Hamshahri corpus document

DOC ID : H-781226-47671S3

Date of Document: 2000-03-16

خطابه غدير * خطبه غدير در راه بازگشت به مدينه (روز 18 ذي حجه سال دهم هجرت ) وقتي رسول خدا (ص ) به منزل غديرخم رسيد فرشته خداي بر او نازل گشت و اين آيت را در شان اميرالموءمنين علي ( ع ) ابلاغ نمود: يا ايهاالرسول بلغ ما انزل اليك من ربك وان لم تفعل فما بلغت رسالته والله يعصمك من الناس... (مائده ) 67 يعني: اي پيغامبر فرستاده برسان آن چه فرو فرستاده شده است به تو از خداي تو اگر نرساني چنان است كه هيچ يك از پيغامهاي خدا را نرسانيده باشي. خدا ترا ازمردمان نگاه مي دارد.. براي اجراي امر الهي رسول خدا دستور داد حاجياني را كه از پيش رفته بودند و آنان كه هنوز حركت نكرده بودند توقف كنند. سپس فرمود: در محل غدير خم، محوطه اي را كه پنج درخت سمره (خارين ) در اطراف آن بود از خس و خاشاك ستردند و روي درختها سايبان گستردند. روز پنجشنبه هجدهم ذي حجترسول الله (ص ) نماز، ظهر را پيشاپيش مسلمانان در آن محل بگذارد. آفتاب به قدري سوزنده بود كه مردم قسمتي از رداي خود را زير پا مي افكندند و قسمتي را روي سر مي كشيدند. بعد از نماز بر منبري از جهاز شتران كه در وسط جمعيت آماده شده بود بالا رفت و خطبه مبسوطي در شرح وظائف مسلمانان و مناقب اهل بيت ايراد متن نمود كامل اين خطبه را سپهر در ناسخ التواريخ ( /495 ) 1نقل كرده در است پايان خطبه رسول الله (ص ) دو بازوي علي را گرفته برافراشت به طوري كه زير بغل هر دو پيدا شد. آن گاه فرمود: ايها الناس من اولي الناس بالموءمنين من؟ انفسهم اي مردم چه كسي از جان مردمان به ايشان از خودشان ( نزديكتر ) و سزاواتر؟ است همه گفتند: خداي و رسول او بهتر پيغمبر مي دانند فرمود: ان الله مولاي وانا مولي الموءمنين و انا اولي بهم من انفسهم، فمن كنت مولاه فعلي مولاه (يقولها ثلاث مرات و في لفظ احمد اربع مرات ) ثم قال: اللهم و ال من والاه و عاد من عاداه و احب من احبه و ابعض من ابعضه و انصر من نصره واخذل من خذله و ادر الحق معه حيث دار. الا فيبلع الشاهد الغايب يعني خداي مولي و سرور من است و من مولي و سرور موءمنانم و بر موءمنان از جانشان به ايشان سزاوارترم. هر كه را من مولي و سرورم پس علي نيز مولي و سرور او است (اين سخن را سه بار و به قول امام احمدبن حنبل چهار بار مكرر فرمود ) سپس گفت: خدايا طرفدار كسي باش كه طرفدار علي باشد و خصم آن باش كه با او بستيزد. دوست بدار هر كه او را دوست داردو دشمن بدار هر كه او را دشمن دارد و ياري كن هر كه او را ياري كند وخوار بدار هر كه او را خوار بدارد و بگردان حق را با او هر جا كه او مي گردد. به هوش باشيد بايد هر كس در اينجا حاضر است اين سخن را به غايبان برساند (اسباب النزول واحدي; 150 فضائل الخمسه /388 1 فيروزآبادي; تفسير كشف الاسرار ميبدي /181; 3و عموم تفاسير شيعه مانند تفسير ابوالفتوح و مجمع البيان وافي مجمع الزوائد /156 9 هيثمي; ثمار القلوب ثعالبي ). به 511 محض اين كه خطبه و ابلاغ رسول الله (ص ) به پايان رسيد هنوز مردم متفرق نشده بودند كه اين آيت نازل گشت: ... اليوم اكملت لكم دينكم و اتممت عليكم نعمتي و رضيت لكم الاسلام دينا... يعني: امروز دين شما را براي شما به كمال رساندم ونعمت خود را برشما تمام كردم و از اين كه اسلام دين شما است خشنود گشتم (مائده ).