت هايش با توجه كامل به نيازها، تواناييها و تمايلات زنان پناهنده نبوده است. غفلت از نيازهاي ويژه آنها در بسياي از اوقات سبب شده است كه برنامه ها از آموزش هاي بهداشتي گرفته تا تعليم مهارت به طور بي تناسبي به نفع مردان پناهنده تمام شود. نتيجه اين امر وابستگي بيهوده و غيرضروري بوده كه نه فقط سبب تضعيف زنان بلكه بطور كلي سبب تضعيف جامعه شده است. ارتقاي آگاهي و توانايي زنان پناهنده مي تواند منافع غيرقابل محاسبه و پايداري براي كل جامعه داشته باشد. خانم ماريا يوژينا كه پس از سالها اقامت در هندوراس به كشورش السالوادور بازگشته است، مي گويد: در تبعيد، برحسب ضرورت ما زنان بسيار متحد شديم، گرچه يكديگر را نمي شناختيم. ما كلا 11000 نفر پناهنده بوديم كه اكثريتمان را هم زنان تشكيل مي دادند. خودمان مي بايست نيازهايمان را برآورده در سازيم همه جا مشكلات را مطرح مي ساختيم و به جستجوي راه حلي براي آنها مي پرداختيم در هر جا كه بوديم آموزش هاي بهداشتي، سوادآموزي و كشاورزي مي ديديم و افراد به فراگيري مهارت هاي مختلف روي مي آوردند. ما مرغداري و كارگاه هاي مختلف داشتيم، لباس و كفش مي دوختيم. زماني كه برگشتيم تغيير كرده بوديم. در اينجا، در روستاها، زنان كشاورز عادت كرده اند كه ناديده گرفته شوند. حالا به لطف زحمات كميسارياي عالي پناهندگان ملل متحد و سازماني كه در زمان پناهن دگي داشتيم اين وضعيت فرق كرده است. ما صاحب عقيده و نظري هستيم و آن را به گوش همه مي رسانيم. منبع: سازمان ملل ترجمه: معصومه پيروزبخت