Hamshahri corpus document

DOC ID : H-790121-47781S1

Date of Document: 2000-04-09

غار گنجينه نياسر، رازهاو اسرار در كوه هاي كركس طول اين غار شگفت انگيز تاريخي در حدود 780 متر است و افقهاي ارتفاعي گوناگون آن توسط 45 حلقه چاه با عمق كلي متر 118 به يكديگر متصل مي شود نياسر در 30 كيلومتري غرب كاشان و در مسير راه كاشان - مشهد اردهال بر دامنه كوههاي سربه فلك كشيده كركس با آب و هوايي ييلاقي و بسيار خوش قرار دارد. در كتاب معروف و معتبر تاريخ قم تاليف سال 378 هجري قمري تاريخ اين شهر را به اردشير بابكان بنيانگذار سلسله ساساني نسبت مي دهند. مدير ميراث فرهنگي كاشان و نطنز به نقل از ماخذ و منابع موثق سبب نامگذاري اين شهر را به نياسر چنين مي گويد: هنگامي كه اردشير بابكان اصفهان را تسخير كرد، در راه بازگشت از آن جا دستور داد براي برپايي جشن پيروزي، خوش آب و هواترين نقطه انتخاب شود. مشاوران و كاردانان دستگاه اردشير، محل نياسر را كه آب از سر كوه آن مي جوشيد و به صورت آبشاري سحرانگيز فرو مي ريخت انتخاب كردند و در آن ناحيه فرود آمدند. اردشير در آن چشمه سر و تن خود را شست و دستور داد در اطراف آن چشمه شهري بنا كنند و آتشكده اي نيز بسازند. آن ها به اين علت كه سرهاي سرداران لشكر مغلوب را از تنهايشان جدا كرده بودند آنجا را نياسر ناميدند. نياسر داراي مكانهاي گردشگري زيبا و ديدني از جمله باغ تاريخي تالار (كه به تملك شهرداري كاشان درآمده است )، چشمه اسكندريه، آبشار و آتشكده است. آتشكده كه برفراز تپه اي بلند در محله تالار نياسر قراردارد، در سالهاي اخير توسط اداره ميراث فرهنگي كاشان مرمت شده و اولين آتشكده اي است كه ساساني ها در ايران احداث كرده اند. از آثار جالب وديدني شهر نياسر غار اسرارآميز رئيس است كه در بين مردم اين شهر به غار يا سوراخ ويس يا ريس معروف است. داستانها و قصه هاي زيادي درباره آن نقل كرده اند و تا چندي پيش مردم اين منطقه عقيده داشتند هر كس به داخل اين غار وارد شود از يك نقطه خاصي كه بگذرد طلسم مي شود و ديگر نمي تواند برگردد. به جز كتاب تاريخي و معتبر آثار تاريخي كاشان و نطنز تاليف مرحوم استاد حسن نراقي كاشاني، در هيچ يك از منابع و كتابهاي تاريخي ديگري درباره اين غار اطلاعاتي داده نشده است. در صفحه 44 اين كتاب آمده است: يكي ديگر از عجايب و نوادر آثار باستاني كه نزديك آتشكده و دركمركش كوه تالار نياسر ديده مي شود، غار سنگي پر پيچ و خمي است كه در دل همان صخره با دست انساني كنده شده و اهالي محل آن را سوراخ ريس مي نامند. مدخل اين غار تاريخي در سينه كش كوه تالار نياسر مانند صفه كوچكي كنده شده و پس از عبور از راهرو تنگ و كوتاهي به طول پنج متر و ارتفاع هفتاد سانتي متر چاه ديگري به شكل منشور مربع القاعده باز مي شود و در عمق شش متري آن اتاقكي نمودار مي گردد كه بر چهار جانب آن چهار چاه همانند يكديگر كنده شده و بدين گونه هر يك از حفره هاي تو در توي آن به چاه كم عمق ديگري مي رسد. در انتهاي هر