پيغمبر ( ص ) 3 پس از دريافت اين وحي فرمود: الله اكبر علي اكمال الدين و اتمام النعمه و رضيي الرب برسالتي و الولايتلعلي بعدي از همه بزرگتر است آن خدايي كه دين راكامل و نعمت را تمام فرمود و از رسالت من و ولايت علي بعد از من خشنود سپس است سراپرده ويژه اي برافراشتند و به امر رسول الله (ص ) مردان و زنان، از جمله زنان پيغمبر (ص ) در محضر او با علي بيعت كردند. بعد از اين مراسم به دست خود عمامه اي بر سر علي نهاد ودنباله آن را پشت سرش مرتب كرد. اين تكريم را كه در موارد استثنايي و هنگام انتصاب به امارت انجام تتويج مي شد يا تاجگذاري مي گفتند. بعد از اين مراسم، بزرگان صحابه به تهنيت علي پيش آمدند. مقدم بر همه ابوبكر وعمر بودندكه گفتند: هنيئا لك (به قولي بخ بخ لك ) يا ابن ابي طالب، اصحبت مولي كل موءمن و مومنه گوارا باد ترا اي پسر ابوطالب. به به از اين نعمت صبح مي كني و شام مي كني در حالي كه مولاي همه مردان وزنان باايمان ابن شده اي عباس گفت: به خدا سوگند كه اكنون پيمان تو بر گردن همه واجب گرديد. حسان بن ثابت شاعر خاص رسول الله (ص ) نيز قصيده اي در تهنيت مراسم غدير از جايگاهي رفيع با صداي بلند انشاء نمود كه موردتحسين و استقبال آن حضرت واقع شد. شش بيت ذيل از آن قصيده است: يناديهم يوم الغدير نبيهم بهم واسمع بالنبي مناديا فقال: فمن مولاكم و نبيكم فقالوا: و لم يبدوا هناك تعاميا الهك مولانا وانت نبينا و لم تلق منا في الولايه عاصيا فقال له: قم يا علي فانني رضيتك من بعدي اماما و هاديا فمن كنت مولاه فهذا وليه فكونواله اتباع صدق مواليا هناك دعا: اللهم وال وليه و كن للذي عادي عليا معاديا پيامبر مسلمانان روز غدير با صداي بلند ايشان را مخاطب ساخت نداي پيغمبر را بايد با گوش جان شنيد پس گفت: مولي و پيامبر شما؟ كيست آنان گفتند و ابهامي در سخن ظاهر ننمودند: خداي تو مولاي ماست وتو پيامبر مايي و هيچ يك از ما را در ولايت خود نافرمان نخواهي ديد پس بدو گفت: برخيز اي علي كه من بعد از خود ترا به راهنمايي و امامت پسنديدم (برگزيدم ) هر كه را من مولي و سرورم اين علي نيز ولي او است بايد كه همه پيرو راستين و دوستدار و طرفدار او باشيد در آن جا دعا كرد و گفت: خدايا طرفدار ياران علي باش و هر كس با علي دشمني كند تو دشمن او باش منابع فيض /217 6 القدير; كنزل /60 8 العمال; الرياض 2/170 217 النضره; المسند احمدبن /281 4 حنبل; ذخائر العقبي طبري; 68 تاريخ بغداد خطيب /290 8 بغدادي; اعيان /290 1 الشيع به بعد; /43 2 الغدير به روايت از مرزباني و ابن مردويه اصفهاني و ابو نعيم اصفهاني و جلال الدين سيوطي و هشت محدث ديگر سني و بيست و شش محدث شيعي