چاه نيز پي در پي حفره ها با چاههاي ديگر به همان ترتيب تكرار مي گردد... تاكنون از چگونگي وضع و نقشه اين غار و انتهاي آن اطلاعات كاملي به دست نيامده است. سيف الله امينيان درباره اين غار مي گويد: اسرارآميز بودن غار نياسر و داستانها و افسانه هاي متعدد درباره آن، همچنين ابهام آميز بودن اين پديده كه در ضمن جزء آثار تاريخي منطقه كاشان نيز به شمارمي آيد و بازديدهايي كه در سال 75 و 76 توسط هياتها و مقامات مختلف از جمله: وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي وقت، استاندار اصفهان، وزير معادن و فلزات، رئيس سازمان ميراث فرهنگي كشور، نماينده مردم در مجلس شوراي اسلامي و بسياري از مقامات ومسئولان محلي از محله تالار نياسر و ارزشهاي تاريخي و فرهنگي و گردشگري موجود در آن به عمل آمد، نهايتا براساس مذاكرات وتبادل نظرهايي كه بين مقامات و كارشناسان وزارت معادن و فلزات و سازمان ميراث فرهنگي كشور به عمل آمد مقرر شد با همكاري اين دو نهاد نسبت به شناسايي و پژوهش غار نياسر اقدام شود. براين اساس و با توجه به تجربيات واحد اكتشافات وزارت معادن و فلزات، گروه كارشناسان معدني و اكتشافي شركت ملي فولاد به سرپرستي يكي از مجربترين كارشناسان در اين زمينه به نام دكتر محمدرضا محوي كار نقشه برداري از كليه نقاط و قسمتهاي غار، همراه با پاكسازي راهروها ودالانهاي آن آغاز شد. به نظر باستان شناسان برجسته سازمان ميراث فرهنگي كشور وكارشناسان ميراث فرهنگي كاشان، انگيزه هاي مادي مطلقا نمي تواند خالق چنين اثري با اين عظمت و صعوبت باشد. ايجاداين پديده عجيب و شگفت انگيز كه دالاني است هزار تو و هزار خم و پيچ در پيچ در دل كوه فقط و فقط براساس مباني اعتقادي و با نيروي ايمان امكان پذير است. سرانجام با تلاش كارشناسان، طلسم اين غار هزار توي هزار خم شكسته شد. طول دالانها و اتاقهاي اين غار بالغ بر 780 متر و سطح مقطع اكثر گذرگاههاي زير زميني آن كمتر از يك متر مربع و در بعضي از افقها /به. 1 x 70 متر مربع مي رسد. غار نياسر طي قرن هاي متمادي به دليل آب گرفتگي و فرسايشهاي سطحي دچار رسوب گرفتگي و زنگار شده كه درحال حاضر بدون آن كه به ديواره ها و ستونها آسيبي وارد شود توسط گروههاي معدني شركت زغال سنگ البرز شرقي وابسته به شركت ملي فولاد ايران مورد پاكسازي و نقشه برداري قرار گرفت. اين غار در ديواره صخره اي مشرف بر نياسر، داراي چهار دهانه ورودي و شامل دو قسمت مجزا است كه بخش مركزي آن مجموعه اي است از هفت اتاق كه در سطوح ارتفاعي گوناگون به نحوي استادانه حجاري شده است و از طريق چاه هاي متعدد و دالانهاي زيرزميني به طبقات زيرين مرتبط مي شود. بخش ديگر غار يك دالان طولاني با شيبي ملايم و چاه هايي مرتبط است كه به باغ زيباي تالار منتهي مي شود. در قسمت انتهايي اين بخش در باغ تالار يك بخش بزرگ مركزي ديگر با اتاقهاي متعدد تعبيه شده ودر اين مسير آثاري نظير سنگ آسياب به عنوان درپوش چاه ها، آبانبار و مجاري ويژه اي مشاهده مي شود. از شگفتيهاي اين غار دست كند آن است كه كمبود هوا در هيچ نقطه اي از آن احساس نمي شود و حتي در عميق ترين نقاط آن عمل تهويه به طور طبيعي انجام مي شود. طول اين غار شگفت انگيز تاريخي در حدود 780 متر است و افقهاي ارتفاعي گوناگون آن توسط 45 حلقه چاه با عمق كلي 118 متر به يكديگر متصل مي شود. غار نياسر داراي اتاق 20 با مساحت /176 5كلي متر مربع است. بزرگترين اتاق غار/28 6متر مربع و كوچكترين /1 8آن متر مربع مساحت دارد. براساس يكي از فرضيات موجود درباره منشا تاريخي غار چون در آتشكده نياسر از سنگهاي مشابه سنگهاي ارتفاعاتي استفاده شده كه غار در آن واقع است، زمان حفر غار را مي توان پيش از احداث آتشكده دانست. اين غار در ادوار گوناگون موارد استفاده نظامي و تدافعي داشته وچاه هاي آن براي اشخاص ناآشنا بسيار خطرناك و مهلك بوده است. امينيان درباره اشيا به دست آمده از اين غار مي گويد: از جمله اشيايي كه از اين غار به دست آمده است مي توان به تنديس سر يك قوچ اشاره كرد كه داراي اهميت خاصي است. اين مجسمه كه از نشانها و علامات بسيار قديمي است گوياي مباني اعتقادي و بعضي از آثار مربوط به آيين مهري است. به نظر بعضي از كارشناسان، اين غار كه به صورت يك دامگاه هزار پيچ با چاه هاي بسيار خطرناك در مسيرهاي دالانها تعبيه شده است، متعلق به يك اقليت مذهبي بوده است كه اصولا براساس همان اعتقادات مذهبي اين غار را احداث كرده اند. غار علاوه بر مكاني براي عبادت و مراسم آييني يا احتمالا مكاني براي اعتكاف، به عنوان پناهگاه و يك محل نظامي نيز مورد استفاده قرار مي گرفته است. احتمال مي رود احداث اولين آتشكده توسط دولت ساساني به همين منظور بوده است كه از نظر فرهنگي، آن اقليت ديني ساكن در اين نقطه را تحت تاثير قرار دهند. حفر غار نياسر در دل كوههاي سر به فلك كشيده كركس به قدري صعب و دشوار بوده كه حتي با وسايل پيشرفته امروزي نيز احداث چنين غاري به سختي و دشواري امكان پذير است. وضعيت قرار گرفتن اتاقكها و راهروها و چاه هاي آن به صورتي است كه نشان مي دهد اين غار براساس يك طرح مهندسي بسيار دقيق و پيشرفته ساخته شده است كه ناشي از نبوغ احداث كنندگان آن به طور است كلي غار نياسر يكي از پديده هاي شگرف و بسيار ديدني است كه با دست انسانهاي معتقد متعهد، و ماهر ساخته شده است. عمر اين غار به دورانهاي قبل از اسلام مي رسد، ديدن آن هر انساني را به شدت تحت تاثير عظمت و شكوه خود و به خصوص صعوبت انجام يك كار نزديك به غيرممكن قرار مي دهد، غيرممكني كه با نيروي اراده انسانها ممكن شده است. متاسفانه تكميل و خاتمه عمليات پژوهشي و شناسايي اين غار عجيب و نيمه تمام مانده است و جا دارد سازمان ميراث فرهنگي كشور و وزارت معادن و فلزات و استانداري اصفهان، فرمانداري كاشان و شهرداري نياسر با همكاري يكديگر نسبت به ادامه شناسايي و نهايتا آماده ساختن اين پديده شگرف براي بازديد علاقه مندان و پژوهشگران داخلي و خارجي اقدام كنند. اعظم السادات مسعودي علوي خبرنگار همشهري در كاشان